close Đăng nhập

Tham vọng phía sau thương vụ "thâu tóm" Thiên Long của tập đoàn Nhật Bản

Vượt qua nhiều thương vụ M&A tại châu Á, tập đoàn văn phòng phẩm và nội thất hơn 120 năm tuổi của Nhật Bản rót hàng nghìn tỷ đồng thâu tóm Thiên Long - doanh nghiệp nắm 60% thị phần bút viết trong nước và liên tục báo lãi trăm tỷ.

00:00
0:00
00:00
Tốc độ phát 1x

Những thương hiệu từng được xem là biểu tượng của doanh nghiệp Việt đang dần đổi chủ, khi các tập đoàn nước ngoài liên tiếp đặt chân vào những vị trí quyền lực nhất trên bàn cờ sở hữu.

Một trong các thương vụ M&A đình đám là việc ThaiBev (Thái Lan) chi gần 4,8 tỷ USD để sở hữu 53,59% cổ phần Sabeco, đưa thương hiệu Bia Sài Gòn về dưới quyền kiểm soát của tập đoàn Thái Lan vào cuối năm 2017.

Tập đoàn đến từ Thái Lan – SCG cũng đã liên tục chi phối các công ty trong ngành nhựa dân dụng tại Việt Nam, giúp khép kín hệ sinh thái sản xuất từ thượng nguồn đến hạ nguồn.

Không chỉ các nhà đầu tư Thái Lan, những tập đoàn Nhật Bản cũng đang gia tăng sự hiện diện thông qua các thương vụ M&A quy mô lớn.

anh-chup-man-hinh-2026-11-20-luc-091349.png
Các sản phẩm của Thiên Long. Ảnh: TLG.

Thiên Long về tay người Nhật

Mới đây, Thiên Long – thương hiệu văn phòng phẩm đã đồng hành với nhiều thế hệ người Việt – trở thành mục tiêu trong chiến lược mở rộng của Kokuyo (Nhật Bản).

Theo thông tin công bố, ngày 6/11/2026, Kokuyo hoàn tất việc mua lại Công ty CP Đầu tư Thiên Long An Thịnh, qua đó gián tiếp sở hữu 46,82% vốn điều lệ của Tập đoàn Thiên Long. Tập đoàn Nhật Bản cũng lên kế hoạch chào mua công khai thêm tối đa 18,19% cổ phần, hướng đến tỷ lệ sở hữu 65,01%.

Tổng giá trị đầu tư dự kiến được công bố vào khoảng 27,6 tỷ yen, tương đương khoảng 4.700 tỷ đồng theo tỷ giá tại thời điểm công bố kế hoạch.

Đáng chú ý, thương vụ không chỉ làm thay đổi cấu trúc cổ đông mà còn đánh dấu bước chuyển giao quyền lực tại doanh nghiệp do gia đình ông Cô Gia Thọ gây dựng hơn 40 năm.

Mới đây, loạt thành viên trong gia đình nhà sáng lập Cô Gia Thọ đã rút khỏi các vị trí lãnh đạo tại công ty.

anh-chup-man-hinh-2026-11-20-luc-072332.png
Ông Cô Gia Thọ - Chủ tịch HĐQT Thiên Long. Ảnh: TLG.

5 trong tổng số 9 thành viên HĐQT nhiệm kỳ 2025-2028 đã nộp đơn từ nhiệm.

Danh sách từ nhiệm gồm ông Cô Gia Thọ, Chủ tịch HĐQT kiêm nhà sáng lập Thiên Long; bà Cô Cẩm Nguyệt, em gái ông Thọ; ông Cô Trần Cơ Nguyên và bà Cô Trần Dinh Dinh, hai người con của ông Thọ; cùng ông Nguyễn Đình Tâm, cựu tổng giám đốc doanh nghiệp.

Việc miễn nhiệm dự kiến được trình cổ đông thông qua tại đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 7/12, với hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Thiên Long cũng dự kiến bầu bổ sung năm thành viên HĐQT mới cho thời gian còn lại của nhiệm kỳ.

Sau khi rời HĐQT, ông Cô Gia Thọ sẽ đảm nhiệm vai trò chủ tịch danh dự theo hợp đồng tư vấn có thời hạn ba năm. Ở vị trí này, ông tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tại các sự kiện, duy trì quan hệ với cổ đông và đối tác, nhưng không tham gia điều hành hay có quyền biểu quyết tại HĐQT.

