Văn phòng Nội các Nhật Bản cùng Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển Đất liền Nhật Bản vừa thông báo thành công trong việc thu hồi lớp bùn chứa các nguyên tố đất hiếm từ độ sâu 6.000 mét dưới đáy Thái Bình Dương. Hoạt động khai thác thử nghiệm diễn ra tại khu vực gần đảo Minamitorishima, một hòn đảo xa xôi nằm cách thủ đô Tokyo khoảng 1.950 km về phía đông nam.
Đây là một phần của chương trình thúc đẩy đổi mới chiến lược liên bộ nhằm tăng cường khả năng phục hồi dài hạn của nền kinh tế Nhật Bản trước các áp lực cung ứng toàn cầu. Hiện tại Trung Quốc đang nắm giữ gần 70 phần trăm thị phần khai thác đất hiếm trên thế giới, do đó nỗ lực này được xem là bước đi chiến lược để giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và tiến tới tự chủ tài nguyên quốc gia.
Tàu nghiên cứu Chikyu của JAMSTEC đã rời cảng Shimizu vào ngày 12/1/2026 và tiếp cận vùng đặc quyền kinh tế gần đảo Minamitorishima 5 ngày sau đó.
Mục tiêu cốt yếu của đợt khai thác thử nghiệm lần này là kiểm tra tính hiệu quả của các thiết bị thu gom chuyên dụng dưới đáy biển sâu. Một máy khai thác lắp đặt trực tiếp dưới đáy đại dương đã trộn bùn với nước biển thành một dạng hỗn hợp lỏng, sau đó sử dụng áp lực nước cực mạnh để đẩy lượng vật chất này qua đường ống dẫn lên tàu chứa phía trên mặt nước.
Thành phần của hỗn hợp bùn thu được sẽ được phân tích kỹ lưỡng tại các cơ sở nghiên cứu sau khi tàu Chikyu trở lại cảng trong hai tuần tới. Các chuyên gia sẽ tiến hành thử nghiệm quy trình tinh chế để xác định khả năng tách lấy các nguyên tố đất hiếm từ lớp bùn đại dương này một cách thực tế.
Những khảo sát trước đây tại vùng biển quanh Minamitorishima đã xác định được ít nhất sáu loại nguyên tố đất hiếm có nồng độ cao trong bùn đáy biển. Trong số đó, các nguyên tố như dysprosium, neodymium và samarium đóng vai trò không thể thay thế trong việc sản xuất nam châm hiệu suất cao cho động cơ xe điện. Ngoài ra yttrium được dùng cho đèn LED và vật liệu siêu dẫn y tế, còn gadolinium là thành phần quan trọng trong hệ thống điều khiển lò phản ứng hạt nhân.
Sau khi hoàn tất đợt thử nghiệm này, một chiến dịch khai thác quy mô lớn hơn dự kiến sẽ diễn ra tại cùng khu vực vào tháng 2/2027. Mục tiêu của giai đoạn tiếp theo là khai thác khoảng 350 tấn bùn mỗi ngày để kiểm tra toàn bộ quy trình từ thu gom đến phân tách và chế biến thành phẩm.
Một ưu điểm vượt trội của bùn đất hiếm dưới đáy biển so với khai thác trên đất liền là hàm lượng các chất độc hại như nguyên tố phóng xạ hay thạch tín ở mức rất thấp. Điều này giúp cho việc xử lý chất thải trong quá trình sản xuất trở nên dễ dàng và thân thiện với môi trường hơn. Sự thành công của dự án này không chỉ mở ra nguồn cung tài nguyên mới cho ngành công nghiệp công nghệ cao của Nhật Bản mà còn đặt nền móng cho quá trình công nghiệp hóa đất hiếm khai thác từ nội địa trong tương lai không xa.
Theo Nikkei Asia
