Trong bối cảnh Nga tiếp tục tiến hành một chiến dịch tấn công chưa từng có nhằm vào các doanh nghiệp Ukraine, Bộ Kinh tế Ukraine đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay từ 1,3% xuống chỉ còn 0,5%.
Các đòn đánh của Moscow đang ngày càng tập trung vào những ngành có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Ukraine, từ luyện thép, nông nghiệp, thương mại điện tử cho tới hệ thống cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng.
Phát biểu tại một sự kiện ở Kyiv ngày 26/8, Bộ trưởng Kinh tế Ukraine Oleksandr Kravchenko cho biết các cuộc tập kích của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và logistics, cùng với việc các cảng ở Biển Đen - tuyến đường xuất khẩu chủ lực của Ukraine - bị phong tỏa, đang gây sức ép trực tiếp lên GDP.
Tình trạng này đặc biệt đáng lo khi hoạt động kinh tế của Ukraine vẫn phụ thuộc lớn vào khả năng duy trì xuất khẩu trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.
Cảng biển bị bóp nghẹt, nông nghiệp chịu sức ép
Khi Nga liên tục tập kích các cảng ở Odessa cũng như tàu dân sự hoạt động trong vùng biển Ukraine, nhiều hãng vận tải đang tìm cách tránh các tuyến đường của nước này.
Hệ quả là Ukraine ngày càng khó đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế bằng đường biển, trong đó có các mặt hàng nông sản - lĩnh vực từng đóng góp khoảng 17% GDP của nước này trong năm ngoái.
Việc xuất khẩu bị gián đoạn đang đẩy nông dân Ukraine vào thế khó. Nếu không thể đưa nông sản ra thị trường, lợi nhuận của người trồng trọt sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đồng thời nguồn vốn để chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo cũng bị thu hẹp.
Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotskyi cảnh báo diện tích gieo trồng cho vụ thu hoạch tương lai có thể giảm từ 5-7 triệu ha nếu những khó khăn hiện nay tiếp diễn.
Để giúp ngành nông nghiệp duy trì hoạt động, Liên Hợp Quốc đang hỗ trợ Ukraine triển khai các công cụ tài chính đặc biệt dành cho những nông hộ và doanh nghiệp nông nghiệp quy mô nhỏ, vốn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay ngân hàng.
LHQ cũng hỗ trợ nông dân giải quyết một vấn đề khác đang ngày càng cấp bách: bảo quản nông sản sau thu hoạch.
Khoảng 10.000 túi chứa nông sản chuyên dụng cùng các kho chứa lắp ghép dự kiến được chuyển tới Ukraine trong thời gian tới nhằm hạn chế tình trạng lương thực bị hư hỏng do thiếu năng lực lưu trữ.
Bộ Nông nghiệp Ukraine ước tính công suất kho chứa có thể thiếu tới 11 triệu tấn trong mùa thu này, trong khi nhu cầu tài chính cho lĩnh vực này vào khoảng 44 triệu USD.
Ngành thép liên tiếp hứng đòn
Không chỉ nông nghiệp, ngành luyện kim - một trong những lĩnh vực công nghiệp quan trọng của Ukraine - cũng đang chịu sức ép kép từ việc các cảng bị gián đoạn và các cuộc tập kích trực tiếp.
Nhà máy thép Zaporizhstal thuộc tập đoàn Metinvest đã hứng nhiều tên lửa đạn đạo của Nga trong đêm 27/8. Đáng chú ý, đây là lần thứ hai trong vài tuần nhà máy bị đánh trúng những mục tiêu tương tự.
Các khu vực bị ảnh hưởng gồm xưởng lò cao cùng hệ thống năng lượng và hạ tầng vận tải của nhà máy.
Metinvest mô tả chuỗi tập kích trong vòng hai tuần là “chưa từng có về hậu quả”, đồng thời cho biết cơ sở dân sự này thậm chí chưa kịp khắc phục thiệt hại từ cuộc tấn công ngày 11/8 thì lại tiếp tục bị đánh vào ngày 27/8.
“Con người vẫn an toàn - đó là điều quan trọng nhất”, tập đoàn này cho biết.
Nhưng với ngành thép, thiệt hại không chỉ nằm ở một nhà máy.
Mỗi lần cơ sở sản xuất bị đình trệ, Ukraine mất thêm năng lực công nghiệp, nguồn thu xuất khẩu và việc làm, trong khi chi phí khôi phục cơ sở hạ tầng tiếp tục tăng.
Nga chuyển hướng sang đánh vào chuỗi bán lẻ
Lĩnh vực thép cũng không phải mục tiêu kinh tế duy nhất trong đợt tập kích ngày 27/8.
