Ukraine đang thúc đẩy kế hoạch phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo mới mang tên Freyja, với mục tiêu hoàn thiện nguyên mẫu đầu tiên ngay trong nửa đầu năm 2027. Dự án được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu từng bước giảm sự phụ thuộc vào hệ thống Patriot của Mỹ, đồng thời tăng khả năng đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Nga.
Theo Reuters, ông Davyd Aloian, Phó Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine, người phụ trách dự án Freyja, cho biết một ban điều phối quốc tế sẽ sớm họp lần đầu để xác định chi phí nghiên cứu và phát triển của chương trình.
Liên minh phát triển Freyja vừa chính thức được thành lập tại hội nghị ở Paris cách đây hai tuần với sự tham gia của lãnh đạo 10 quốc gia châu Âu, trong đó có Tổng thống Volodymyr Zelensky, cùng khoảng một chục doanh nghiệp quốc phòng hàng đầu.
Ông Aloian cho biết tiến độ của dự án được đặt ở mức rất tham vọng.
"Do thời gian rất gấp, chúng tôi đặt mục tiêu có một MVP (Minimum Viable Product - nguyên mẫu khả thi đầu tiên) ngay trong nửa đầu năm sau. Đó sẽ là nguyên mẫu đủ khả năng chứng minh những kết quả thực tế đầu tiên," ông nói.
Hiện nay, Patriot gần như là hệ thống duy nhất trong kho vũ khí của Ukraine có thể đánh chặn hiệu quả các tên lửa đạn đạo Nga vốn bay với tốc độ gấp nhiều lần tốc độ âm thanh. Tuy nhiên, nguồn cung Patriot liên tục bị ảnh hưởng bởi yếu tố chính trị, lượng dự trữ hạn chế cũng như chu kỳ sản xuất kéo dài.
Trong tháng này, Nga gia tăng các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào thủ đô Kiev và thành phố cảng Odessa. Theo phía Ukraine, phần lớn số tên lửa này không thể bị đánh chặn do nước này thiếu tên lửa đánh chặn.
Tổng thống Zelensky cho biết Ukraine đã sẵn sàng cung cấp cho dự án Freyja cả bệ phóng lẫn tên lửa đánh chặn, đồng thời khẳng định hệ thống hiện chỉ còn chờ giai đoạn thử nghiệm. Ông bày tỏ hy vọng Freyja có thể đi vào hoạt động trong vòng khoảng một năm.
Phía Ukraine kỳ vọng các nước đồng minh sẽ đóng góp những công nghệ mà họ đang sở hữu như radar hiện đại, cảm biến, hệ thống dẫn đường và các thiết bị điện tử điều khiển tên lửa. Những doanh nghiệp quốc phòng đã tham gia dự án gồm Eurosam - đơn vị chế tạo hệ thống SAMP/T, cùng Leonardo, Thales và Saab.
Trong khi đó, công ty Fire Point của Ukraine, đơn vị từng phát triển tên lửa hành trình Flamingo, sẽ đóng vai trò đối tác công nghiệp chính. Tháng trước, doanh nghiệp này cũng đã ký thỏa thuận với tập đoàn quốc phòng Đức Hensoldt nhằm cung cấp radar cho Freyja.
Kiến trúc mở
Freyja được xem là nỗ lực xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa có chi phí thấp hơn Patriot nhưng vẫn đủ khả năng đối phó với tên lửa đạn đạo. Hiện nay, các hệ thống khác như SAMP/T của Pháp - Italy hay IRIS-T của Đức vẫn chưa chứng minh được hiệu quả ổn định trong nhiệm vụ đánh chặn loại mục tiêu này.
Tổng thống Zelensky từng ví liên minh Freyja giống như bộ đồ chơi Lego, nơi mỗi quốc gia có thể đóng góp những "mảnh ghép" công nghệ tốt nhất của mình để tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh.
Ông Aloian giải thích rằng toàn bộ dự án được xây dựng theo mô hình kiến trúc mở (Open System Architecture), cho phép các quốc gia linh hoạt lựa chọn thành phần phù hợp thay vì bị ràng buộc vào một nhà sản xuất duy nhất.
"Nếu Đan Mạch muốn sử dụng radar Weibel do họ sản xuất thì hoàn toàn có thể. Nếu Thụy Điển muốn tích hợp hệ thống của Saab thì cũng không có vấn đề gì", ông nói.
Theo ông, các nhà sản xuất hiện được giao nhiệm vụ xây dựng một nền tảng chung, trong đó mọi thành phần đều có thể thay thế hoặc nâng cấp mà vẫn bảo đảm khả năng tương thích.
Ukraine cũng đang xem xét thành lập một cơ quan hoặc quỹ chuyên trách để tiếp nhận nguồn tài chính từ các nước tham gia, qua đó bảo đảm kinh phí lâu dài cho chương trình.
Ông Aloian tin rằng việc để doanh nghiệp quốc phòng tham gia trực tiếp cùng các chính phủ sẽ giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính và đẩy nhanh quá trình phát triển.
"Liên minh này phải mang tính thực tiễn chứ không chỉ mang ý nghĩa chính trị", ông nhấn mạnh.
Nếu hoàn thành đúng tiến độ, Freyja sẽ không chỉ giúp Ukraine tăng cường khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo mà còn có thể trở thành nền tảng cho một hệ thống phòng thủ tên lửa chung của châu Âu trong tương lai.
Theo Reuters
