close Đăng nhập
An Thanh
An Thanh
Nhà báo

Hãy xã hội hóa biên soạn và xuất bản sách giáo khoa!

VietTimes -- Đến giờ, sắp khai giảng năm học nhưng phụ huynh vẫn đôn đáo đi lùng mua sách giáo khoa đầu cấp (lớp 1,6,10) cho con em mình. Ông Vũ Xuân Dương, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần sách và thiết bị trường học Hà Nội cho biết đơn vị đã 3 lần điều chỉnh kế hoạch nhưng sách vẫn khan hiếm. Nếu vẫn tình trạng để Nhà xuất bản giáo dục độc quyền phát hành sách giáo khoa (SGK) thì chúng ta chưa thể giải quyết tận gốc vấn đề này.

Trước hết phải nói rằng, trước ta chẳng có quốc gia nào còn độc quyền SGK và sau ta cũng chả nước nào Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) lại đứng ra tổ chức biên soạn SGK cả. Thông thường Bộ giáo dục các nước chỉ thông qua "danh sách SGK được duyệt" ("Approved Textbook List", viết tắt là "ATL"). Nhà trường và giáo viên căn cứ ATL là danh sách các SGK, sách bài tập của các nhà xuất bản (NXB) khác nhau được Bộ Giáo dục phê duyệt để dạy học. Thời hạn sử dụng mỗi SGK thường là 5 năm, sau đó Bộ Giáo dục sẽ đánh giá, phê duyệt lại. Chất lượng SGK vì vậy cũng tốt hơn và chắc chắn không đơn vị nào dám để xẩy ra tình trạng “cung không đủ cầu” như năm học này.

Thực tế, Nghị quyết 88 của Quốc hội nêu rõ: “Khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông”, nhưng đến nay không một tổ chức, cá nhân nào dám “thi đấu” với Bộ GD&ĐT khi chính bộ cũng đứng ra biên soạn một bộ SGK. Đơn giản là Bộ GD&ĐT có lợi thế sử dụng khoản khi phí 77 triệu USD do Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cam kết tài trợ cho để thực hiện mục tiêu của dự án. Trong đó, kinh phí dành cho biên soạn một bộ SGK do Bộ GD&ĐT tổ chức thực hiện là 16.068.150 USD, kể cả việc biên soạn sách song ngữ (tiếng Việt - tiếng một số dân tộc thiểu số có chữ viết) của một số môn học ở tiểu học, biên soạn và thử nghiệm SGK điện tử..., cấp SGK cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn là 4,5 triệu USD.

Cần xã hội hóa khâu biên soạn và xuất bản sách giáo khoa để chấm dứt tình trạng khan hiếm sách
Cần xã hội hóa khâu biên soạn và xuất bản sách giáo khoa để chấm dứt tình trạng khan hiếm sách

Ngoài ra Bộ GD&ĐT có lợi thế đầu ra khi áp đặt cho Sở, phòng và nhà trường phải sử dụng bộ SGK cho đơn vị này tổ chức biên soạn. Nếu một tổ chức, cá nhân và NXB “liều lĩnh” biên soạn và phát hành SGK thì cầm chắc lỗ vốn nặng vì không có đầu ra tiêu thụ. Việc “độc quyền” và “khép kín từ sản xuất đến phát hành” nên khi công ty sách - thiết bị trường học địa phương năm nay đặt kế hoạch thấp để tránh tồn kho đã nảy sinh tình trạng khan hiếm. Có phụ huynh đã phải mua đắt gấp 5 lần giá bìa, gây bức xúc lớn trong dư luận.

