Hai ngày trước khi nhập viện, ông Đ.K.M (52 tuổi, Lào Cai), dự một đám cỗ và có ăn thịt lợn. Ngày hôm sau, bệnh nhân sốt cao tới 40 độ C, được truyền dịch nhưng tình trạng không cải thiện mà nhanh chóng diễn biến nặng với các biểu hiện đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở, kích thích rồi lơ mơ, giảm dần ý thức, kèm theo ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi.
Nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, bác sĩ tuyến dưới lập tức chuyển lên tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não màng não, giảm tiểu cầu nặng. Người bệnh phải đặt nội khí quản, an thần thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, BS Trần Văn Kiên cho biết bệnh nhân trong tình trạng sốc nặng, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt, da niêm mạc nhợt, nhiều ban xuất huyết dạng tử ban xuất hiện khắp mặt, thân mình và hai chi.
Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu, rối loạn đông máu, suy thận cấp. Bệnh nhân được lọc máu liên tục cấp cứu và làm xét nghiệm sinh học phân tử. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy khẳng định dương tính với Neisseria meningitidis, vi khuẩn não mô cầu lây truyền qua đường hô hấp.
Người bệnh được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, suy thận cấp, phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động rất nặng, bệnh nhân phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng dè dặt.
Dễ nhầm lẫn với liên cầu khuẩn lợn
BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết vi khuẩn não mô cầu và liên cầu khuẩn lợn thường gây nhầm lẫn trên lâm sàng vì đều có thể gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, vi khuẩn gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và ban xuất huyết hoại tử đặc trưng.
Trên thực tế, não mô cầu lây từ người sang người qua đường hô hấp, trong khi liên cầu khuẩn lợn chủ yếu lây từ lợn sang người qua ăn tiết canh, thịt lợn sống hoặc qua vết thương hở. Việc phân biệt chính xác cần dựa vào xét nghiệm vi sinh, nuôi cấy hoặc các kỹ thuật sinh học phân tử, bởi chẩn đoán sai hoặc chậm trễ có thể khiến người bệnh mất cơ hội sống.
Bệnh tiến triển nhanh, tỉ lệ tử vong cao
Theo các bác sĩ, viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông xuân, có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban.
Dù được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn cao; trong số người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hoặc rối loạn đông máu kéo dài.
BSCK II Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý phòng bệnh bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp. Quan trọng nhất là chủ động tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu theo khuyến cáo của ngành y tế để giảm nguy cơ mắc bệnh và tử vong.