Tên lửa và máy bay không người lái Nga đã tấn công các cửa hàng bán lẻ, siêu thị và kho hàng trên nhiều khu vực của Ukraine trong một đợt tập kích kéo dài suốt ngày.
Tại Kharkiv, một UAV đánh trúng siêu thị quy mô lớn Epicentr.
Trong khi đó, các cuộc tấn công phối hợp tại tỉnh Kyiv đã phá hủy nhiều kho hàng phục vụ các chuỗi siêu thị Fora và Kolo, một số trung tâm phân phối của House of Toys, cửa hàng đồ gia dụng và điện tử Comfy, chuỗi bán lẻ giá rẻ Avrora cùng một kho hàng của Roshen - tập đoàn bánh kẹo thuộc cựu Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko.
Chưa có nhân viên nào được báo cáo bị thương. Các doanh nghiệp vẫn tiếp tục hoạt động, dù một số đã cảnh báo khách hàng về khả năng giao hàng chậm.
Đây không phải lần đầu các trung tâm phân phối trở thành mục tiêu.
Trong các ngày 4-5/8, Nga cũng tập kích nhiều trung tâm phân phối, khiến một số siêu thị Ukraine phải đối mặt với tình trạng thiếu hàng kéo dài nhiều tuần.
Tuy nhiên, hiện các hệ thống bán lẻ chưa cảnh báo về một cuộc khủng hoảng lương thực. Thay vào đó, họ đang chuyển sang mô hình lưu trữ phân tán, chia nhỏ hàng hóa tại nhiều địa điểm nhằm giảm thiểu nguy cơ toàn bộ nguồn cung bị tê liệt nếu một kho lớn bị phá hủy.
Doanh nghiệp Mỹ tại Ukraine cũng chịu thiệt hại
Không chỉ các doanh nghiệp Ukraine đang trở thành nạn nhân của chiến sự.
Trong chuyến thăm Kyiv ngày 26/8, Thượng nghị sĩ Mỹ thuộc đảng Dân chủ Richard Blumenthal kêu gọi các doanh nghiệp Mỹ gia tăng sức ép lên Tổng thống Donald Trump để Washington tiếp tục gây áp lực với Moscow.
Theo Interfax Ukraine, khoảng một nửa số doanh nghiệp Mỹ đang hoạt động tại Ukraine đã bị hư hại do tên lửa hoặc UAV.
Điều này cho thấy tác động của chiến sự đã vượt xa phạm vi chiến trường. Các cuộc tấn công ngày càng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng duy trì hoạt động sản xuất, vận chuyển, phân phối và đầu tư - những yếu tố quyết định sức khỏe của nền kinh tế thời chiến.
Năng lượng trở thành “điểm yếu” đặc biệt nguy hiểm
Khi mùa hè ở Ukraine vẫn chưa kết thúc, Nga đã tiếp tục gia tăng sức ép lên hệ thống năng lượng của nước này.
Trong đêm 27/8, bom lượn của Nga phá hủy toàn bộ thiết bị tại Nhà máy Nhiệt điện Kherson, theo Naftogaz - tập đoàn năng lượng quốc doanh Ukraine.
Đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng khi Ukraine đang tiến gần mùa đông, thời điểm nhu cầu sưởi ấm và điện năng tăng mạnh.
Bộ trưởng Kinh tế Kravchenko cảnh báo mùa đông năm nay sẽ rất khó khăn. Nếu Nga tiếp tục mở một chiến dịch quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, nền kinh tế Ukraine sẽ phải chịu thêm một cú đánh mạnh.
GDP của Ukraine đã giảm 0,6% trong bốn tháng đầu năm, một phần do các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống năng lượng.
Kravchenko kêu gọi người dân chuẩn bị cho những “kịch bản tồi tệ nhất”.
Điều đáng chú ý trong bức tranh hiện nay là Nga không chỉ tìm cách phá hủy các mục tiêu quân sự. Các cuộc tập kích đang đồng thời tác động tới những mắt xích tạo ra và luân chuyển giá trị trong nền kinh tế Ukraine: từ nhà máy, cảng biển, kho hàng, siêu thị cho tới hệ thống điện.
Với một nền kinh tế đã chịu sức ép nặng nề sau nhiều năm chiến tranh, việc dự báo tăng trưởng bị hạ từ 1,3% xuống 0,5% cho thấy chiến sự đang ngày càng trở thành một bài toán sống còn đối với chính năng lực duy trì hoạt động kinh tế của Ukraine.
Theo Kyiv Independent, Interfax
