AI hút nguồn cung, linh kiện tiêu dùng “chịu trận”
Những tháng cuối năm 2025, đặc biệt dịp sát Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thị trường laptop và thiết bị di động tại Việt Nam ghi nhận mặt bằng giá khó giảm sâu như mùa cao điểm các năm trước.
Nguyên nhân không chỉ đến từ tỷ giá hay chi phí logistics, mà chủ yếu xuất phát từ làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, kéo theo giá chip, bộ nhớ và linh kiện bán dẫn tăng mạnh, theo các báo cáo mới nhất của Semiconductor Industry Association (SIA).
Theo báo cáo của SIA, doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu tiếp tục tăng trưởng hai chữ số, với AI và trung tâm dữ liệu là động lực chính.
Trong đó, các dòng bộ nhớ hiệu năng cao như HBM và DRAM – thành phần thiết yếu cho GPU AI – đang được ưu tiên công suất sản xuất, khiến nguồn cung cho mảng tiêu dùng như PC và smartphone bị thu hẹp.
Việc dịch chuyển công suất sang sản phẩm phục vụ AI, cùng với chu kỳ đầu tư lớn cho các tiến trình bán dẫn tiên tiến, đã tạo hiệu ứng lan tỏa lên toàn bộ thị trường bộ nhớ.
Trong năm 2025, DRAM là nhóm tăng giá mạnh nhất, trong khi bộ nhớ NAND/SSD cũng đảo chiều tăng trở lại sau giai đoạn điều chỉnh, phản ánh trạng thái cung – cầu ngày càng thắt chặt.
Theo các chuyên gia, xu hướng AI tác động trực tiếp đến thị trường laptop, điện thoại bởi AI tiêu thụ lượng lớn HBM và DRAM, khiến công suất dành cho bộ nhớ tiêu dùng bị thu hẹp.
Ngoài ra, giá DRAM tăng đã tạo hiệu ứng dây chuyền lên module, bo mạch và chi phí hoàn thiện thiết bị.
Tiếp đến, NAND/SSD thoát đáy do nhu cầu từ trung tâm dữ liệu và chính sách kiểm soát sản lượng.
Cuối cùng, các nhà sản xuất có xu hướng giữ giá danh nghĩa nhưng điều chỉnh cấu hình để tránh gây sốc cho thị trường bán lẻ.
Kích cầu gián tiếp
Khảo sát thị trường cho thấy, cuối năm 2025, RAM laptop chịu tác động mạnh nhất do liên quan trực tiếp đến nhu cầu AI. SSD/NAND tăng chậm hơn nhưng đủ để làm mỏng biên lợi nhuận ở phân khúc phổ thông.
Giá máy nguyên chiếc vì thế khó giảm sâu, đặc biệt với các model mới ra mắt hoặc cấu hình “hot”.
Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng mua máy cùng tầm tiền nhưng cấu hình thấp hơn, hoặc chuyển sang các model đời cũ, hàng tồn kho để tận dụng mức khuyến mãi còn dư địa.
Các chuỗi bán lẻ lớn như FPT Shop và Thế Giới Di Động đang đối mặt với bài toán kép khi giá vốn linh kiện tăng trong khi sức mua cuối năm vẫn cần được duy trì.
Thay vì giảm sâu giá bán, nhiều hệ thống chuyển hướng sang các hình thức kích cầu gián tiếp như combo phụ kiện, dịch vụ kèm theo, trả góp lãi suất thấp hoặc chương trình thu cũ đổi mới.
Song song với đó, danh mục sản phẩm được cơ cấu lại theo hướng ưu tiên các model có vòng đời dài, còn dư địa khuyến mãi hoặc thuộc phân khúc cấu hình thấp và trung.
Thực tế cho thấy dù các chương trình giảm giá vẫn được triển khai mạnh vào mùa mua sắm cao điểm cuối năm, mức giảm sâu chủ yếu tập trung vào hàng tồn kho hoặc sản phẩm phổ thông, trong khi các dòng cao cấp ít được điều chỉnh mạnh.
Áp lực từ chi phí linh kiện và yêu cầu duy trì biên lợi nhuận vì thế trở thành yếu tố chính khiến giá máy khó giảm sâu như kỳ vọng của người tiêu dùng Việt Nam.
Áp lực chưa sớm hạ nhiệt
Theo dự báo của SIA và các tổ chức nghiên cứu thị trường, làn sóng đầu tư vào AI nhiều khả năng sẽ còn kéo dài sang năm 2026, khiến áp lực chi phí linh kiện đối với laptop và điện thoại khó sớm hạ nhiệt, ít nhất trong nửa đầu năm.
Trong bối cảnh Tết Nguyên đán cận kề, nhu cầu mua sắm thiết bị công nghệ tại Việt Nam vẫn gia tăng, nhưng tâm lý tiêu dùng được dự báo thận trọng hơn. Thay vì ưu tiên các mẫu cấu hình cao, người mua có xu hướng lựa chọn sản phẩm đáp ứng nhu cầu cơ bản, mức giá dễ tiếp cận và chi phí chi trả ban đầu thấp.
Các quyết định mua sắm vì thế tập trung nhiều hơn vào những chương trình khuyến mãi có điều kiện, mua sớm khi gặp cấu hình phù hợp hoặc nâng cấp chọn lọc RAM và SSD, thay vì chờ đợi các đợt giảm giá sâu khó xảy ra.
Nhìn tổng thể, thị trường cuối năm 2025 đầu năm 2026 nhiều khả năng vẫn sôi động về lượng giao dịch, song mặt bằng giá khó trở lại trạng thái “dễ chịu” như các năm trước, phản ánh xu hướng tiêu dùng thực dụng hơn trong bối cảnh chi phí đầu vào tiếp tục neo cao.