“Cỗ máy in tiền” Thiên Long hấp dẫn Kokuyo ở điểm nào?

Tập đoàn Thiên Long được thành lập từ năm 1981, từ một cơ sở sản xuất nhỏ phát triển thành doanh nghiệp lớn trong ngành văn phòng phẩm Việt Nam.

Thiên Long hiện đã vươn lên thành nhà sản xuất văn phòng phẩm hàng đầu Việt Nam, sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng từ bút viết, dụng cụ văn phòng đến đồ học tập và mỹ thuật. Riêng ở mảng bút viết, doanh nghiệp nắm giữ tới 60% thị phần trong nước.

anh-chup-man-hinh-2026-11-20-luc-093514.png

Dữ liệu cho thấy, giai đoạn 2014 – 2019, doanh thu của Thiên Long tăng trưởng đều đặn qua các năm.

Tuy nhiên, kể từ khi dịch COVID-19 bùng phát (2020, 2021), doanh thu của nhà sản xuất bút bi hàng đầu Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề khi các trường chuyển sang học online.

Đến năm 2022 – khi dịch bệnh được kiểm soát, doanh thu của tập đoàn đạt 3.521 tỷ đồng, tăng 32% so với cùng kỳ và nhanh chóng đạt đỉnh vào năm 2024 với hơn 3.700 tỷ đồng.

1.png

Một điểm thú vị trong bức tranh tài chính của Thiên Long là doanh thu thể hiện rõ tính mùa vụ, khi tăng trưởng mạnh nhất vào quý II hàng năm. Đây chính là thời điểm các điểm bán lẻ nhập hàng tồn kho để chuẩn bị cho mùa tựu trường vào tháng 9.

Còn doanh thu theo mặt hàng của Thiên Long hiện vẫn nghiêng về bút viết, với tỷ trọng đạt 43% vào năm 2024, còn dụng cụ mỹ thuật và học cụ lần lượt chiếm 14% và 11%.

Còn xét theo thị trường, trụ cột chính của doanh nghiệp vẫn là thị trường nội địa, chiếm 72% trong cơ cấu doanh thu năm 2025. So với giai đoạn trước, tỷ lệ này đã “hạ nhiệt”, thể hiện sự xoay trục trong chiến lược kinh doanh của Thiên Long.

123.png

Nhìn chung, nền tảng tài chính của Thiên Long vẫn khá vững vàng. Là một doanh nghiệp sản xuất, Thiên Long là doanh nghiệp hiếm hoi có thành tích ghi nhận doanh thu vượt tổng tài sản liên tục nhiều năm liền. Năm 2025, Thiên Long ghi nhận doanh thu thuần kỷ lục 4.173 tỷ đồng, trong khi tổng tài sản dừng ở gần 3.568 tỷ.

Và cũng kể từ khi lên sàn chứng khoán, Thiên Long chưa bao giờ chứng kiến thua lỗ - điều mà rất hiếm doanh nghiệp niêm yết thực hiện được.

Lợi nhuận sau thuế duy trì từ mức 250 tỷ - 450 tỷ đồng trong suốt giai đoạn 10 năm qua.

Số liệu tài chính 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy Thiên Long hoàn toàn không có áp lực phải "bán mình vì nợ". Ngược lại, tập đoàn vẫn vận hành như một “cỗ máy in tiền” đúng nghĩa.

Khả năng tài chính lành mạnh cộng với mô hình kinh doanh tương đối ổn định này giúp doanh nghiệp có thể đứng vững trước các cú sốc từ bên ngoài, đồng thời cũng cho công ty khả năng đầu tư vào các dự án sản xuất, M&A tiềm năng.

2.png

Số liệu mới nhất cho thấy, 9 tháng đầu 2026, doanh thu thuần của Thiên Long đạt hơn 3.621 tỷ đồng, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 423 tỷ đồng, tăng 12,5%. Riêng quý III, giai đoạn cao điểm mùa tựu trường, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu hơn 1.267 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 108 tỷ đồng, tăng 42,6% so với cùng kỳ.

Điểm sáng đáng chú ý nằm ở hoạt động xuất khẩu. Trong 9 tháng, doanh thu từ thị trường nước ngoài đạt hơn 1.055 tỷ đồng, tăng 18,8%, gần gấp đôi tốc độ tăng trưởng của thị trường nội địa (9,8%). Với kết quả này, xuất khẩu đóng góp khoảng 29% tổng doanh thu, tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu kinh doanh của Thiên Long.

