Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai gạt bỏ luật pháp quốc tế, tuyên bố rằng chỉ có “chuẩn mực đạo đức của riêng tôi” mới có thể kiềm chế các chính sách đối ngoại mang tính gây hấn mà ông đang theo đuổi trên toàn cầu, sau vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.
“Tôi không cần luật pháp quốc tế. Tôi không tìm cách làm tổn hại con người”, ông Trump nói với The New York Times hôm 8/1.
Khi được hỏi liệu ông có cần tuân thủ luật pháp quốc tế hay không, ông Trump đáp rằng có, nhưng điều đó “phụ thuộc vào việc bạn định nghĩa luật pháp quốc tế như thế nào”.
Tổng thống Mỹ đã thể hiện sự sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự áp đảo của Mỹ để đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại.
Hôm 3/1, Mỹ đã tiến hành một cuộc tấn công vào rạng sáng nhằm vào Venezuela, với nhiều vụ nổ được ghi nhận trên khắp thủ đô Caracas cũng như tại các căn cứ quân sự của Venezuela.
Cuối cùng, binh sĩ Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngay tại Caracas, trong động thái mà các nhà phê bình cho rằng rõ ràng vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc, văn kiện cấm “đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào”.
Cuộc tấn công vào Venezuela dường như đã khiến thái độ hiếu chiến của Tổng thống Mỹ càng gia tăng, chỉ ít lâu sau khi ông được trao Giải thưởng Hòa bình FIFA đầu tiên vào tháng trước.
Ngay sau cuộc tấn công, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela và khai thác trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của quốc gia này, dù chính quyền của ông sau đó nói rằng Washington sẽ hợp tác với Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez.
Tuy nhiên, chính quyền Trump khẳng định sẽ “chỉ đạo” chính sách của chính phủ lâm thời và nhiều lần đe dọa tiến hành “làn sóng hành động quân sự thứ hai” nếu các yêu cầu của Mỹ không được đáp ứng.
“Nếu bà ta không làm điều đúng đắn, bà ta sẽ phải trả cái giá rất lớn, có lẽ còn lớn hơn cả ông Maduro”, ông Trump nói về bà Rodriguez trong cuộc phỏng vấn với The Atlantic hôm Chủ nhật tuần trước.
Đầu tuần này, ông Trump cũng gợi ý rằng Mỹ có thể tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào Tổng thống Colombia Gustavo Petro đồng thời gia tăng chiến dịch nhằm giành quyền kiểm soát lãnh thổ Greenland của Đan Mạch.
Hồi tháng 6/2025, ông Trump đã cùng Israel tham gia cuộc chiến chống Iran mà không có lý do khiêu khích, ra lệnh ném bom 3 cơ sở hạt nhân chính của nước này.
Trợ lý của ông Trump, ông Stephen Miller, đã chỉ trích trật tự quốc tế hình thành sau Thế chiến II, tuyên bố rằng từ nay về sau, Mỹ sẽ “không xin lỗi” khi sử dụng sức mạnh quân sự để bảo vệ lợi ích của mình tại Tây Bán cầu.
“Chúng ta là một siêu cường, và dưới thời Tổng thống Trump, chúng ta sẽ hành xử đúng như một siêu cường”, ông Miller nói với CNN hôm đầu tuần này.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc phớt lờ luật pháp quốc tế có thể dẫn đến những hệ quả thảm khốc cho toàn bộ cộng đồng toàn cầu, bao gồm cả chính nước Mỹ.
Luật pháp quốc tế là tập hợp các quy tắc và chuẩn mực điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia, bao gồm các công ước của Liên Hợp Quốc và các hiệp ước đa phương.
Bà Margaret Satterthwaite, Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về tính độc lập của thẩm phán và luật sư, nói với hãng Al Jazeera hồi đầu tuần rằng các tuyên bố của Mỹ coi thường luật pháp quốc tế là “cực kỳ nguy hiểm”.
Bà Satterthwaite cho biết bà lo ngại thế giới có thể đang quay trở lại “thời đại của chủ nghĩa đế quốc”, nhấn mạnh rằng việc làm suy yếu luật pháp quốc tế có thể khuyến khích các đối thủ của Washington tiến hành những hành động gây hấn tương tự.
“Luật pháp quốc tế không thể ngăn các quốc gia làm những điều khủng khiếp nếu họ quyết tâm thực hiện”, bà Satterthwaite nói.
Bà Yusra Suedi, phó giáo sư luật quốc tế tại Đại học Manchester, cảnh báo về tư duy “kẻ mạnh là kẻ đúng” và xu hướng coi thường luật pháp quốc tế.
“Nó phát đi một tín hiệu cực kỳ nguy hiểm, bởi nó trao ‘giấy phép’ cho các quốc gia khác làm theo”, bà Suedi nói với Al Jazeera.
Ông Ian Hurd, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Northwestern, cho rằng lịch sử đã cho thấy rõ những hiểm họa từ chính sách của Mỹ tại Mỹ Latinh.
Khu vực này đã chứng kiến hơn một thế kỷ các cuộc xâm lược của Mỹ và các cuộc đảo chính quân sự do Mỹ hậu thuẫn, dẫn đến bất ổn, đàn áp và vi phạm nhân quyền.
“Có vô số ví dụ lịch sử cho điều này, từ Panama đến Haiti, Nicaragua rồi Chile vào thập niên 1970, và còn rất nhiều nữa”, ông Hurd nói.
Ông cho rằng các chính sách của ông Trump đối với Venezuela “phù hợp” với cách Mỹ từng tìm cách quyết định cách các khu vực khác ở châu Mỹ được điều hành.
“Có thể thấy rằng trong tất cả những trường hợp đó, Mỹ đều phải hối tiếc vì quyết định can thiệp của mình. Những điều này chưa bao giờ mang lại kết quả tốt đẹp”, ông nói.
Theo Al Jazeera
