Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ gồm 3 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027 vừa được Quốc hội thông qua chiều 21/11. Những thay đổi đáng chú ý tập trung vào cắt giảm điều kiện kinh doanh trong hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, đơn giản hóa thủ tục chuyển nhượng quyền và chuyển đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.
Chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ không còn phải đăng ký hợp đồng
Một trong những thay đổi trực tiếp liên quan đến hoạt động của người dân và doanh nghiệp là việc bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.
Theo quy định mới, thay vì thực hiện thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng, việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng sẽ được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.
Cách tiếp cận này nhằm đơn giản hóa quy trình xác lập và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, giảm các khâu thủ tục hành chính, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện cho các chủ thể liên quan.
Đối với lĩnh vực giám định sở hữu trí tuệ, Luật bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động này. Thay vào đó, tổ chức, cá nhân chỉ phải thực hiện nghĩa vụ thông báo khi hoạt động.
Các quy định chi tiết về quyền, nghĩa vụ, trình tự và thủ tục sẽ được hướng dẫn tại văn bản dưới luật. Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, phương án sửa đổi vừa bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, vừa duy trì các công cụ quản lý nhà nước cần thiết đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ.
Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật trước Quốc hội, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần.
Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, đã xử lý toàn diện các vấn đề về thương mại hóa tài sản sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền trên không gian mạng, trí tuệ nhân tạo và bảo hộ các đối tượng mới.
Vì vậy, lần sửa đổi này tập trung giải quyết những vấn đề thực sự cấp bách, thay vì tiếp tục điều chỉnh trên diện rộng.
Theo Bộ trưởng, các nội dung sửa đổi sẽ giúp bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, qua đó giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Thống nhất đầu mối quản lý quyền đối với giống cây trồng
Một điểm đáng chú ý khác là việc chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Lý giải về thay đổi này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết quyền đối với giống cây trồng có bản chất gần gũi với sáng chế trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Việc thống nhất đầu mối quản lý nhằm gắn hoạt động bảo hộ giống cây trồng với hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Việc chuyển giao cũng xuất phát từ kinh nghiệm quốc tế, các quy định của Công ước UPOV và yêu cầu sử dụng chung nguồn lực, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ.
Với người dân và doanh nghiệp, việc tập trung đầu mối quản lý tại một cơ quan được kỳ vọng giúp đơn giản hóa thủ tục xác lập và bảo vệ quyền, giảm thời gian, chi phí thực hiện.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định Chính phủ sẽ khẩn trương chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ sau khi Luật được thông qua, bảo đảm văn bản hướng dẫn được ban hành đồng bộ khi Luật có hiệu lực, không để phát sinh khoảng trống pháp lý.
Việc chuyển giao chức năng quản lý quyền đối với giống cây trồng cũng sẽ được tổ chức chặt chẽ, kịp thời, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động xác lập, bảo vệ quyền và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Đối với các hồ sơ đang xử lý, Luật quy định hồ sơ đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp đã nộp trước ngày 1/7/2026 nhưng chưa được giải quyết khi Luật có hiệu lực sẽ tiếp tục được xử lý theo quy định pháp luật tại thời điểm nộp hồ sơ.
Với hồ sơ yêu cầu sửa đổi văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp đã nộp từ ngày 1/7/2026 đến trước ngày Luật có hiệu lực, việc chuyển nhượng có hiệu lực kể từ ngày cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp ghi nhận việc sửa đổi văn bằng bảo hộ.
Bên cạnh việc triển khai Luật mới, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, rà soát, đánh giá và đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Sở hữu trí tuệ vào thời điểm phù hợp.