Phía Bộ GD&ĐT và cơ quan thẩm tra của Quốc hội thì lý giải việc quyết định để Bộ GD-ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK đầy đủ từ lớp 1 đến lớp 12 là để chủ động được trong việc đảm bảo đủ SGK cho học sinh học tập, tránh trường hợp có những bộ hoặc cuốn SGK không có NXB nào đứng ra biên soạn và phát hành, gây bị động cho việc dạy và học ở các nhà trường. Nhưng các chuyên gia giáo dục lại cho rằng, nếu chỉ thế thì Bộ GD&ĐT không cần ôm trọn vẹn bộ SGK đầy đủ từ lớp 1 đến lớp 12. Sau khi “xã hội hóa”  Bộ chỉ đảm nhiệm tổ chức (hoặc chỉ định NXB nào đó) viết những cuốn SGK cần thiết cho học sinh nhưng chưa được các NXB và nhóm tác giả khác lựa chọn. Cùng với đó thực sự giao quyền lựa chọn SGK cho giáo viên vì nội dung cuốn sách ấy phù hợp với học sinh mà họ đang dạy.

Để chấm dứt tình trạng khan hiếm sách, phụ huynh phải mua đắt gấp đôi, gấp ba giá bìa, không còn cách nào khác là “xã hội hóa” việc biên soạn sách giáo khoa và trao quyền tự chủ chọn sách dạy và học cho các trường phổ thông.

Bình luận

Đằng sau việc BSR lãi kỷ lục trong cơn sốt giá dầu

Đằng sau việc BSR lãi kỷ lục trong cơn sốt giá dầu

Khi cú sốc giá dầu diễn ra, người tiêu dùng thêm gánh nặng, còn Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) lập kỷ lục lợi nhuận. Sự tương phản ấy đặt ra câu hỏi về cách lợi ích và chi phí được phân bổ trong cơn bão giá.

Ông Trump mới đây công bố thỏa thuận bất ngờ về dầu diesel sau cuộc điện đàm với người đồng cấp Nga Vladimir Putin. Ảnh: AFP.

Vì sao ông Trump bất ngờ mua lượng lớn dầu của Nga?

Từ những lời chỉ trích gay gắt nhằm vào Kiev đến việc ca ngợi năng lực chiến đấu của Ukraine, rồi bất ngờ đạt thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel của Nga, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cho thấy một chính sách đối ngoại khó đoán. Đằng sau những bước ngoặt ấy là điều gì: chiến lược mặc cả hay sự đảo chiều trong cách nhìn về cuộc chiến?

Bước đi chủ động của Việt Nam khi ngoại giao khoa học công nghệ

Bước đi chủ động của Việt Nam khi ngoại giao khoa học công nghệ

Các chuyến công tác quốc tế của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy dấu ấn ngày càng rõ của khoa học, công nghệ trong đối ngoại, đồng thời phản ánh sự dịch chuyển chiến lược của Việt Nam: từ tiếp nhận hỗ trợ sang chủ động hợp tác, làm chủ tri thức tiên tiến.

Tội ác của những kẻ trục lợi từ bệnh nhân ung thư

Tội ác của những kẻ trục lợi từ bệnh nhân ung thư

Với hàng hóa thông thường, giá cao có thể khiến khách hàng quay lưng. Nhưng với bệnh nhân ung thư, thuốc và dịch vụ điều trị nhiều khi không thể trì hoãn. Khi giá bị đẩy lên, người gánh chịu là những bệnh nhân đang phải giành giật sự sống.

Di chúc Bác Hồ và khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới

Di chúc Bác Hồ và khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới

Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi gắm điều mong muốn cuối cùng là toàn Đảng, toàn dân đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh. Nhìn lại hành trình đã qua và bước ngoặt hôm nay, lời dặn ấy đang tiếp thêm sức mạnh để dân tộc bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Đừng nghĩ mạng xã hội là chốn riêng tư

Đừng nghĩ mạng xã hội là chốn riêng tư

Chỉ với một câu lệnh đơn giản, sau chưa đầy 10 giây, một đoạn video giả lập hình ảnh, giọng nói của bất kỳ ai có thể được AI tạo ra với độ chân thực đến kinh ngạc. Trong thế giới của thuật toán hôm nay, biên giới giữa thật - giả, đúng - sai mong manh hơn bao giờ hết.

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Khi Trung ương không làm thay, cấp tỉnh không ôm việc

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát đi thông điệp mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, phân định rành mạch chức năng, quyền hạn giữa các cấp, quyết tâm giải phóng các nguồn lực.