Cách sắp xếp chỗ ngồi tại hội nghị thượng đỉnh ba bên lịch sử ở Thâm Quyến làm dấy lên tranh luận giữa các cựu quan chức Mỹ và giới phân tích: đây chỉ là nghi thức ngoại giao thông thường của nước chủ nhà hay thông điệp có chủ ý nhằm đặt Trung Quốc vào vị trí trung tâm?
Bố trí chỗ ngồi tại cuộc gặp ba bên hôm 19/11 đã trở thành chủ đề gây chú ý, khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngồi ở vị trí chính giữa, đối diện ống kính, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin ngồi hai bên.
“Đó là hình ảnh ấn tượng về một trật tự lấy Trung Quốc làm trung tâm: một nhóm G3 tiềm năng với ông Tập chủ trì”, Julian Gewirtz, cựu Giám đốc cấp cao phụ trách các vấn đề Trung Quốc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Joe Biden, nhận xét.
Theo ông Gewirtz, cách dàn dựng này khiến thứ bậc mà Bắc Kinh muốn thể hiện trở nên “không thể nhầm lẫn”. Nhà lãnh đạo Trung Quốc ngồi ở trung tâm khung hình, còn lãnh đạo Mỹ và Nga ở hai bên.
“Trong bối cảnh một thế giới do Bắc Kinh triệu tập, Tổng thống Mỹ xuất hiện như một trong hai vị khách”, ông viết trên mạng xã hội.
“Tam giác này hoàn toàn không có tính bình đẳng. Ông Tập đã tự đặt mình ở đỉnh tam giác”.
Ông Gewirtz hiện là học giả nghiên cứu cấp cao tại Viện Chính trị Toàn cầu thuộc Đại học Columbia. Ông thừa nhận rằng “rõ ràng, một sơ đồ chỗ ngồi không thể xác lập trật tự quốc tế mới”.
Tuy nhiên, theo ông, cách bố trí này vẫn tạo ra “hình ảnh đầy sức nặng về trật tự mà Bắc Kinh muốn những nước khác hình dung”.
Giới phân tích bất đồng về thông điệp từ cách bố trí chỗ ngồi
Sourabh Gupta, nghiên cứu viên cấp cao thường trú tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc - Mỹ, không đồng tình với cách diễn giải trên. Ông cho rằng nước chủ nhà đương nhiên sẽ có vị trí trung tâm trong việc sắp xếp chỗ ngồi.
“Đó là điều đi kèm với vai trò nước chủ nhà”, ông Gupta nói, đồng thời bác bỏ những bình luận của một số nhà quan sát là phản ứng thái quá, cho rằng chúng “phản ánh sự thiếu tự tin của họ nhiều hơn bất cứ điều gì khác”.
Dù vậy, ông Gupta cũng nhận định Bắc Kinh có thể đã gửi đi một tín hiệu nhất định khi lựa chọn bàn tròn thay vì bàn hình tam giác. Theo ông, cách bố trí bàn tam giác có thể khiến ba nhà lãnh đạo trông như những nhân vật có vị thế ngang nhau, cùng tạo nên một cấu trúc “đa trung tâm”.
Ông gọi lựa chọn bàn tròn là một cách dàn dựng “gần như chắc chắn có chủ ý”.
Isaac Stone Fish, Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập công ty phân tích rủi ro kinh doanh Strategy Risks, cũng bày tỏ lo ngại về thông điệp từ bức ảnh.
“Thật đáng kinh ngạc. Trung Quốc, quốc kỳ Trung Quốc và ông Tập Cận Bình đều ở vị trí trung tâm. Các tổng thống Mỹ không bao giờ nên để mình xuất hiện trong một bức ảnh như thế này”, ông nói.
Cuộc đàm phán ba bên chưa từng có tiền lệ, diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), quy tụ lãnh đạo ba cường quốc sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới. Đây là lần đầu tiên ba nhà lãnh đạo cùng tham gia một cuộc gặp theo hình thức này.
Hội nghị kết thúc với một tuyên bố chung tập trung vào cải tổ Liên hợp quốc, giảm thiểu rủi ro hạt nhân, nguồn cung năng lượng toàn cầu và thẩm quyền của các tòa án quốc tế.
Trong tuyên bố chung, lãnh đạo Mỹ và Nga cũng cảm ơn Trung Quốc đã đăng cai cuộc gặp mà họ mô tả là “hội nghị thượng đỉnh ba bên mang tính lịch sử”.
Ông Gupta cho rằng, dù ban đầu Bắc Kinh tỏ ra do dự, bởi Trung Quốc thường “muốn duy trì các vấn đề trong khuôn khổ song phương” và là bên ít hào hứng nhất trước khi cuộc gặp diễn ra, kết quả cuối cùng vẫn có lợi cho nước này.
“Sau cùng, Trung Quốc đã xuất hiện với hình ảnh như người giám sát trưởng thành nhất trong ba bên”, ông nhận định.
Ông Tập Cận Bình nhắc lại liên minh thời Thế chiến II, ông Trump nêu vấn đề cắt giảm vũ khí hạt nhân
Theo SCMP