Chiều 6/1, TAND TP Hà Nội tiếp tục phần xét hỏi đối với 21 bị cáo thuộc nhóm Đưa hối lộ trong vụ án xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế). Đây là những cá nhân, doanh nghiệp chuyên làm dịch vụ đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc xin giấy xác nhận nội dung quảng cáo.
Trong cùng vụ án, có 34 bị cáo bị truy tố về tội Nhận hối lộ, trong đó đáng chú ý là hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga.
Nếu như trước đó các cán bộ của Cục khai không gây khó dễ cho doanh nghiệp, chỉ hướng dẫn làm đúng hồ sơ và được “cảm ơn”, thì tại tòa chiều nay, hầu hết các giám đốc, cá nhân làm dịch vụ lại khẳng định nếu không chi 8–10 triệu đồng/hồ sơ thì không được giải quyết. Hồ sơ chưa chi tiền thường bị “om” hoặc trả đi trả lại nhiều lần không rõ lý do.
Bị cáo Lại Thị Thu Anh, Giám đốc Công ty TNHH Great Health Việt Nam, khai rằng từ năm 2018 bắt đầu làm dịch vụ đăng ký hồ sơ công bố sản phẩm. Tuy nhiên, hồ sơ nhiều lần bị trả lại yêu cầu sửa đổi, bổ sung mà không có văn bản hướng dẫn cụ thể.
Do nhiều lần bị phía cục trả hồ sơ yêu cầu sửa đổi, bổ sung, bà Thu Anh gọi điện cho bạn học của mình là Hoàng Thanh Hà (chuyên viên của cục) để nhờ hướng dẫn.
Sau khi liên hệ với chuyên viên Hoàng Thanh Hà, bà được thông báo “theo cơ chế chung của cục”, doanh nghiệp phải chi 8 triệu đồng/hồ sơ trong nước, 10 triệu đồng/hồ sơ nhập khẩu mới được hỗ trợ thẩm xét.
Trả lời chủ tọa, bị cáo Thu Anh khẳng định việc đưa tiền “không hề tự nguyện”, nếu tự nguyện thì chỉ đưa mức cảm ơn khoảng 500.000 đồng.
Bức xúc, bị cáo Thu Anh phân trần rằng: "Thực tế, nếu được lựa chọn thì không bao giờ bị cáo đưa tiền với mức 8-10 triệu đồng một hồ sơ".
Bà cho biết tất cả hồ sơ đều phải chi tiền, bằng hình thức chuyển khoản cho chuyên viên với nội dung ghi mã hồ sơ.
Theo lời khai của bị cáo Thu Anh, để làm dịch vụ công bố sản phẩm, công ty thu từ 13–15 triệu đồng/hồ sơ. Sau khi trừ chi phí và khoản “bôi trơn”, nữ giám đốc hưởng khoảng 800.000 đồng/hồ sơ, tổng cộng 425 triệu đồng. Bị cáo Thu Anh đã chi hơn 4,7 tỷ đồng hối lộ cho các chuyên viên để được cấp hơn 800 giấy tiếp nhận công bố sản phẩm.
Số tiền hưởng lợi, bị cáo cho biết dùng để nuôi ba con nhỏ, trong đó có một cháu tự kỷ. "Do bị cáo nhận thức việc đưa tiền là theo cơ chế và để được hướng dẫn làm đúng, chứ không phải để bỏ qua lỗi”, bị cáo Thu khai và xin HĐXX xem xét bối cảnh phạm tội.
Với tâm trạng bức xúc, Đậu Thị Giang (cá nhân làm dịch vụ) khai trong thời gian ông Nguyễn Thanh Phong giữ chức Cục trưởng, hồ sơ nộp lên đều được giải quyết, ít gặp khó khăn. Tuy nhiên, đến giai đoạn bà Trần Việt Nga ký duyệt, nhiều hồ sơ của Giang bị “om” rất lâu, thậm chí bị trả lại 4–5 lần dù đã bổ sung đầy đủ.
“Bị cáo bổ sung nhiều lần, đủ hết nhưng vẫn bị trả lại. Có hồ sơ không còn gì để bổ sung nữa. Khi thắc mắc với chuyên viên, tôi được trả lời là phải chờ cơ chế của chị Nga”, Giang khai.
Sau đó, Giang chủ động mang 4 triệu đồng đến phòng làm việc của bà Nga, ghi mã hai hồ sơ chưa được duyệt vào tờ giấy A4. Ngay sau đó, hai hồ sơ "bị om" nhanh chóng được cấp giấy tiếp nhận.
Một thời gian sau, bị cáo Giang được chuyên viên Thúy Hà gọi lên “mách nước” muốn hồ sơ được duyệt nhanh phải chi tiền theo “cơ chế của chị Nga”, với mức từ 4–8 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Chuyên viên thu 4 triệu đồng với hồ sơ có nội dung đơn giản; 5-6 triệu đồng với hồ sơ có nội dung dẫn dắt, hoa mỹ, nhiều chữ hoặc video quảng cáo dưới 30 giây, video dài hơn thì thu thêm một triệu đồng. Tiền bôi trơn tăng lên 6-7 triệu hoặc 8 triệu đồng nếu muốn được cấp phép nhanh hồ sơ, video.
Sau khi làm "quen tay", Giang tự cân đối độ khó của hồ sơ để chuyển tiền cho chuyên viên. Giang thu của khách hàng 6-10 triệu đồng, trừ đi các chi phí sẽ được hưởng lợi khoảng 500.000 đồng/hồ sơ.
Tổng số tiền Giang đã hối lộ cho các chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm lên tới hơn 1,7 tỷ đồng.
Theo cáo trạng, lợi dụng quyền hạn, hai cục trưởng Phong, Nga cùng 32 cấp dưới đã nhận hối lộ của 21 bị cáo là cá nhân doanh nghiệp. Trong đó tổng số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là 93,7 tỷ đồng, cấp giấy xác nhận quảng cáo là 12,7 tỷ đồng và cấp GMP là 1 tỷ đồng.
Ông Phong được hưởng lợi 43,9 tỷ đồng với vai trò là người chỉ đạo; bà Nga hưởng lợi cá nhân 8 tỷ đồng, cũng với vai trò là người chỉ đạo. Cựu Cục phó Nguyễn Hùng Long hưởng lợi 8,6 tỷ đồng, cựu Cục phó Đỗ Hữu Tuấn hưởng 4,3 tỷ đồng.
21 bị cáo bị truy tố đã đưa hối lộ tổng cộng 77,4 tỷ đồng. Còn số tiền đưa hối lộ 27,5 tỷ đồng, công an đang tiếp tục làm rõ.