Ở thị trường trong nước, doanh thu đạt gần 2.566 tỷ đồng. Dù tốc độ tăng trưởng thấp hơn xuất khẩu, đây vẫn là thị trường chủ lực, chiếm khoảng 71% tổng doanh thu của doanh nghiệp.

Lợi nhuận gộp (doanh thu trừ giá vốn) tiếp tục được duy trì quanh mốc 50%, tức trung bình cứ bán 100 đồng, trừ đi giá vốn thì doanh nghiệp lãi tới 5 đồng. Điều này cho thấy Thiên Long vẫn kiểm soát tương đối tốt giá vốn, đồng thời giữ được hiệu quả trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là yếu tố đáng chú ý trong bối cảnh chi phí nguyên liệu đầu vào có thể biến động và sức ép cạnh tranh trên thị trường văn phòng phẩm ngày càng lớn.

Nhờ quản lý công nợ hiệu quả, dòng tiền kinh doanh của Thiên Long hầu như giữ vững dương trong nhiều kỳ. 9 tháng đầu năm nay, lưu chuyển tiền thuần của công ty thặng dư 237 tỷ đồng.

Tại cuối tháng 9/2026, lượng tiền và tiền gửi ngân hàng đạt 880 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với dư nợ vay ngắn hạn gần 560 tỷ đồng. Tỷ trọng tiền mặt chiếm 23% trong tổng tài sản.

5.png

Bên cạnh đó, doanh nghiệp duy trì truyền thống chi trả cổ tức bằng tiền mặt đều đặn ở mức 20 - 35% mỗi năm.

Trong 9 tháng qua, Thiên Long cũng đã chi gần 338 tỷ đồng để trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông.

Những kết quả này cho thấy Thiên Long vẫn duy trì được đà tăng trưởng, khả năng tạo tiền và nền tảng tài chính tương đối vững trong nhóm các doanh nghiệp Việt tên tuổi trên thị trường.

Vì sao Thiên Long chọn bắt tay với người Nhật?

Nhưng tại sao với một bức tranh tài chính lành mạnh và lúc đang lúc đỉnh cao kinh doanh, Thiên Long lại quyết định bán mình?

Tại ĐHĐCĐ thường niên hồi tháng 4/2026, ông Cô Gia Thọ - Chủ tịch HĐQT CTCP Thiên Long, đồng thời cũng là nhà sáng lập, đã cho biết bản thân cảm thấy an tâm khi giao công ty cho một tập đoàn như Kokuyo. Kokuyo là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn phòng phẩm với lịch sử hơn 100 năm. Ông Thọ kỳ vọng sự hợp tác này sẽ giúp Thiên Long trở thành một thương hiệu có tuổi đời lâu dài tương tự.

Bên cạnh đó, qua việc xem xét các thương vụ trong quá khứ của đối tác, ông Thọ nhận thấy phong cách đầu tư của Kokuyo là luôn tìm cách giữ vững thương hiệu địa phương, thay vì chỉ hướng đến mục đích thâu tóm thông thường. Trên thực tế, hai bên đã có sự thấu hiểu từ quá trình hợp tác lâu năm khi Thiên Long từng gia công sản phẩm theo thiết kế của phía Nhật Bản.

Đặc biệt, thương vụ được ban lãnh đạo đánh giá là bước tiến quan trọng cho chiến lược "glocalization" của doanh nghiệp, tức lấy thế mạnh ở thị trường nội địa (local) áp dụng ra quốc tế (global) và ngược lại.

anh-chup-man-hinh-2026-11-20-luc-093812.png
Thiên Long được mệnh danh là "vua bút bi" ở Việt Nam. Ảnh: TLG.

Qua cách trả lời của nhà sáng lập Cô Gia Thọ, có thể thấy Thiên Long đã muốn tìm kiếm một “chân trời” mới, thay vì chiếc áo đã chật chội tại thị trường nội địa.

Giống như nhiều doanh nghiệp Việt khác, việc giữ đà tăng trưởng tại thị trường trong nước đang trở thành bài toán không dễ với Thiên Long, khi doanh nghiệp phải cạnh tranh ngày càng gay gắt với văn phòng phẩm giá rẻ từ Trung Quốc, đặc biệt qua các sàn thương mại điện tử.

