close Đăng nhập

Bất đồng về chính sách Trung Quốc trong nội bộ Nhà Trắng bộc lộ công khai

Tranh cãi về kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc phơi bày mâu thuẫn giữa Bộ trưởng Tài chính Bessent và Bộ trưởng Thương mại Lutnick. Lutnick muốn tránh gây tổn hại đến Nvidia, Bessent lại thúc đẩy siết kiểm soát công nghệ với Trung Quốc

Tranh cãi về kiểm soát chip AI của Nvidia sang Trung Quốc đã làm bộc lộ mâu thuẫn giữa Bộ trưởng Tài chính Bessent và Bộ trưởng Thương mại Lutnick. Ảnh: NYT.
Tranh cãi về kiểm soát chip AI của Nvidia sang Trung Quốc đã làm bộc lộ mâu thuẫn giữa Bộ trưởng Tài chính Bessent và Bộ trưởng Thương mại Lutnick. Ảnh: NYT.

Tổng thống Mỹ Trump hôm 16/11 lên đường công du châu Á, chuẩn bị cho hàng loạt cuộc gặp quan trọng với lãnh đạo nước ngoài. Ông hy vọng có thể thúc đẩy chấm dứt cuộc chiến Nga – Ukraine, đồng thời hạ nhiệt căng thẳng thương mại Mỹ - Trung. Tuy nhiên, một trong những cuộc đối đầu căng thẳng nhất trong chuyến đi lần này có thể lại diễn ra ngay trên chuyên cơ Không lực Một.

Trong hành trình xuyên nửa vòng trái đất, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick sẽ phải ngồi chung một khoang máy bay. Mối quan hệ cạnh tranh và bất đồng kéo dài giữa hai người gần đây đã bộc lộ công khai, xoay quanh cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với Trung Quốc.

Ông Lutnick đang hứng chịu chỉ trích vì trì hoãn nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài phục vụ khách hàng Trung Quốc tiếp cận chip Nvidia. Vấn đề này khiến ông bất đồng sâu sắc với Bessent – người ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn với Bắc Kinh.

Trong khi Lutnick thúc đẩy chính sách có lợi hơn cho Nvidia, Bessent lại đóng vai trò đối lập, thậm chí kêu gọi cải tổ sâu rộng bộ máy lãnh đạo công ty này.

Theo giới truyền thông, Bộ trưởng Tài chính là người phụ trách điều phối quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Phần lớn năm ngoái, Bessent đã nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng thuế quan giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nhưng trong năm nay, lập trường của ông chuyển sang cứng rắn hơn, khi Mỹ ngày càng lo ngại về cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo (AI) với Trung Quốc và những rủi ro mà công nghệ AI của nước này có thể gây ra cho kinh tế Mỹ.

lutnik-co-quan-he-tot-voi-jensen-huang.jpg
Giữa Bộ trưởng Tài chính Bessent và cựu CEO Nvidia Jensen Huang có mối quan hệ ưu ái. Ảnh: Getty.

Bessent chuyển từ kiềm chế sang gây sức ép với Bắc Kinh

Những bất đồng nội bộ hiện nay gợi nhớ cuộc tranh luận trong chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu tiên, khi các cố vấn kinh tế của Tổng thống thường xuyên tranh cãi về việc có nên đối đầu quyết liệt với Trung Quốc vì các hành vi thương mại của nước này hay không.

Năm ngoái, sau khi ông Trump áp thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ, Bessent từng kêu gọi giảm căng thẳng và tham gia dàn xếp một thỏa thuận đình chiến thương mại, góp phần ổn định kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, chính quyền Trump ngày càng bất mãn vì cho rằng Trung Quốc chưa thực hiện đầy đủ cam kết mua nông sản Mỹ và đẩy nhanh xuất khẩu các khoáng sản quan trọng. Đây là những nguyên liệu thiết yếu để sản xuất thiết bị điện tử công nghệ cao và vũ khí quân sự.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết, trong cuộc điện đàm với Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong hồi đầu tháng, Bessent đã bày tỏ quan ngại về những động thái gần đây của Bắc Kinh liên quan đến thỏa thuận giữa hai nước. Ông nhấn mạnh tiến triển trong quan hệ song phương phải được thể hiện bằng những kết quả cụ thể.

