Nhận hối lộ hơn 150 triệu USD, cựu "trùm" tài chính Trung Quốc vẫn không thoát án tử dù lập công lớn

Đầu tháng 6, Kho dữ liệu án lệ của Tòa án Nhân dân tối cao Trung Quốc đã công bố vụ án nhận hối lộ của cựu lãnh đạo Huarong Bạch Thiên Huy dưới dạng án lệ tham khảo, qua đó hé lộ thêm nhiều tình tiết về một trong những vụ tham nhũng lớn nhất lịch sử ngành tài chính nước này. Việc công bố nhằm làm rõ các tiêu chí áp dụng án tử hình đối với tội nhận hối lộ cũng như nguyên tắc xem xét giảm nhẹ hình phạt trong trường hợp lập công lớn.

Theo truyền thông Trung Quốc, nhân vật được nhắc tới trong án lệ là ông Bạch Thiên Huy (Bai Tianhui), nguyên Tổng giám đốc Công ty TNHH International Holdings Huarong (Quốc tế Hoa Dung), công ty con quản lý tài sản nhà nước tại nước ngoài của Tập đoàn Hoa Dung. Trung Quốc. Ông đã bị thi hành án tử hình vào sáng 9/12/2025 theo phán quyết của Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân.

Một lần nhận hối lộ hơn 1,1 tỷ NDT (trên 150 triệu USD)

Những tình tiết mới được công bố cho thấy để thúc đẩy công ty của mình mua lại một dự án ở nước ngoài do bên đưa hối lộ sở hữu, Bạch Thiên Huy không chỉ trực tiếp tham gia lên kế hoạch phương thức thâu tóm mà còn tích cực hỗ trợ đối tác né tránh các cơ chế giám sát quản lý. Đáng chú ý, chỉ riêng một lần nhận hối lộ, số tiền mà ông này nhận đã lên tới hơn 1,103 tỷ nhân dân tệ (NDT).

Là cán bộ quản lý của một tổ chức tài chính nhà nước, Bạch Thiên Huy đã lợi dụng chức vụ để thúc đẩy việc sử dụng tài sản nhà nước mua lại một dự án ở nước ngoài với giá cao, khiến khối lượng lớn vốn nhà nước phải đối mặt với những rủi ro khó lường và đe dọa nghiêm trọng đến an ninh tài chính quốc gia.

Theo kết luận của tòa án, tổng số tiền và tài sản mà Bạch Thiên Huy nhận hối lộ lên tới hơn 1,1 tỷ NDT. Sau khi vụ án bị phanh phui, cơ quan chức năng mới thu hồi được khoảng 630 triệu NDT, trong khi phần lớn tài sản bất hợp pháp vẫn chưa truy tìm được.

Bạch Thiên Huy từng giữ các chức vụ Phó Bí thư Đảng ủy, thành viên Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc Công ty Huarong International Holdings. Ông được đánh giá là người có quan hệ thân cận với cựu Chủ tịch Tập đoàn Huarong Lại Tiểu Dân (Lai Xiaomin), nhân vật từng gây chấn động Trung Quốc với một trong những đại án tham nhũng lớn nhất ngành tài chính.

Sau khi Lại Tiểu Dân bị điều tra vào tháng 4/2018, Bạch Thiên Huy cũng nhanh chóng bị bắt giữ. Sau đó, ông ta từng xuất hiện trong bộ phim tài liệu chống tham nhũng National Supervision (Quốc gia giám sát) để kể lại những sai phạm của cấp trên cũ.

Theo cơ quan điều tra, trong giai đoạn 2014-2018, Bạch Thiên Huy đã lợi dụng quyền hạn để giúp nhiều doanh nghiệp hưởng lợi trong các thương vụ mua bán dự án và huy động vốn, đổi lại ông ta nhận được khoản hối lộ với tổng giá trị hơn 1,108 tỷ NDT.

Lập công lớn nhưng vẫn bị tử hình

Sau khi bị bắt, Bạch Thiên Huy đã cung cấp cho cơ quan chức năng nhiều thông tin liên quan đến các vụ án tham nhũng nghiêm trọng khác. Những đầu mối này được xác minh là có thật và đủ điều kiện được xem là “lập công lớn” theo quy định của pháp luật Trung Quốc.