Để duy trì sức cạnh tranh và giữ chân hệ thống phân phối truyền thống, Thiên Long phải chi khoản ngân sách đáng kể. Chỉ tính riêng 9 tháng qua, công ty tiếp tục chi đậm hơn cho tiếp thị và hội chợ - với hơn 613 tỷ đồng, chiếm 1/2 tổng chi phí hoạt động của công ty.

Dù đã tăng cường hiện diện đến 74 thị trường trên toàn cầu, nhưng theo tổng giám đốc Thiên Long, hành trình ra quốc tế chưa bao giờ thuận lợi với tất cả doanh nghiệp, và để có một giá trị khác biệt trong một sản phẩm nhỏ như cây bút Thiên Long thì còn khó hơn nhiều.

Đó cũng là lý do Thiên Long xác định câu chuyện đi ra toàn cầu phải là một hành trình dài và khó có thể đi một mình. Điều này lý giải cho việc bắt tay giữa Thiên Long và đối tác Nhật Bản Kokuyo.

Tham vọng lớn của Kokuyo trên "bàn cờ" văn phòng phẩm châu Á

Kokuyo là tập đoàn văn phòng phẩm và nội thất hàng đầu Nhật Bản với lịch sử hơn 120 năm (thành lập năm 1905). Họ sở hữu quy mô kinh doanh khổng lồ tại châu Á.

Kokuyo nổi tiếng với khả năng quan sát thói quen người dùng để tạo ra các sản phẩm văn phòng phẩm đột phá, giải quyết những bất tiện nhỏ nhất trong học tập và làm việc, nổi bật với thương hiệu dòng vở Campus.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, tập đoàn Nhật Bản này ghi nhận doanh thu thuần 359,88 tỷ Yên (2,26 tỷ USD), tăng 6% so với năm trước đó. Lợi nhuận hoạt động đạt 26,25 tỷ Yên (164 triệu USD), tăng 17%.

Trong khi đó, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt 21,47 tỷ Yên (134 triệu USD), giảm nhẹ 1,4%. Tổng tài sản của tập đoàn vào cuối năm đạt khoảng 355 tỷ Yên (2,2 tỷ USD).

Trong tầm nhìn dài hạn mang tên CCC 2030, tập đoàn đặt mục tiêu nâng doanh thu thường niên lên 500 tỷ Yên (3,1 tỷ USD) vào năm 2030, so với mức nền 300,6 tỷ Yên (1,8 tỷ USD) tại thời điểm xây dựng chiến lược.

Để hiện thực hóa tham vọng này, Kokuyo dự kiến huy động quỹ tăng trưởng 180 tỷ Yên (1,1 tỷ USD), trong đó dành khoảng 50–100 tỷ Yên cho hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) và đầu tư mạo hiểm. Song song, tập đoàn hướng tới vị trí dẫn đầu tại các thị trường mục tiêu ở châu Á vào năm 2030, trước khi mở rộng tham vọng ra quy mô toàn cầu. Tập đoàn ưu tiên Trung Quốc, ASEAN và Ấn Độ, sau đó hướng tới Australia, Bắc Mỹ và châu Âu.

Thông qua hàng loạt thương vụ M&A tại Ấn Độ, Hong Kong và mới đây là Việt Nam, Kokuyo từng bước mở rộng thị trường và hoàn thiện hệ sinh thái kinh doanh tại châu Á.

Thực tế, Kokuyo đã hiện diện tại Việt Nam từ năm 2005, ban đầu tập trung sản xuất văn phòng phẩm và nhãn mác. Năm 2010, tập đoàn mở rộng hoạt động thương mại, phân phối văn phòng phẩm và nội thất văn phòng, với trụ sở chính tại KCN Nhật Bản – Hải Phòng.

Kinh tế số

Làm gì để Việt Nam có những tập đoàn tài chính mạnh?

Làm gì để Việt Nam có những tập đoàn tài chính mạnh?

Để mô hình tập đoàn tài chính phát huy hiệu quả, Việt Nam cần đồng thời hoàn thiện cơ chế quản trị, giám sát rủi ro và kiểm soát quan hệ sở hữu, tránh để các định chế này trở thành công cụ phục vụ lợi ích của những nhóm doanh nghiệp liên quan.