Bộ luật vừa thông qua thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với 6 tội. Theo quy định hiện hành, hình phạt tử hình đang áp dụng với 10 tội.
Với quy định mới, chỉ còn 4 tội áp dụng hình phạt tử hình là: Phản bội Tổ quốc; Giết người; Khủng bố; Sản xuất trái phép chất ma túy.
Quốc hội đã bãi bỏ hình phạt tử hình với 6 tội, gồm: tội Bạo loạn (Điều 95); tội Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 237), tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 124); tội Chống loài người (Điều 410), tội Phạm chiến tranh (Điều 411) và tội Khủng bố nhằm chống chính quyền Nhân dân do được nhập vào tội Khủng bố (Điều 288).
Trước khi tiến hành biểu quyết, đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an trình bày báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Về tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát kỹ lưỡng các nghị quyết và văn bản của Đảng, bổ sung các nội dung của dự thảo Bộ luật. Về cơ bản, các quan điểm, chủ trương của Đảng trong thời gian gần đây đã được thể chế hóa trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Tiếp thu ý kiến của Đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, nghiên cứu Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, Đảng viên trong kỷ nguyên mới.
Theo đó, đã bổ sung quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, về miễn trách nhiệm hình sự, về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong những trường hợp thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung và đáp ứng các điều kiện khác theo luật định.
Về bỏ hình phạt tử hình, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.
Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, vấn đề áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị ở một số chương, điều của dự thảo Bộ luật là một cơ chế khoan hồng đặc biệt đối với người phạm tội, giúp phân hóa hình phạt dựa trên tinh thần, thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả đã gây ra.
Đồng thời, quy định này là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn theo quy định của dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, góp phần bảo đảm giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.
Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Bộ trưởng Công an cho biết trên cơ sở thay đổi cách tiếp cận về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại.
Theo đó, xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi của cá nhân được thực hiện với danh nghĩa của pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện khác. Cách tiếp cận này khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành là đang coi pháp nhân thương mại như một chủ thể độc lập của tội phạm.
Bên cạnh đó, tiếp thu ý kiến của đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, chỉnh lý phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện các vấn đề về an sinh xã hội, tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và người lao động, yêu cầu, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, yêu cầu về phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần của Nghị quyết số 68.
Về các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến, rà soát, chỉnh lý các quy định này để làm rõ bản chất của hành vi, điều kiện áp dụng và hậu quả pháp lý; bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự; khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Theo Cổng thông tin Quốc hội