Bỏ dở hành trình điều trị
Chị T. (44 tuổi, ở Hải Phòng) bị liệt mặt bên trái từ khi 2 tuổi sau một đợt ốm kéo dài. Từ đó, các cơ mặt bên trái gần như mất vận động, trong khi bên phải vẫn hoạt động bình thường, khiến khuôn mặt ngày càng lệch rõ rệt, nhất là khi cười, nói.
Năm 25 tuổi, chị từng được GS.TS Nguyễn Tài Sơn, chuyên gia hàng đầu về phẫu thuật thẩm mỹ, thực hiện phẫu thuật đặt thần kinh xuyên mặt. Đây là kỹ thuật dẫn truyền tín hiệu thần kinh từ bên mặt lành sang bên bị liệt nhằm tạo nền tảng phục hồi vận động.
Theo kế hoạch, sau khoảng 6 tháng người bệnh sẽ tiếp tục phẫu thuật ghép cơ để hoàn thiện quá trình tái tạo vận động khuôn mặt. Tuy nhiên, do tâm lý sợ đau và lo ngại phẫu thuật, chị T đã không quay lại tái khám.
Nhiều năm sau đó, tình trạng liệt mặt kéo dài khiến các cơ mặt bên trái dần teo và mất trương lực. “Sau nhiều năm, tôi thấy khuôn mặt ngày càng xệ xuống, nhất là bên bị liệt. Khi đi làm hay ra ngoài, tôi rất thiếu tự tin. Sau đúng 20 năm, tôi quyết định quay lại bệnh viện để tiếp tục phẫu thuật”, chị T chia sẻ.
Tại Bệnh viện E, các bác sĩ xác định chị bị liệt dây thần kinh VII bên trái kéo dài nhiều năm. Dây thần kinh VII có vai trò điều khiển các cơ vận động trên khuôn mặt, giúp con người thực hiện các biểu cảm như cười, nói, nhíu mày hay chớp mắt. Khi dây thần kinh này bị tổn thương, các cơ mặt mất khả năng co giãn, dẫn đến méo miệng hoặc lệch mặt.
Ghép cơ thon, nối 2 nguồn thần kinh
Sau khi hội chẩn chuyên môn, các bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật chuyển cơ thon kết hợp nối thần kinh để tái tạo vận động cơ mặt. Điểm đặc biệt của ca mổ là cơ ghép được kết nối với 2 nguồn thần kinh khác nhau.
Nguồn thứ nhất là thần kinh cơ cắn nằm gần vùng tổn thương, giúp cơ ghép sớm nhận tín hiệu thần kinh và bắt đầu co cơ sau phẫu thuật. Nguồn thứ hai là thần kinh xuyên mặt từ phía bên lành đã được đặt từ lần phẫu thuật trước đây, giúp đồng bộ vận động hai bên khuôn mặt để tạo nụ cười tự nhiên.
Theo GS Nguyễn Tài Sơn, cơ thon là cơ dài và mảnh nằm ở mặt trong đùi, thường được sử dụng trong phẫu thuật tái tạo vì cấu trúc phù hợp và việc lấy một phần cơ này hầu như không ảnh hưởng đáng kể đến vận động của chân.
Trong ca phẫu thuật, các bác sĩ lấy một phần cơ thon cùng mạch máu và thần kinh nuôi cơ rồi chuyển lên vùng mặt bị liệt. Dưới kính hiển vi, các mạch máu và dây thần kinh được nối bằng kỹ thuật vi phẫu để tạo đường dẫn truyền tín hiệu vận động cho cơ mới.
Tuy nhiên, phẫu thuật chỉ là bước đầu của quá trình điều trị. Sau mổ, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ và tập phục hồi chức năng để cơ ghép thích nghi với hoạt động trên khuôn mặt. Khi các kết nối thần kinh hoạt động ổn định, cơ mới có thể co theo tín hiệu thần kinh, giúp phục hồi một phần vận động và biểu cảm.
Các chuyên gia cho biết liệt mặt có thể do nhiều nguyên nhân như nhiễm virus, chấn thương hoặc khối u vùng đầu mặt cổ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, nhắm mắt không kín hoặc yếu một bên mặt, cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Trường hợp của bệnh nhân T cho thấy ngay cả khi di chứng liệt mặt kéo dài hàng chục năm, các kỹ thuật vi phẫu hiện đại vẫn có thể mang lại cơ hội cải thiện chức năng và thẩm mỹ khuôn mặt, giúp người bệnh tìm lại sự tự tin trong cuộc sống.
