Những bánh xà phòng đã tan chảy, còn áp suất trong các chai rượu vang lớn đến mức đẩy nút chai bật ra trong căn hộ áp mái của Ulysse Zachary, nằm ngay dưới những mái nhà lợp kẽm đặc trưng của Paris, Pháp. Để có thể chợp mắt giữa đợt nắng nóng phá kỷ lục, chàng trai 21 tuổi phải phủ những chiếc khăn ướt lên người khi ngủ.
Căn hộ chỉ rộng 9 m² của Zachary nhanh chóng biến thành "một chiếc lò nướng" chỉ sau vài giờ có nắng chiếu vào. Câu chuyện của anh phản ánh thực trạng mà hàng triệu cư dân Paris và London đang đối mặt: những ngôi nhà được xây dựng để giữ nhiệt vào mùa đông giờ đây lại trở thành "cái bẫy nhiệt" trong bối cảnh nhiệt độ tăng cao.
Tây Âu đang chìm trong đợt nắng nóng cực đoan khiến hàng chục người thiệt mạng, làm gián đoạn nguồn cung điện, buộc nhiều trường học và điểm du lịch phải đóng cửa.
Biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn, trong khi tốc độ tăng nhiệt tại châu Âu nhanh hơn đáng kể so với nhiều khu vực khác trên thế giới. Hôm thứ Tư, Paris ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng có trong tháng 6 với 40,9 độ C. Một ngày sau đó, Anh cũng lập kỷ lục nhiệt độ tháng 6 khi khu vực tây nam nước này chạm ngưỡng 36,7 độ C.
Không có lời giải dễ dàng cho các chính phủ
Trong khi đó, các chính phủ gần như không có giải pháp tức thời để cải tạo hàng triệu ngôi nhà cũ kỹ, nhất là trong bối cảnh ngân sách eo hẹp và bài toán chống nóng vô cùng phức tạp.
Việc lắp đặt điều hòa không khí vẫn gây nhiều tranh cãi bởi lượng điện tiêu thụ lớn có thể khiến tình trạng nóng lên toàn cầu thêm nghiêm trọng, đồng thời tạo áp lực lên hệ thống điện.
Zachary cho biết anh thường mặc quần áo đã làm ướt rồi ngồi trước quạt để hạ nhiệt. Tuy nhiên, cách hiệu quả nhất vẫn là ra ngoài, dù cái nóng bên ngoài cũng gay gắt không kém.
Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn kéo theo những hệ lụy kinh tế đáng kể.
"Khi vừa mệt vừa nóng, bạn sẽ cảm thấy vô cùng khó chịu và không thể làm việc hiệu quả. Tôi rất khó tập trung trong công việc," Zachary, hiện đang thực tập trong lĩnh vực tiếp thị số, chia sẻ.
Một nghiên cứu do Văn phòng Thị trưởng London, Anh công bố tuần này cho thấy khoảng 1 triệu căn nhà tại thủ đô nước Anh có nguy cơ quá nóng trong mùa hè, kéo theo các tác động tiêu cực đối với sức khỏe, tiêu thụ năng lượng và năng suất lao động.
Theo ông Stefanos Pallantzas, kỹ sư xây dựng kiêm Giám đốc Viện Nhà ở Thụ động Hy Lạp, chỉ khoảng 25% hộ gia đình tại châu Âu được trang bị điều hòa, trong khi tỷ lệ này ở Mỹ và Nhật Bản lên tới khoảng 90%.
Riêng tại Hy Lạp – một trong những quốc gia nóng nhất châu Âu – khoảng một nửa số hộ gia đình có hệ thống làm mát. Tuy nhiên, nhiều ngôi nhà tại Athens vẫn thiếu hệ thống thông gió hiện đại, còn việc sử dụng điều hòa trên diện rộng lại thải nhiệt ra môi trường bên ngoài, khiến hiệu ứng "đảo nhiệt đô thị" càng nghiêm trọng hơn.
Ngăn cái nóng xâm nhập ngay từ đầu
Bà Anna Mavrogianni, Giáo sư về Môi trường xây dựng bền vững, lành mạnh và công bằng tại Viện Thiết kế và Kỹ thuật Môi trường thuộc Đại học London, cho biết phần lớn nhà ở châu Âu hiện nay vẫn được thiết kế với ưu tiên giữ nhiệt cho mùa đông.
Trong khi các nhà khoa học nhận định biến đổi khí hậu có thể khiến mùa đông trở nên khắc nghiệt hơn, thì lớp cách nhiệt dày vốn giúp giữ ấm lại trở thành bất lợi trong những mùa hè nắng nóng kéo dài.
Theo bà Mavrogianni, cần đẩy mạnh các giải pháp như lắp cửa chớp bên ngoài, cải thiện hệ thống thông gió, sử dụng vật liệu phản xạ nhiệt, tăng diện tích cây xanh đô thị và thay đổi thiết kế công trình để giảm nhiệt hiệu quả.