Ngày 22/5/2024, Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 thành phố Thiên Tân tuyên phạt Bạch Thiên Huy mức án tử hình về tội nhận hối lộ, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân. Toàn bộ tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội bị truy thu sung công; phần chưa thu hồi được tiếp tục bị truy tìm.

Sau khi tuyên án, Bạch Thiên Huy đã kháng cáo nhưng vào tháng 2/2025 đã bị Tòa án Nhân dân Cấp cao Thiên Tân bác đơn. Tháng 12/2025, Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc đã phê chuẩn bản án tử hình.

Sáng 9/12/2025, bản án tử hình được thi hành bằng hình thức tiêm thuốc độc. Bạch Thiên Huy trở thành cựu lãnh đạo thứ hai của tập đoàn Hoa Dung bị tử hình, sau Lại Tiểu Dân (bị tử hình năm 2021 vì tội nhận hối lộ số tiền 1,788 tỷ NDT).

Vụ án Bạch Thiên Huy sau đó còn được đưa vào báo cáo công tác của Tòa án Tối cao Trung Quốc trình bày tại kỳ họp thứ hai của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) khóa XIV hồi tháng 3/2026.

Vì sao Bạch Thiên Huy lập công lớn nhưng không được giảm án? Theo phân tích của tòa án, vụ án tập trung vào hai vấn đề then chốt: liệu hành vi của Bạch Thiên Huy có đủ nghiêm trọng để áp dụng án tử hình hay không, và việc ông ta có công lớn sau khi bị bắt có phải là căn cứ để được giảm nhẹ hình phạt không?

Tòa án cho rằng hành vi phạm tội của Bạch Thiên Huy đáp ứng đầy đủ các điều kiện áp dụng mức án cao nhất đối với tội nhận hối lộ, bao gồm số tiền đặc biệt lớn, tình tiết đặc biệt nghiêm trọng, tác động xã hội đặc biệt xấu và gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho lợi ích quốc gia và nhân dân.

Cơ quan xét xử nhấn mạnh rằng toàn bộ hành vi nhận hối lộ của bị cáo đều diễn ra sau Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc, trong bối cảnh chiến dịch chống tham nhũng đang được triển khai mạnh mẽ. Tuy nhiên, bị cáo vẫn tiếp tục vi phạm, thể hiện thái độ “không dừng lại, không chùn tay”. Ngoài ra, sau khi bị tuyên án sơ thẩm, Bạch Thiên Huy còn thay đổi lời khai và phủ nhận phần lớn hành vi phạm tội trước đó.

Đối với tình tiết lập công lớn, tòa án xác nhận bị cáo đã cung cấp thông tin giúp phát hiện một vụ án tham nhũng nghiêm trọng khác mà người liên quan có thể đối mặt với mức án từ tù chung thân trở lên.

Tuy nhiên, tòa cho rằng trường hợp này khác với các tình huống lập công thông thường, bởi những thông tin mà Bạch Thiên Huy tố giác có liên quan trực tiếp đến chính hành vi nhận hối lộ của mình. Người bị tố cáo cũng là người cùng tham gia trục lợi trong chính dự án liên quan đến vụ án của Bạch Thiên Huy.

Vì vậy, xét tổng thể mức độ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, hậu quả đặc biệt lớn, thái độ ngoan cố và động cơ phạm tội sâu sắc, tòa án kết luận những đóng góp của Bạch Thiên Huy sau khi bị bắt không đủ cơ sở để giảm nhẹ hình phạt.

Vụ án Bạch Thiên Huy được xem là một trong những vụ án tham nhũng lớn nhất trong lịch sử ngành tài chính Trung Quốc, với số tiền nhận hối lộ vượt 1,1 tỷ NDT (khoảng 154 triệu USD theo tỷ giá hiện nay).

Hai thầy trò, đồng hương cùng nhận án tử

Theo hồ sơ vụ án, tổng số tiền hối lộ mà Bạch Thiên Huy nhận lên tới hơn 1,108 tỷ nhân dân tệ. Tính trung bình, mỗi năm ông ta bỏ túi khoảng 277 triệu NDT tiền bất chính, tương đương hơn 758.000 NDT mỗi ngày.

Từ một sinh viên tài năng của ngành tài chính, điều gì đã khiến Bạch Thiên Huy trượt dài để trở thành một trong những “đại tham quan” lớn nhất lịch sử ngành tài chính Trung Quốc?

