Đà Nẵng trước cơ hội trở thành trung tâm năng lượng miền Trung
Tại Hội thảo quốc gia về phát triển điện khí LNG diễn ra ngày 14/8 tại Đà Nẵng, các chuyên gia và lãnh đạo địa phương đã thẳng thắn chỉ ra cả thách thức lẫn cơ hội để biến dự án từ quy hoạch thành nguồn điện thực tế phục vụ tăng trưởng hai con số.
Theo ông Nguyễn Văn Trừ, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Đà Nẵng, nguồn phát điện tại chỗ hiện chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu thực tế. Áp lực càng lớn khi Khu công nghiệp sinh thái Hòa Ninh (hơn 400 ha, tổng vốn 6.204 tỷ đồng) khởi công ngày 29/7/2026 sẽ thu hút công nghệ cao, bán dẫn và trung tâm dữ liệu – những lĩnh vực đòi hỏi độ tin cậy điện năng gần như tuyệt đối.
Trước nhu cầu cấp thiết về bổ sung nguồn điện nền sạch, ổn định tại chỗ, Đà Nẵng đang đề xuất đưa dự án Nhà máy điện khí LNG Hòa Ninh giai đoạn 1 công suất 1.500 MW, tổng vốn khoảng 1,59 tỷ USD từ danh mục dự phòng (giai đoạn 2031-2035 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh) sang danh mục ưu tiên triển khai trước năm 2030.
Đồng thời, Đà Nẵng kiến nghị nâng công suất kho LNG Liên Chiểu từ 0,5-1 triệu tấn/năm lên 1-2 triệu tấn/năm giai đoạn 2026-2030 và 3-5 triệu tấn/năm sau năm 2030, kèm theo tuyến ống dẫn khí từ kho đến nhà máy nhằm đồng bộ chuỗi hạ tầng.
Ông Phan Thái Bình, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, nhấn mạnh bảo đảm đủ điện ổn định, an toàn với chi phí hợp lý là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nếu triển khai phù hợp, dự án không chỉ bảo đảm điện cho Đà Nẵng mà còn tăng cường năng lực cung ứng cho miền Trung, hỗ trợ cân bằng hệ thống điện quốc gia và mở ra không gian phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ năng lượng.
Đà Nẵng đề nghị nghiên cứu sớm, chủ động và đồng bộ hơn, xem xét đưa dự án từ nguồn dự phòng thành nguồn ưu tiên, gắn với hạ tầng LNG tại cảng Liên Chiểu và hệ thống truyền tải liên kết vùng. Thành phố cam kết đồng hành, tháo gỡ trong thẩm quyền và kiến nghị Trung ương các cơ chế cần thiết để dự án triển khai đúng tiến độ, hiệu quả, bền vững.
Thách thức từ khoảng cách quy hoạch đến thực thi
Khoảng cách từ quy hoạch đến vận hành vẫn còn lớn. Dự án đang ở danh mục dự phòng giai đoạn 2031-2035, trong khi kho LNG Liên Chiểu quy hoạch ban đầu chỉ 0,5-1 triệu tấn/năm – chưa đủ cho nhà máy 1.500 MW. Hệ thống đường ống dẫn khí và lưới truyền tải giải tỏa công suất cũng chưa đồng bộ.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, phân tích bài toán năng lượng Việt Nam xuất phát từ thay đổi kép về quy mô và cơ cấu. Nhu cầu điện tăng mạnh trong khi yêu cầu “sạch hóa” ngày càng cao khiến LNG trở thành giải pháp tối ưu: bổ sung công suất chắc chắn khi khí trong nước suy giảm, hỗ trợ hấp thụ năng lượng tái tạo nhờ khả năng điều chỉnh nhanh, và phát thải thấp hơn than khoảng 35%.
Ông Thiên cảnh báo giá trị thực của 1 MW không nằm ở con số ghi trong quy hoạch mà ở khả năng sẵn sàng phát đúng lúc, đúng nơi. Nghịch lý kinh tế của LNG nằm ở chi phí cố định rất cao trong khi số giờ vận hành có thể co lại khi năng lượng tái tạo được ưu tiên. Nếu thị trường chỉ trả tiền theo kWh thực phát, nguồn giữ vai trò bảo đảm sẽ không thu hồi đủ chi phí. Cơ chế đúng phải tách bạch thanh toán cho công suất sẵn sàng và điện năng thực phát, đồng thời mở cửa cho lưu trữ và dịch vụ phụ trợ cạnh tranh.
Ông Thiên đề xuất chuyển từ tư duy “giải cứu dự án” sang “mua đúng năng lực hệ thống” bằng việc thẩm định lại toàn bộ 22.524 MW LNG theo nhu cầu thực; phân vai rõ ràng trước khi phân tiền; phát triển 2-3 trung tâm LNG dùng chung theo trục Bắc – Trung – Nam thay vì mỗi nhà máy một cảng, một kho riêng.
PGS.TS Ngô Trí Long, Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam chỉ rõ hai nút thắt then chốt là vốn và thị trường. Dự án LNG cần vốn lớn, thu hồi dài hạn nhưng dòng tiền chưa đủ rõ ràng khiến ngân hàng ngần ngại. Giá LNG biến động mạnh, cơ chế tính giá điện và tiếp cận hạ tầng kho – cảng – đường ống chưa minh bạch dễ đẩy chi phí cao sang người dùng.
Ông Long đề xuất ba nguyên tắc: thiết kế tài chính và thị trường đồng bộ; Nhà nước không bảo lãnh lợi nhuận nhưng phải bảo đảm luật chơi ổn định, minh bạch; phân bổ rủi ro đúng chủ thể. Về tài chính, cần PPA đủ điều kiện vay vốn (rõ sản lượng, giá, tỷ giá, trách nhiệm khi lưới chậm), chia sẻ rủi ro có nguyên tắc và đa dạng hóa nguồn vốn (tín dụng quốc tế, quỹ hạ tầng, trái phiếu xanh…). Về thị trường, kết hợp hợp đồng dài hạn với mua giao ngay, bảo đảm hạ tầng dùng chung tiếp cận công bằng.
Với Đà Nẵng và miền Trung, ông Long khuyến nghị chuyển từ tư duy “mỗi địa phương một dự án LNG” sang xây dựng hạ tầng năng lượng dùng chung theo vùng. Đà Nẵng nên đóng vai trò điều phối, dịch vụ, công nghệ và tài chính, trong khi các địa phương khác phát huy lợi thế về cảng biển, nguồn điện và truyền tải – hướng tới một hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng miền Trung.