Giải pháp đơn giản nhất là hạn chế tối đa ánh nắng chiếu trực tiếp qua cửa sổ bằng các kết cấu che nắng bên ngoài như mái hiên, ban công thụt vào hoặc cửa chớp.
"Biện pháp này hiệu quả hơn rất nhiều so với việc cố gắng làm mát sau khi nhiệt đã tích tụ bên trong căn nhà," bà nói.
Bà Eleonore Caroit, Bộ trưởng đặc trách Cộng đồng Pháp ngữ, Quan hệ đối tác quốc tế và Công dân Pháp ở nước ngoài, cho rằng những đợt nắng nóng cực đoan như hiện nay dễ khiến con người tìm đến các giải pháp ngắn hạn.
"Không ai phủ nhận điều hòa là cần thiết tại bệnh viện hoặc một số công trình công cộng. Nhưng nếu mọi cư dân Paris đều mua một chiếc điều hòa riêng thì điều đó không giải quyết được vấn đề, mà còn khiến tình hình tồi tệ hơn," bà phát biểu bên lề Tuần lễ Hành động vì Khí hậu London.
Đi lại cũng là bài toán nan giải
Chuỗi sự kiện thuộc Tuần lễ Hành động vì Khí hậu London cũng bị ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan. Nhiều tuyến tàu bị gián đoạn do nhiệt độ quá cao, còn không ít địa điểm tổ chức sự kiện trở nên nóng bức đến mức không thể tiếp tục hoạt động.
Oliver Horrocks, 27 tuổi, là một trong những người đang phải chịu cảnh oi bức trong những căn nhà kiểu Victoria được xây dựng từ thời kỳ Cách mạng Công nghiệp – giai đoạn khởi đầu cho việc đốt nhiên liệu hóa thạch trên quy mô lớn, vốn được xem là nguyên nhân dẫn tới hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra.
Horrocks sống cùng bạn gái và một cặp đôi khác trong một căn nhà cổ ở London. Mỗi ngày anh đều phải cân nhắc giữa việc chen chúc trên các phương tiện công cộng nóng bức để đến văn phòng có điều hòa hay ở nhà làm việc trong căn phòng ngột ngạt. Lựa chọn nào cũng khiến anh cảm thấy không ổn.
Cuối cùng, Horrocks quyết định ngồi làm việc trong căn bếp nóng hầm hập với chiếc quạt máy.
"Hôm nay lẽ ra tôi nên đến văn phòng. Thực sự quá khó chịu," anh nói.
Giống như nhiều người Anh khác, Horrocks tin rằng nhiều quốc gia khác đã thích nghi tốt hơn nhiều với thời tiết cực đoan.
"Tôi thực sự không nghĩ nước Anh đã chuẩn bị đủ để đối phó với tình trạng này, và điều đó cũng phản ánh rất rõ qua thiết kế nhà ở."
Tây Ban Nha là một trong những quốc gia có nhiều kinh nghiệm sống chung với nắng nóng.
Theo bà Eugenia del Río thuộc Hiệp hội Kiến trúc sư Madrid, Đức, Pháp và Anh hoàn toàn có thể học hỏi kiến trúc truyền thống của Tây Ban Nha, vốn dựa trên các giải pháp làm mát thụ động như mặt tiền sơn màu sáng để phản xạ bức xạ Mặt Trời, tường dày giúp làm chậm quá trình truyền nhiệt, cửa sổ nhỏ có cửa chớp và thiết kế giúp không khí lưu thông tự nhiên.
"Những công trình hoạt động hiệu quả nhất luôn là những công trình ngăn nhiệt xâm nhập ngay từ đầu, trước cả khi nghĩ đến việc lắp điều hòa," bà nói.
Ông Emmanuel Desmaizieres, Tổng giám đốc tập đoàn bất động sản Bouygues Immobilier của Pháp, cho rằng các thành phố trong tương lai cần nhiều cây xanh hơn, nhiều mặt nước hơn và nhiều công trình có bóng mát hơn nếu muốn duy trì khả năng thích nghi với các đợt nắng nóng.
Ông nhấn mạnh không nên cực đoan phủ nhận vai trò của điều hòa, bởi trong nhiều trường hợp đây vẫn là thiết bị thiết yếu. Tuy nhiên, ông khẳng định vẫn còn rất nhiều giải pháp khác để làm mát nhà ở.
Trở lại căn hộ áp mái của mình, Zachary đã bắt đầu dán giấy bạc lên cửa sổ sau khi xem các video trên mạng hướng dẫn cách phản xạ nhiệt.
"Tôi không có đủ giấy bạc nên mới che được khoảng một phần tư diện tích cửa sổ," anh cười. "Có lẽ lát nữa tôi sẽ mua thêm để thử xem có hiệu quả hơn không."
Theo Reuters