Các tài liệu công khai cho thấy, Bạch Thiên Huy sinh năm 1968 tại thành phố Cát An, tỉnh Giang Tây trong một gia đình bình thường. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông ta thi đỗ vào Đại học Nam Khai, một trong những trường đại học danh tiếng của Trung Quốc, trước khi gia nhập hệ thống tài chính nhà nước sau khi tốt nghiệp.

Là đồng hương của Lại Tiểu Dân, Bạch Thiên Huy bắt đầu sự nghiệp tại chi nhánh Hong Kong của China Huarong. Từ vị trí phụ trách phát triển kinh doanh, ông ta từng bước thăng tiến lên chức Giám đốc điều hành khối ngân hàng đầu tư và trở thành một trong những trợ thủ thân cận nhất của Lại Tiểu Dân.

Từ 2014, sự nghiệp của Bạch Thiên Huy thăng tiến nhanh chóng. Ông ta lần lượt giữ các chức vụ Giám đốc vận hành vốn quốc tế, Trợ lý Tổng giám đốc, Phó Tổng giám đốc và đến 2016 được bổ nhiệm làm Phó Bí thư Đảng ủy, thành viên Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc China Huarong International Holdings.

Ở cương vị này, ông ta gần như nắm toàn quyền điều hành nền tảng đầu tư và tài trợ vốn ở nước ngoài của Huarong, kiểm soát các khâu then chốt như phê duyệt dự án và giải ngân vốn.

Đây cũng là giai đoạn Huarong đẩy mạnh đầu tư vào các thương vụ có mức sinh lời cao nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Với quyền lực tập trung trong tay, Bạch Thiên Huy có tiếng nói quyết định trong các hoạt động mua bán dự án và xử lý tài sản.

Với vai trò là “cánh tay phải” của Lại Tiểu Dân, sau khi được thăng chức Bạch Thiên Huy đã mở đường cho nhiều doanh nghiệp trong các thương vụ bất động sản, thâu tóm cổ phần công ty niêm yết và cấp tín dụng. Để giúp các doanh nghiệp này tiếp cận nguồn vốn hàng chục tỷ NDT, ông bị cho là cố tình làm nhẹ các rủi ro, tô hồng báo cáo thẩm định và đổi lại nhận những khoản “hoa hồng” khổng lồ.

Mọi chuyện chỉ thực sự đổ vỡ vào ngày 17/4/2018 khi Lại Tiểu Dân, người đã lãnh đạo China Huarong suốt 9 năm, bị điều tra. Từ đây, một mạng lưới tham nhũng quy mô lớn trong hệ thống Huarong dần bị phanh phui.

Theo kết luận điều tra, Lại Tiểu Dân nhận hối lộ và tham ô tổng cộng khoảng 1,788 tỷ NDT. Riêng số tiền mặt cất giữ tại nhà đã vượt 200 triệu NDT, cùng khoảng 3 tấn vàng.

Khối tài sản khổng lồ này từng gây chấn động dư luận Trung Quốc khi được mô tả chất đầy nhiều tủ chứa, tạo nên khung cảnh không khác mấy những hình ảnh trong bộ phim chống tham nhũng nổi tiếng “Nhân danh nhân dân”.

Vụ án Lại Tiểu Dân mang số hiệu “17/4” đã lập kỷ lục mới về quy mô tham nhũng trong lĩnh vực tài chính và được truyền thông Trung Quốc gọi là vụ án tham nhũng tài chính lớn nhất kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập.

Sau đó, bộ phim tài liệu chống tham nhũng “Quốc gia giám sát” của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương đã dành thời lượng lớn để bóc tách vụ án Lai Tiểu Dân. Khi đó, chính Bạch Thiên Huy cũng từng xuất hiện trong phim để kể lại các sai phạm của cấp trên cũ.

Giới quan sát nhận định, những vụ án liên quan đến Lại Tiểu Dân và Bạch Thiên Huy, với số tiền tham nhũng đều vượt mốc 1 tỷ NDT, không chỉ gây thiệt hại nặng nề cho China Huarong mà còn làm tổn hại nghiêm trọng uy tín của các công ty quản lý tài sản nhà nước Trung Quốc, trở thành một trong những bê bối lớn nhất trong lịch sử ngành tài chính nước này.

Theo Sina, Sohu