Michael Pillsbury, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Quỹ Di sản (Heritage Foundation), từng là cố vấn trong chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu, nhận định sự chuyển hướng cứng rắn của Bessent trong vấn đề xuất khẩu công nghệ phản ánh một nhận thức rộng hơn tại Washington: thuế quan và trừng phạt vẫn chưa tạo ra đủ đòn bẩy kinh tế để gây sức ép với Bắc Kinh.

“Người ta đang nhận ra rằng những kế hoạch và kỳ vọng ban đầu đối với Trung Quốc đã không phát huy hiệu quả”, Pillsbury nói. Theo ông, Bessent đang tìm kiếm những đòn bẩy mới bằng cách tiếp cận sáng tạo hơn.

Vụ Nvidia phơi bày cuộc đấu quyền lực trong Nhà Trắng

Mâu thuẫn về chính sách Trung Quốc bùng phát công khai trong tháng này, sau khi xuất hiện thông tin CEO Nvidia Jensen Huang có quan hệ ngoài hôn nhân với một phụ nữ điều hành doanh nghiệp trung tâm dữ liệu Megaspeed tại Singapore. Cơ quan tình báo Mỹ cho rằng người phụ nữ này là đầu mối cung cấp tin cho tình báo Trung Quốc. Megaspeed hiện bị điều tra vì nghi ngờ buôn lậu chip Nvidia sang Trung Quốc.

cung-alice-huang.jpg
Quan hệ giữa Jensen Huang và Alice Huang khiến một lượng lớn chip AI tiên tiến của Nvidia được cho là bị tuồn sang Trung Quốc. Ảnh: NYT.

Trong tuyên bố của mình, Megaspeed khẳng định công ty hoạt động hợp pháp, mọi hoạt động kinh doanh đều tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành.

Tuần trước, khi được hỏi vì sao chính phủ Mỹ chưa áp đặt trừng phạt đối với Megaspeed, Bessent có động thái hiếm thấy: công khai cho biết ông cùng một số quan chức khác đã thúc đẩy hành động từ lâu, đồng thời quy trách nhiệm cho Bộ Thương mại.

“Cây bút ký quyết định nằm trong tay Bộ Thương mại. Các bạn hãy hỏi họ về quy trình nội bộ”, Bessent nói với CNBC.

Đến 15/11, Bộ trưởng Tài chính Mỹ tiếp tục gây sức ép với Nvidia, yêu cầu công ty giải thích về những hoạt động bán chip bị nghi vấn. “Tôi muốn liên tục đặt câu hỏi: Văn hóa doanh nghiệp của Nvidia thực sự là gì? Họ có đang thúc đẩy những thương vụ bán hàng có dấu hiệu bất hợp pháp nhằm tăng doanh thu và lợi nhuận hay không?”, Bessent nói với Fox News.

Năm 2025, Lutnick từng triển khai một số biện pháp mạnh tay nhằm kiểm soát xuất khẩu công nghệ Mỹ. Những động thái này khiến Bắc Kinh trả đũa bằng cách cắt nguồn cung một số khoáng sản quan trọng cho Mỹ. Kể từ đó, Lutnick trở nên thận trọng hơn, cảnh báo rằng các quy định quá rộng đối với trung tâm dữ liệu ở nước ngoài có thể làm tổn hại quan hệ của Mỹ với Trung Quốc và nhiều quốc gia khác.

Bộ Thương mại phải nhượng bộ trước sức ép siết chip AI

Hôm 16/11, sau nhiều tháng tranh luận gay gắt trong nội bộ chính quyền, Bộ Thương mại Mỹ công bố một quy định mới trên diện rộng nhằm ngăn các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận từ xa chip AI tiên tiến thông qua những trung tâm dữ liệu đặt tại Đông Nam Á.

Trước đó, Lutnick từng đề xuất một phiên bản nhẹ hơn, nhằm hạn chế tác động đối với Nvidia – nhà cung cấp chip cho các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Ngược lại, Bessent và một số quan chức khác muốn áp dụng các điều khoản nghiêm ngặt hơn để hạn chế khả năng tiếp cận năng lực tính toán AI của Trung Quốc.

