Nga đã phóng một tên lửa Oreshnik vào Ukraine trong đêm rạng sáng thứ Sáu, đánh dấu lần thứ hai loại vũ khí này được sử dụng kể từ khi chiến sự toàn diện nổ ra năm 2022. Kiev và các đồng minh phương Tây cho rằng đây là một đòn mang tính răn đe rõ ràng nhằm vào phương Tây.
Giới chức quốc phòng Nga không công bố địa điểm tên lửa Oreshnik lần này đánh trúng. Tuy nhiên, chính quyền Ukraine cho biết đã xảy ra nhiều vụ nổ và một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo tại thành phố Lviv ở miền Tây nước này trong hôm thứ Sáu.
Lần đầu tiên Nga sử dụng Oreshnik là vào cuối tháng 11/2024, khi tên lửa này được phóng nhằm vào một nhà máy được cho là bỏ trống tại thành phố Dnipro. Oreshnik có khả năng mang cả đầu đạn hạt nhân lẫn thông thường.
Dưới đây là những gì hiện được biết về loại tên lửa này.
Oreshnik là gì?
Oreshnik nhiều khả năng là một tên lửa đạn đạo tầm trung, với tầm bắn được suy đoán từ 600 đến 1.000 dặm (965-1.600 km). Tuy nhiên, các quan chức quốc phòng Mỹ từng đánh giá quả Oreshnik được phóng hồi tháng 11/2024 là một tên lửa đạn đạo tầm trung – tầm xa (IRBM), hàm ý tầm bắn thực tế của nó có thể vượt quá 3.000 dặm (4.800 km).
Khoảng cách từ căn cứ Kapustin Yar của Nga – nơi được cho là bệ phóng – tới Lviv, mục tiêu trong tuần này, vào khoảng 900 dặm (1.448 km).
Đặc điểm nổi bật của Oreshnik là khả năng thả nhiều đầu đạn tách rời từ thân tên lửa chính. Tối đa có thể có sáu đầu đạn hồi quyển độc lập (MIRV), mỗi đầu đạn có thể chứa từ 4 đến 6 khối thuốc nổ, tách ra khi tên lửa di chuyển với tốc độ siêu vượt âm. Mỗi đầu đạn có thể được lập trình để tấn công một mục tiêu cụ thể, cho phép một tên lửa duy nhất gây ra thiệt hại trên diện rộng.
Tên gọi Oreshnik có ý nghĩa gì?
“Oreshnik” trong tiếng Nga có nghĩa là “cây phỉ”, bắt nguồn từ hình ảnh các đầu đạn rơi xuống mặt đất như những vệt ánh sáng rực lửa. Người Ukraine từng gọi quả tên lửa đầu tiên được phóng là “Kedr” – tức “cây tuyết tùng”.
Các quan chức Mỹ cho rằng Oreshnik có thể là phiên bản phát triển hoặc bản sao cơ bản của tên lửa RS-26 Rubezh, được Nga phát triển lần đầu vào năm 2008.
Nga và Mỹ hiện đang tranh cãi về việc gia hạn Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF), vốn nhằm cấm hoàn toàn các loại tên lửa IRBM và giảm mối đe dọa hạt nhân tại châu Âu. Mỹ đã chính thức rút khỏi hiệp ước này vào năm 2019.
Lần phóng Oreshnik đầu tiên của Nga vào năm 2024 diễn ra chỉ vài ngày sau khi chính quyền Tổng thống Joe Biden cho phép Ukraine sử dụng tên lửa ATACMS do Mỹ cung cấp để tấn công lãnh thổ Nga.
Có thể đánh chặn Oreshnik hay không?
Oreshnik di chuyển nhanh hơn hầu hết các loại tên lửa hiện đại, với tốc độ ước tính khoảng 8.000 dặm/giờ (13.000 km/giờ). Quỹ đạo bay của nó vọt lên rất cao, vượt ra ngoài khí quyển, sau đó lao xuống gần như thẳng đứng, với các đầu đạn nhắm vào những mục tiêu khác nhau. Điều này khiến nó gần như không thể bị đánh chặn bởi các hệ thống phòng không hiện có của Ukraine.
Loại tên lửa này được thiết kế ban đầu để mang đầu đạn hạt nhân. Nó hiếm, đắt đỏ và mang đậm dấu ấn của thời Chiến tranh Lạnh.
Cho đến nay, Oreshnik mới chỉ mang thuốc nổ thông thường, nhưng tốc độ và năng lực của nó vẫn gợi nhắc trực tiếp đến mối đe dọa hạt nhân. Giới chức Mỹ đã được thông báo trước khi Nga sử dụng Oreshnik lần đầu vào cuối năm 2024, nhằm tránh việc nhầm lẫn đây là một cuộc phóng hạt nhân.
Các chuyên gia Ukraine thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Quân sự của Viện Nghiên cứu Khoa học Pháp y Kiev, những người đã phân tích các mảnh vỡ được cho là của tên lửa Oreshnik bắn vào Dnipro hồi tháng 11/2024, nói rằng loại tên lửa này không sử dụng nhiều linh kiện điện tử hiện đại hay thể hiện bước nhảy vọt công nghệ lớn, mà chủ yếu dựa trên các thiết kế và cấu phần đã quen thuộc.
Vì sao Nga phóng Oreshnik lúc này và điều đó có đáng lo ngại?
Đây là một diễn biến nghiêm trọng, bởi Nga đã phóng một tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân nhằm vào Lviv – thành phố chỉ cách biên giới Ba Lan, một quốc gia thành viên NATO, khoảng một giờ lái xe. Động thái này phát đi tín hiệu về lập trường ngày càng cứng rắn của Nga đối với liên minh quân sự lớn nhất thế giới, trong bối cảnh vai trò của Mỹ trong NATO đang bị đặt dấu hỏi.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha viết trên mạng xã hội X hôm thứ Sáu rằng “một cuộc tấn công như vậy gần biên giới EU và NATO là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh của lục địa châu Âu và là phép thử đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương”.
Quan điểm này được bà Kaja Kallas, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, chia sẻ khi bà nói rằng “việc Nga được cho là sử dụng tên lửa Oreshnik là một sự leo thang rõ ràng nhằm vào Ukraine và là lời cảnh báo gửi tới châu Âu cũng như Mỹ”.
Moscow tuyên bố cuộc tấn công này là nhằm đáp trả vụ nhắm mục tiêu vào nơi ở của Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi cuối năm ngoái.
Nhiều khả năng đây là một hành động phô trương sức mạnh khác của Nga, nhằm nhắc nhở các đối thủ về kho vũ khí hủy diệt rộng lớn của mình, trong bối cảnh đồng minh của Nga là Venezuela đang chịu sức ép quân sự từ Mỹ, và một tàu chở dầu treo cờ Nga bị lực lượng Mỹ chặn giữ gần Iceland.
Điện Kremlin cũng tuyên bố nhiều tên lửa Oreshnik đang được sản xuất, và một số có thể sẽ được triển khai tại Belarus – động thái được xem là nhằm gia tăng lo ngại rằng các thành phố châu Âu có thể trở nên dễ tổn thương trước các cuộc tấn công bằng tên lửa.
Theo CNN
