Trong danh sách giáo sư, phó giáo sư ngành y công bố năm 2025, số lượng nữ không nhiều. Nhưng BV Nhi Trung ương có tới 3 nữ phó giáo sư được công nhận bởi những công trình nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị cho hàng nghìn bệnh nhi.
PGS.TS Bùi Ngọc Lan - nhà khoa học nổi bật trong lĩnh vực ung thư nhi
Hơn 3 thập kỷ gắn bó với BV Nhi Trung ương, PGS.TS Bùi Ngọc Lan (sinh năm 1968), Giám đốc Trung tâm Ung thư, là một trong những chuyên gia hàng đầu về ung thư nhi.
Trong suốt quá trình công tác, PGS.TS Bùi Ngọc Lan lựa chọn hướng nghiên cứu gắn liền với thực tiễn điều trị, nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc cho bệnh nhi tại Việt Nam. Bởi ung thư ở trẻ em là một trong những lĩnh vực khó khăn nhất của y học, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa điều trị lâm sàng, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế.
Các nghiên cứu của bà tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính, gồm bệnh lý huyết học và ghép tế bào gốc tạo máu ở trẻ em, các bệnh u đặc ác tính và các vấn đề chăm sóc hỗ trợ trong quá trình điều trị ung thư.
Một trong những nghiên cứu tiêu biểu của bà là đánh giá hiệu quả điều trị và các biến chứng trong giai đoạn điều trị tấn công của bệnh bạch cầu cấp dòng lympho ở trẻ em. Kết quả nghiên cứu đã góp phần cải thiện phác đồ điều trị, giúp giảm tỷ lệ biến chứng và nâng cao khả năng sống còn của bệnh nhi.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị của u tế bào mầm ngoài sọ hay u lympho không Hodgkin ở trẻ em cũng cung cấp những dữ liệu quan trọng để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp ở Việt Nam.
Một hướng nghiên cứu đáng chú ý khác là đánh giá khả năng dung nạp thuốc mercaptopurine trong điều trị bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Nghiên cứu này giúp nhận diện những yếu tố ảnh hưởng đến đáp ứng thuốc, từ đó tối ưu hóa điều trị và giảm nguy cơ độc tính cho bệnh nhi.
Ngoài ra, PGS.TS Bùi Ngọc Lan còn tham gia nhiều đề tài khoa học cấp nhà nước và cấp bộ về ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới trong điều trị.
Trong đó có nghiên cứu ứng dụng ghép tế bào gốc tạo máu trong điều trị các bệnh lý huyết học và suy giảm miễn dịch ở trẻ em. Đặc biệt, nhóm nghiên cứu đã triển khai thành công kỹ thuật ghép tế bào gốc nửa thuận hợp cho trẻ mắc suy giảm miễn dịch tiên phát, mở rộng cơ hội điều trị cho nhiều bệnh nhi không có người hiến phù hợp hoàn toàn.
Đến nay, PGS.TS Bùi Ngọc Lan đã công bố 84 bài báo khoa học trong và ngoài nước. Bà đã hướng dẫn 19 học viên sau đại học, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực ung thư nhi khoa tại Việt Nam.
PGS.TS Cấn Thị Bích Ngọc: Tiên phong nghiên cứu di truyền và nội tiết
PGS.TS Cấn Thị Bích Ngọc (sinh năm 1980, Trưởng khoa Di truyền lâm sàng và Liệu pháp phân tử, BV Nhi Trung ương) không chỉ là một bác sĩ lâm sàng tận tâm, mà còn là nhà khoa học tích cực thúc đẩy các nghiên cứu chuyên sâu về bệnh lý nội tiết, chuyển hóa và di truyền ở trẻ em, đặc biệt là các bệnh hiếm và bệnh chưa xác định nguyên nhân.
Một trong những hướng nghiên cứu nổi bật của PGS Ngọc là ứng dụng y học chính xác và y học cá thể hóa trong chẩn đoán và điều trị các dạng đái tháo đường di truyền đơn gen, cũng như nhiều rối loạn nội tiết khác ở trẻ em và thanh thiếu niên. Bà cũng tập trung nghiên cứu và triển khai các kỹ thuật hiện đại như giải trình tự gen thế hệ mới nhằm phát hiện nguyên nhân di truyền của nhiều bệnh hiếm gặp trong nhi khoa.
Những công trình này góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán, mở ra cơ hội điều trị hiệu quả hơn cho nhiều bệnh nhi.
