Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày hôm 21/6 tiếp tục đe dọa mở lại chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, ngay trong lúc Phó Tổng thống J.D. Vance gặp các quan chức Iran tại Thụy Sĩ trong vòng đàm phán đầu tiên kể từ khi hai bên ký thỏa thuận hòa bình tạm thời.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Tehran tuyên bố một lần nữa đóng cửa eo biển Hormuz, động thái phủ bóng lên nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa hai đối thủ lâu năm.
Các cuộc đàm phán được tổ chức tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock trên núi, thuộc sở hữu của Qatar ở Thụy Sĩ. Đây là cuộc tiếp xúc đầu tiên theo khuôn khổ biên bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết tuần trước nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng, đồng thời gia hạn lệnh ngừng bắn vốn được thiết lập từ tháng 4 thêm ít nhất 60 ngày.
Theo thỏa thuận, hai bên cam kết mở lại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch đối với thương mại năng lượng toàn cầu – đồng thời chấm dứt mọi hành động thù địch, bao gồm cả tại Lebanon, nơi Israel vẫn tiếp tục không kích trong khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn vẫn tấn công các mục tiêu của Israel.
Tuy nhiên, Iran cho rằng Washington đã không thực hiện cam kết buộc Israel chấm dứt các chiến dịch quân sự tại Lebanon. Vì vậy, Tehran tuyên bố tái áp đặt việc phong tỏa hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và khẳng định vòng đàm phán hiện tại sẽ không bàn đến các vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của nước này.
“Iran phải lập tức ngăn các lực lượng ủy nhiệm được họ hậu thuẫn tại Lebanon gây rối,” ông Trump viết trên mạng xã hội, ám chỉ Hezbollah. “Nếu họ không làm vậy, chúng tôi sẽ lại tấn công Iran rất mạnh, giống như tuần trước, nhưng còn mạnh hơn nữa!!!”
Theo Fox News, ông Trump còn đi xa hơn trong một cuộc phỏng vấn khi tuyên bố đã cảnh báo phía Iran rằng nếu đóng eo biển Hormuz, “các ông sẽ không còn đất nước nào nữa”, đồng thời đe dọa Mỹ có thể tiếp quản tuyến đường thủy chiến lược này.
Tại Thụy Sĩ, nơi các quan chức Mỹ và Iran gặp nhau dưới sự trung gian của Qatar, ông Vance tìm cách giảm nhẹ tác động của tình trạng bạo lực đang tiếp diễn tại Lebanon, cho rằng vẫn có những tiến triển hướng tới việc chấm dứt giao tranh.
“Những việc như thế này luôn có phần lộn xộn,” ông nói.
Trong khi ông Trump liên tục đưa ra các lời đe dọa nhằm vào Tehran, ông Vance lại nhấn mạnh rằng Tổng thống Mỹ mong muốn mở ra một chương mới trong quan hệ song phương.
“Ông ấy yêu cầu chúng tôi lật sang trang mới để thay đổi mối quan hệ giữa Mỹ với người dân Iran,” Phó Tổng thống Mỹ nói.
Hai phái đoàn không tổ chức chụp ảnh chung. Trước khi ông Vance phát biểu, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bước vào phòng họp và ôm Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif – một trong các bên trung gian. Ông Araghchi không có bất kỳ tương tác công khai nào với ông Vance.
Tối cùng ngày, một quan chức ngoại giao Mỹ nói với Axios rằng hai bên đã đạt được những tiến triển tích cực liên quan đến việc duy trì hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz. Cuộc họp cũng tập trung vào việc thực thi lệnh ngừng bắn tại Lebanon và các nội dung liên quan đến thỏa thuận hạt nhân.
Iran lấy Lebanon làm lý do đóng eo biển Hormuz
Mặc dù một lệnh ngừng bắn mới tại Lebanon được công bố hôm thứ Sáu, giao tranh trên thực địa vẫn chưa thực sự chấm dứt.
Iran tuyên bố việc Mỹ không thể bảo đảm Israel ngừng các cuộc tấn công tại Lebanon là lý do khiến nước này quyết định tái phong tỏa eo biển Hormuz. Việc đóng tuyến hàng hải này trong gần bốn tháng đã gây ra cú sốc lớn nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu trong lịch sử hiện đại.
Giới chức Mỹ bác bỏ thông tin eo biển đã bị đóng hoàn toàn, song dữ liệu hàng hải thương mại cho thấy hoạt động vận chuyển đã bị ảnh hưởng đáng kể.
Sau thông báo từ Tehran, chỉ có một tàu chở dầu cỡ nhỏ được ghi nhận đi qua tuyến đường này trong khi bật hệ thống định vị, giảm mạnh so với hàng chục tàu mỗi ngày trước đó.
Hãng thông tấn Fars dẫn lời một nguồn tin quân sự cho biết Iran đã ngừng cấp giấy phép mới cho các tàu muốn đi qua eo biển cho tới khi có thông báo tiếp theo.
Giống nhiều diễn biến lớn khác trong cuộc chiến, quyết định của Iran được đưa ra vào cuối tuần khi các thị trường tài chính đóng cửa, khiến tác động đối với giá dầu phải chờ tới phiên giao dịch đầu tuần mới thể hiện rõ.
Ông Trump cho biết lý do khiến ông đồng ý ký biên bản ghi nhớ tuần trước là nhằm ngăn chặn nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu do giá dầu tăng vọt nếu Hormuz bị phong tỏa kéo dài.
Giá dầu thế giới đã giảm mạnh trong tuần qua xuống mức thấp nhất kể từ khi cuộc chiến bùng phát ngày 28/2 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Theo Reuters, Axios
