Các nhà nghiên cứu Nhật Bản phát hiện chỉ cần bổ sung một lượng mangan rất nhỏ vào nhôm nguyên chất có thể giúp điện cực pin duy trì cấu trúc ổn định qua nhiều chu kỳ sạc - xả. Phương pháp này mở ra hướng phát triển pin xe điện nhẹ hơn, rẻ hơn, đồng thời khắc phục một trong những hạn chế lớn của điện cực nhôm.
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Tohoku và nhà sản xuất nhôm UACJ Corporation đã tìm ra phương pháp đơn giản nhằm ngăn điện cực anode bằng lá nhôm bị nứt vỡ trong quá trình sạc và xả lặp đi lặp lại.
Bằng cách hòa tan một lượng mangan rất nhỏ trực tiếp vào nhôm nguyên chất, nhóm nghiên cứu có thể ổn định cấu trúc bên trong kim loại mà không làm mất đi khả năng lưu trữ năng lượng cao vốn có. Phát hiện này hướng tới giải quyết một nút thắt quan trọng trong quá trình phát triển pin xe điện có chi phí thấp và trọng lượng nhẹ hơn.
Pin lithium-ion thông thường sử dụng lá đồng phủ vật liệu điện cực hoạt tính, chất kết dính polymer và phụ gia dẫn điện. Quy trình sản xuất gồm nhiều công đoạn, làm tăng trọng lượng, chi phí và mức tiêu thụ năng lượng.
Trong khi đó, lá nhôm được xem là một lựa chọn thay thế tiềm năng. Một tấm nhôm duy nhất vừa có thể lưu trữ ion lithium, vừa dẫn điện, qua đó loại bỏ nhu cầu sử dụng bộ thu dòng bằng đồng và các công đoạn phủ hỗn hợp vật liệu điện cực.
Mangan giúp khắc phục hạn chế của điện cực nhôm
Nghiên cứu tập trung giải quyết một vấn đề tồn tại lâu nay khiến điện cực nhôm khó được thương mại hóa.
Nhôm nguyên chất có khả năng lưu trữ lượng lớn lithium, nhưng quá trình sạc và xả liên tục khiến thể tích vật liệu thay đổi mạnh. Khi các ion lithium thoát khỏi lá nhôm trong quá trình xả pin, một lớp nghèo lithium hình thành trên bề mặt, cản trở các ion nằm sâu bên trong di chuyển ra ngoài.
Tình trạng này khiến các khoảng rỗng và vết nứt siêu nhỏ xuất hiện trên khắp cấu trúc kim loại. Đồng thời, các phản ứng phụ giữa nhôm và chất điện phân dạng lỏng tạo ra những lớp bề mặt có điện trở cao, làm suy giảm hiệu suất hoạt động của pin.
Trước đây, các kỹ sư từng tìm cách gia cố nhôm bằng cách pha hợp kim với khoảng 1% silicon tính theo số nguyên tử. Tuy nhiên, silicon có ái lực hóa học mạnh với lithium, khiến các ion bị giữ lại sâu bên trong điện cực. Điều này cản trở quá trình xả pin hoàn toàn và làm giảm dung lượng có thể sử dụng.
Để tránh nhược điểm trên, nhóm nghiên cứu của Đại học Tohoku và UACJ thử nghiệm hợp kim nhôm chứa chỉ 1% mangan tính theo số nguyên tử. Mangan được lựa chọn vì có ái lực hóa học thấp với lithium và độ hòa tan cao trong nhôm ở trạng thái rắn.
Do các nguyên tử mangan phân bố đồng đều trong vật liệu và không dễ liên kết với lithium, chúng làm chậm nhẹ quá trình khuếch tán lithium qua phần kim loại bên trong.
Sự thay đổi nhỏ này giúp hạn chế hình thành các vùng hợp chất lithium - nhôm có kích thước lớn, đồng thời thúc đẩy lá nhôm tự hình thành mạng lưới dày đặc gồm các ranh giới hạt tinh thể mịn trong quá trình pin hoạt động.
Thay vì giữ các ion lithium lại bên trong, những ranh giới hạt này đóng vai trò như các đường dẫn vận chuyển nhanh, cho phép lithium đi vào và thoát ra khỏi điện cực thuận lợi hơn, trong khi cấu trúc nhôm xung quanh vẫn duy trì độ đặc chắc và nguyên vẹn.
“Nghiên cứu của chúng tôi chứng minh rằng cấu trúc vi mô bên trong điện cực có thể tự tối ưu hóa trong quá trình pin hoạt động chỉ bằng cách bổ sung một lượng rất nhỏ nguyên tố có ái lực thấp với lithium”, Yuki Nakata, trợ lý giáo sư tại Viện Nghiên cứu Vật liệu thuộc Đại học Tohoku và đồng tác giả nghiên cứu, cho biết.
Ông nói thêm, bằng cách tận dụng những đặc tính vốn có của vật liệu mà không cần dựa vào các cấu trúc nano phức tạp được chế tạo từ trước, phương pháp này mang lại một hướng tiếp cận thực tiễn, chi phí thấp để phát triển điện cực thế hệ mới.
Cần cải thiện tuổi thọ trước khi thương mại hóa
Một lợi thế của phương pháp mới là cấu trúc vi mô bảo vệ điện cực hình thành tự nhiên trong quá trình sạc - xả điện hóa, thay vì đòi hỏi các công đoạn chế tạo vật liệu ở quy mô nano tốn kém.
Điều này giúp lá nhôm pha mangan tương thích với các quy trình cán luyện kim tiêu chuẩn vốn đã được sử dụng trong sản xuất nhôm tấm thương mại ở quy mô công nghiệp.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu lưu ý rằng tuổi thọ chu kỳ của điện cực vẫn cần được cải thiện thêm trước khi anode bằng lá nhôm có thể đáp ứng yêu cầu về độ bền trong nhiều năm đối với pin xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng lưới điện.
Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm dự định tiếp tục điều chỉnh thành phần hợp kim và kết hợp lá nhôm pha mangan với các lớp phủ bảo vệ bề mặt. Giải pháp này nhằm hạn chế phản ứng phụ với chất điện phân, qua đó kéo dài tuổi thọ pin đến mức đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại.
Samsung lắp lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ cho tàu chở LNG chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên trên thế giới
Theo IE