PGS.TS Cấn Thị Bích Ngọc đã tham gia và chủ trì nhiều đề tài khoa học ở các cấp, tập trung vào các vấn đề như đái tháo đường sơ sinh, rối loạn chuyển hóa bẩm sinh, dậy thì sớm, thiếu hormone tăng trưởng và nhiều bệnh di truyền hiếm gặp.
Bà đã công bố gần 120 bài báo khoa học trên các tạp chí trong nước và quốc tế có uy tín. Các nghiên cứu này đã cung cấp thêm dữ liệu quan trọng về đặc điểm di truyền và lâm sàng của bệnh nhi Việt Nam, góp phần đưa y học Việt Nam hội nhập sâu hơn với cộng đồng khoa học quốc tế.
PGS.TS Ngọc còn góp phần hình thành một thế hệ bác sĩ – nhà khoa học trẻ giàu nhiệt huyết và năng lực với việc trực tiếp hướng dẫn nhiều học viên sau đại học và giảng dạy tại nhiều cơ sở đào tạo y khoa lớn.
Với những thành tựu nổi bật trong chuyên môn, nghiên cứu và đào tạo, PGS.TS Cấn Thị Bích Ngọc đã 3 lần đoạt giải thưởng khoa học quốc tế và 4 giải thưởng trong nước, được Thủ tướng tặng Bằng khen và Bộ Y tế cũng tặng 6 Bằng khen.
PGS Nguyễn Ngọc Khánh và những nghiên cứu về nội tiết, chuyển hoá và di truyền
Trong lĩnh vực nội tiết, chuyển hoá và di truyền nhi khoa, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh (sinh năm 1977, Phó Giám đốc Trung tâm Nội tiết, Chuyển hoá, Di truyền và Liệu pháp phân tử, Trưởng khoa Rối loạn chuyển hoá bẩm sinh BV Nhi Trung ương) là một nhà khoa học kiên trì theo đuổi hành trình tìm lời giải cho những “ẩn số” của bệnh lý ở trẻ em.
Hơn 20 năm trực tiếp điều trị, PGS Khánh tiếp xúc với nhiều bệnh nhi có biểu hiện phức tạp, khó chẩn đoán, từ đó, bà tập trung vào 2 hướng nghiên cứu chính: Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý Nội tiết Nhi khoa và các bệnh lý di truyền hiếm gặp; Ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý rối loạn chuyển hoá bẩm sinh.
Với bà, mỗi bệnh nhi không chỉ là một ca điều trị mà còn là một câu hỏi khoa học cần được giải đáp.
Trong quá trình nghiên cứu, bà và các cộng sự đã sử dụng các kỹ thuật sinh học phân tử hiện đại để tìm ra nguyên nhân gene của nhiều bệnh hiếm ở trẻ em Việt Nam. Những nghiên cứu này đã phát hiện và mô tả các đột biến liên quan đến nhiều bệnh lý như đái tháo đường sơ sinh, thiếu hụt enzyme chuyển hoá, hay các hội chứng rối loạn chuyển hoá hiếm gặp.
Các công trình về đặc điểm di truyền của bệnh nhân mắc hội chứng Hyperornithinemia–Hyperammonemia–Homocitrullinuria, thiếu hụt HMG-CoA synthase ty thể hay tăng cholesterol máu ở trẻ em Việt Nam đã mở ra hướng chẩn đoán chính xác hơn cho bệnh nhân.
Nhiều kết quả khoa học của PGS Khánh đã được ứng dụng vào lâm sàng. Việc xác định chính xác đột biến gene ở bệnh nhân giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp hơn, thậm chí có thể thay đổi cách tiếp cận điều trị đối với một số bệnh. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh các bệnh hiếm thường khó phát hiện sớm và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác.
Miệt mài với khoa học, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khánh đã công bố hơn 110 bài báo trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế, góp phần đưa những dữ liệu khoa học về bệnh di truyền ở trẻ em Việt Nam vào bản đồ nghiên cứu của thế giới, góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị các bệnh hiếm trong nhi khoa, mang lại cơ hội sống khỏe mạnh hơn cho những trẻ em mắc các bệnh hiếm.
Câu chuyện của 3 nữ phó giáo sư tại BV Nhi Trung ương là hình ảnh đẹp về những người phụ nữ trong khoa học và y học. Họ âm thầm cống hiến trong phòng thí nghiệm, bên giường bệnh và trên giảng đường, để mang lại hy vọng sống, tương lai cho hàng nghìn bệnh nhi.
