Doanh nghiệp phải là đối tượng hưởng lợi lớn nhất từ chữ ký số
Tại Hội thảo Phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long diễn ra chiều 26/8, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ, nêu quan điểm rằng chữ ký số không chỉ là công cụ kỹ thuật phục vụ ký văn bản mà còn là một cấu phần quan trọng của hạ tầng tạo lập niềm tin trong môi trường số (Digital Trust Infrastructure).
Theo ông Phạm Quốc Hoàn, khi ngày càng nhiều hoạt động kinh tế - xã hội chuyển lên môi trường số, một vấn đề căn bản đặt ra là làm thế nào để các bên có thể tin tưởng nhau khi không gặp trực tiếp.
Trong môi trường truyền thống, giấy tờ, chữ ký, con dấu và việc gặp mặt trực tiếp tạo ra cơ sở để xác định chủ thể và bảo đảm sự tin cậy. Trên môi trường số, những chức năng này cần được thay thế bằng các phương thức xác định danh tính, xác thực chủ thể, bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu và tạo bằng chứng cho giao dịch.
Vì vậy, theo lãnh đạo NEAC, cần nhìn nhận chữ ký số rộng hơn một công cụ kỹ thuật. Chữ ký số và các dịch vụ tin cậy phải trở thành một phần của hạ tầng niềm tin số.
Từ cách tiếp cận này, giai đoạn tới cần chuyển từ tư duy phát triển chữ ký số sang phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy, trong đó chữ ký số là một thành phần quan trọng bên cạnh xác thực điện tử, chứng thư chữ ký số, dấu điện tử, dịch vụ cấp dấu thời gian và các dịch vụ tin cậy khác.
“Thước đo thực chất của chuyển đổi số không chỉ nằm ở số lượng chứng thư số được cấp, mà phải được nhìn từ số lượng giao dịch được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, số quy trình giấy được thay thế và chi phí, thời gian mà người dân, doanh nghiệp thực sự tiết kiệm được”, ông Phạm Quốc Hoàn nhấn mạnh.
Theo ông Phạm Quốc Hoàn, chữ ký số cần đi sâu hơn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp, từ hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, thuế, hải quan, logistics, thương mại điện tử, quản trị nội bộ đến giao dịch giữa doanh nghiệp với chính quyền và giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.
Dẫn thực tế khi một doanh nghiệp ở Cà Mau, Cần Thơ hay Đồng Nai có thể ký hợp đồng với doanh nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội hoặc đối tác nước ngoài mà không cần in hợp đồng, chuyển phát giấy tờ hay gặp trực tiếp, ông Hoàn nhấn mạnh rằng chữ ký số không còn đơn thuần là một sản phẩm công nghệ.
Khi đó, chữ ký số trở thành công cụ giúp giảm chi phí giao dịch và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Nếu chữ ký số và dịch vụ tin cậy được tích hợp sâu vào các nền tảng, quy trình nghiệp vụ, các chuỗi giao dịch hoàn toàn số, xuyên địa phương, xuyên ngành và giữa các doanh nghiệp có thể được hình thành. Đây cũng là cách để chữ ký số đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế số thay vì chỉ phục vụ chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước.
Cần Thơ chuyển từ “cấp chữ ký số” sang “giao dịch số thực tế”
Tại Hội thảo, ông Nguyễn Hữu Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, chia sẻ tình hình phát triển chữ ký số trên địa bàn.
Cần Thơ đã triển khai chữ ký số trên cả hai phương diện chuyên dùng công vụ và chữ ký số công cộng. Tỉnh trang bị 15.272 chứng thư số chuyên dùng công vụ, đạt 100% cán bộ, công chức thuộc đối tượng được trang bị.
Đối với chữ ký số công cộng, thành phố đã cấp phát khoảng 616.489 chứng thư số, tương đương khoảng 25% dân số từ 15 tuổi trở lên. Chữ ký số bước đầu được ứng dụng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế và doanh nghiệp.
Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo Sở KHCN Cần Thơ cho rằng cần chuyển mạnh cách tiếp cận từ cấp chữ ký số sang sử dụng chữ ký số, từ số lượng chứng thư sang số lượng giao dịch thực tế.
Theo đó, thành phố sẽ tập trung rà soát các quy trình nghiệp vụ để thúc đẩy thực hiện toàn trình, hạn chế tình trạng hồ sơ đã ký số nhưng vẫn phải in và lưu trữ bản giấy. Chữ ký số cũng sẽ được đưa vào các dịch vụ thiết yếu gắn với đời sống người dân, đồng thời phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng trong hướng dẫn người dân thực hiện các giao dịch số cụ thể.
Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường theo dõi và đo lường hiệu quả sử dụng thực chất, thay vì chỉ quan tâm đến số lượng chữ ký số được cấp.
Đưa ký số lên di động, giảm phụ thuộc USB Token
Tại hội thảo, đại diện Công ty Cổ phần Mắt Bão (MATBAO-CA) giới thiệu giải pháp ký số từ xa trên thiết bị di động, hướng tới giải quyết những điểm nghẽn trong quy trình phê duyệt nội bộ khi người dùng vẫn phải in hồ sơ để ký tay do phụ thuộc vào thiết bị USB Token.
Doanh nghiệp cũng đề xuất mô hình chia sẻ chi phí theo hướng tổ chức, doanh nghiệp chi trả hạn mức ký để người dân, khách hàng, bệnh nhân, phụ huynh học sinh có thể sử dụng chữ ký số miễn phí trong những tình huống phù hợp. Cách làm này được kỳ vọng góp phần hình thành thói quen giao dịch số trong cộng đồng.
Từ những trao đổi tại Hội thảo, định hướng phát triển chữ ký số được đặt trong một quá trình rộng hơn: từ ký trên giấy, sang ký trên môi trường số, tiến tới giao dịch hoàn toàn số và hình thành niềm tin số.
Như thông điệp được ông Phạm Quốc Hoàn đưa ra, không có niềm tin số thì khó có giao dịch số quy mô lớn; không có giao dịch số quy mô lớn thì kinh tế số khó phát triển.
Do đó, phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy không chỉ là nhiệm vụ của ngành công nghệ mà cần sự tham gia của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tin cậy, ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ, các nền tảng số và cộng đồng doanh nghiệp.