Cuối cùng, Bộ Thương mại, cơ quan trực tiếp chịu trách nhiệm quản lý lĩnh vực này, đã phải nhượng bộ và công bố quy định cứng rắn hơn vào 16/11. Tuy nhiên, các quan chức phụ trách soạn thảo thông cáo báo chí lại công khai cho thấy họ không phải là bên chủ động đưa ra quyết định.

Thông cáo của Bộ Thương mại nêu rõ quy định mới “được Bộ Tài chính và Hội đồng An ninh Quốc gia chỉ đạo và xây dựng”. Đây là hai cơ quan trước đó đều thúc đẩy phương án kiểm soát chặt chẽ hơn.

Christopher Padilla, cựu quan chức Bộ Thương mại dưới thời Tổng thống George W. Bush, cho biết ông chưa từng chứng kiến cơ quan này công khai phủi trách nhiệm đối với một quy định do chính mình ban hành và chịu trách nhiệm thực thi.

Theo Padilla, chỉ Bộ Thương mại mới có đủ chuyên môn kỹ thuật và thẩm quyền pháp lý để xây dựng những quy định như vậy. Nhưng cách diễn đạt trong thông cáo cho thấy bộ này không muốn ban hành quy định, mà bị buộc phải làm theo sức ép từ các cơ quan khác.

“Đây giống như một cuộc chống lệnh công khai”, Padilla nhận xét. “Chưa từng có tiền lệ như vậy. Nó phát đi tín hiệu rõ ràng rằng sự phối hợp giữa các cơ quan trong chính quyền đang rạn nứt. Phát đi tín hiệu này vào bất kỳ thời điểm nào cũng đều không tốt, đặc biệt là ngay trước thềm hội nghị thượng đỉnh”.

trump-ky-sac-lenh-ai.jpg
Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành chính về AI, tháng 12/2025. Ảnh: Reuters.

Ông Trump chưa chọn phe giữa hai bộ trưởng

Trong bối cảnh bất đồng nội bộ ngày càng sâu sắc, các quan chức Mỹ không đặt nhiều kỳ vọng vào cuộc gặp sắp tới với lãnh đạo Trung Quốc. Chương trình nghị sự dự kiến bao gồm thương mại, vũ khí hạt nhân và cuộc chiến tại Iran.

Trong cuộc họp báo qua điện thoại tối thứ 13/11, các quan chức chính quyền Trump cho biết họ không kỳ vọng hội nghị đạt được thỏa thuận về không phổ biến vũ khí hạt nhân. Trọng tâm cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và các quan chức khác sẽ là triển khai thỏa thuận thương mại giữa Washington và Bắc Kinh.

Thỏa thuận này bao gồm việc hai bên cắt giảm thuế quan và các rào cản thương mại khác, đồng thời bảo đảm Trung Quốc cung cấp đất hiếm cho Mỹ.

Tuần trước, phát biểu tại tiệc tối của Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ - Trung, Bessent cho biết ông đang phối hợp với các đối tác Trung Quốc xây dựng một cơ chế cảnh báo sớm. Theo đó, hai nước sẽ thông báo cho nhau khi xảy ra những sự cố nghiêm trọng liên quan đến các mô hình AI.

Dù ngày càng thể hiện lập trường cứng rắn, Bessent khẳng định ông không muốn cắt đứt quan hệ kinh tế với Trung Quốc. “Mục tiêu của chúng tôi là giảm thiểu rủi ro, chứ không phải tách rời kinh tế, trong quá trình xây dựng một mối quan hệ cân bằng hơn”, ông nói.

Cho đến nay, Trump vẫn chưa công khai đứng về phía Bessent hay Lutnick trong cuộc tranh chấp này. Trước khi lên đường công du hôm 16/11, Tổng thống Mỹ thừa nhận trong chính quyền tồn tại hai quan điểm trái ngược về cách xử lý quan hệ với Trung Quốc.

“Một quan điểm cho rằng không thể làm mất lòng Trung Quốc. Quan điểm khác lại cho rằng cứ mạnh tay đối đầu, muốn làm gì thì làm. Tôi không nghĩ bên nào hoàn toàn đúng hay sai”, Trump nói. Ông cũng nhấn mạnh: “Tôi cho rằng không nên khiêu khích Trung Quốc ngay trước khi đến thăm họ”.

Theo NYTimes

Thế giới