Sau vụ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị Mỹ bắt giữ vào ngày 3/1, các quốc gia láng giềng đang tiếp nhận cộng đồng người Venezuela đông đảo – trong đó có Colombia và Peru – đã cảnh báo về nguy cơ xuất hiện một làn sóng người tị nạn mới nếu Venezuela rơi vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng hơn.
Cộng đồng người Venezuela ở nước ngoài hiện vẫn thuộc nhóm lớn nhất thế giới, với ít nhất 7,9 triệu người sinh sống ngoài lãnh thổ tính đến đầu năm 2026, chủ yếu do gần một thập kỷ khủng hoảng chính trị và kinh tế kéo dài trong nước.
Trong bản đồ họa phân tích mới đây, hãy cùng làm rõ người Venezuela đang sinh sống ở đâu trên thế giới, họ được hưởng những cơ chế bảo vệ nào và khả năng đi lại quốc tế của công dân Venezuela hiện ra sao.
Những quốc gia nào tiếp nhận nhiều người Venezuela nhất?
Làn sóng di cư của người Venezuela bắt đầu từ cuối những năm 1990, khi một nhóm nhỏ – chủ yếu là giới chuyên môn – rời khỏi đất nước sau khi nhà lãnh đạo Hugo Chavez lên nắm quyền năm 1999, với cam kết cải tổ hệ thống chính trị vốn bị cho là thiên lệch, bất lợi cho người nghèo và cộng đồng bản địa, trong bối cảnh hơn một nửa dân số sống dưới chuẩn nghèo.
Trong một thập kỷ cầm quyền của ông Chavez, Venezuela gia tăng mạnh chi tiêu công nhờ nguồn thu từ dầu mỏ, giúp hàng triệu người thoát khỏi cảnh nghèo cùng cực.
Sau khi ông Chavez qua đời năm 2013, ông Nicolas Maduro lên nắm quyền, thừa hưởng gánh nặng nợ công lớn và lạm phát gia tăng. Đến năm 2014, khi giá dầu lao dốc, những khó khăn này nhanh chóng biến thành một cuộc sụp đổ kinh tế toàn diện.
Quốc gia giàu tài nguyên này rơi vào suy thoái sâu, lạm phát phi mã khiến chi phí sinh hoạt vượt quá khả năng của phần lớn người dân. Hệ quả là hàng trăm nghìn người Venezuela buộc phải rời bỏ quê hương, chủ yếu sang các nước Nam Mỹ, Trung Mỹ và một bộ phận đáng kể di cư sang Mỹ.
Đến tháng 6, Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) ghi nhận gần 8 triệu người tị nạn và di cư Venezuela trên toàn cầu, trong đó 6,7 triệu người (85%) sinh sống tại Mỹ Latinh và Caribe.
Các quốc gia tiếp nhận nhiều người Venezuela nhất gồm:
Colombia: 2,8 triệu
Peru: 1,7 triệu
Mỹ: 987.600
Brazil: 732.300
Chile: 669.400
Tây Ban Nha: 602.500
Ecuador: 440.400
Argentina: 174.800
Mexico: 106.000
Cộng hòa Dominica: 99.700
Người Venezuela được hưởng những cơ chế bảo vệ nào?
UNHCR xếp người Venezuela vào một nhóm đặc biệt trong diện người phải di dời, do cuộc khủng hoảng nhân đạo kéo dài tại quốc gia này.
Phân loại này cho phép họ tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại nước tiếp nhận, bao gồm hỗ trợ pháp lý, chăm sóc y tế và nơi ở.
Tại Colombia – quốc gia tiếp nhận nhiều người Venezuela nhất với 2,8 triệu người – Quy chế Bảo vệ Tạm thời cho phép người Venezuela cư trú hợp pháp trong 10 năm. Trong khi đó, tại Mỹ, quy chế bảo vệ tạm thời dành cho người Venezuela đã bị chính quyền Tổng thống Donald Trump hủy bỏ vào cuối năm 2025, khiến hơn 600.000 người rơi vào tình trạng bất định về tương lai cũng như quyền sinh sống và làm việc hợp pháp.
Chính quyền Trump cũng đã trục xuất hàng trăm người Venezuela, trong đó có những người bị đưa tới các nhà tù khét tiếng ở El Salvador. Các tổ chức nhân quyền cho biết nhiều người trong số này đã bị tra tấn và lạm dụng tình dục.
Theo Liên Hợp Quốc, gần một nửa số người Venezuela rời khỏi đất nước phải làm việc trong khu vực phi chính thức với thu nhập thấp, 42% gặp khó khăn trong việc đảm bảo đủ lương thực và 23% sống trong các khu nhà ở quá tải.
Hộ chiếu Venezuela mạnh đến đâu?
Bất chấp tình hình chính trị và kinh tế bất ổn, hộ chiếu Venezuela vẫn được xếp vào nhóm giấy thông hành tương đối mạnh trên thế giới, theo Chỉ số Hộ chiếu 2026.
Hộ chiếu này hiện xếp hạng 42 toàn cầu, cho phép công dân Venezuela nhập cảnh 124 quốc gia theo diện miễn thị thực, cấp thị thực tại cửa khẩu hoặc e-visa.
Venezuela từ lâu đã được miễn thị thực vào khu vực Schengen, cho phép lưu trú tối đa 90 ngày tại hầu hết các quốc gia châu Âu. Ngoài ra, người Venezuela còn có thể nhập cảnh và làm việc tại phần lớn các nước Nam Mỹ nhờ các hiệp định tự do đi lại trong khu vực được ký kết từ nhiều thập kỷ trước.
Theo AJ
