Một cặp vợ chồng ở miền Trung Trung Quốc từng gây dựng khối tài sản trị giá hơn 100 triệu nhân dân tệ (khoảng 388 tỷ đồng) đã rơi vào cảnh nợ nần chồng chất sau khi bị bắt vì cáo buộc lừa đảo, trước khi vụ án cuối cùng bị đình chỉ do những bất đồng về tình tiết, chứng cứ và việc áp dụng pháp luật.
Wang Fei và vợ là Liu Sumin, sống tại thành phố Trú Mã Điếm, tỉnh Hà Nam, bắt đầu sự nghiệp từ những trang trại quy mô nhỏ. Từ chăn nuôi, họ từng bước xây dựng hai trang trại lợn, sau đó mở rộng sang một hợp tác xã dược liệu và một công ty công nghệ nông nghiệp.
Theo Hongxing News, tổng giá trị các doanh nghiệp của hai vợ chồng vượt 60 triệu nhân dân tệ, trong khi tổng tài sản từng đạt hơn 100 triệu nhân dân tệ.
Wang từng được chính quyền địa phương trao danh hiệu “lao động kiểu mẫu”, còn Liu được vinh danh là “nông dân chăn nuôi giỏi”.
Để tiếp tục mở rộng hoạt động kinh doanh, hai vợ chồng mua đất xây nhà máy mới và bán tới 6 căn hộ để lấy vốn đầu tư.
Tuy nhiên, vào tháng 1/2023, khi nhà máy vẫn chưa hoàn tất và đi vào hoạt động, cảnh sát địa phương bắt giữ họ với cáo buộc gian lận.
Theo hồ sơ pháp lý, vợ chồng Wang bị cáo buộc đã khai khống chi phí xây dựng một cơ sở kho lạnh, đồng thời sử dụng hợp đồng và hóa đơn giả để nhận khoảng 1 triệu nhân dân tệ tiền trợ cấp của chính phủ. Các tài liệu được công bố không cung cấp thêm nhiều chi tiết về cáo buộc này.
Bản cáo trạng cho biết khoản tiền nói trên đã được “thu hồi” vào thời điểm công tố viên chính thức truy tố.
Vụ án được đưa ra xét xử tổng cộng 4 lần trong những tháng tiếp theo. Wang bị tạm giữ 485 ngày, trong khi Liu trải qua 227 ngày trong tình trạng bị giam giữ.
Đến tháng 5/2024, cơ quan công tố địa phương rút cáo trạng, viện dẫn những bất đồng đáng kể với tòa án liên quan đến tình tiết vụ án, chứng cứ và việc áp dụng pháp luật.
Một tháng sau, công tố viên chính thức đình chỉ vụ án. Hai vợ chồng được trả tự do mà không bị kết án.
Nhưng đến lúc đó, cơ nghiệp mà họ mất nhiều năm gây dựng đã gần như bị phá hủy.
Hai người vẫn còn con đang đi học nên phải giao các trang trại lợn cho cha mẹ già quản lý. Do thiếu kinh nghiệm vận hành, phần lớn đàn lợn sau đó bị bệnh và chết. Tiền thức ăn chăn nuôi và tiền lương công nhân cũng không được thanh toán.
Nhà máy chế biến của gia đình buộc phải dừng hoạt động, kéo theo việc vi phạm các hợp đồng đã ký. Hơn 10 tấn nguyên liệu và thành phẩm bị hư hỏng do không được xử lý kịp thời.
Khi được trả tự do, hai vợ chồng phải đối mặt với khoản nợ vượt 30 triệu nhân dân tệ. Trong khi đó, họ chỉ nhận được 410.000 nhân dân tệ (khoảng 1,5 tỷ đồng) tiền bồi thường từ nhà nước cho thời gian bị tước quyền tự do và những tổn thất về tinh thần.
Các báo cáo cho biết những nỗ lực nhiều lần của hai vợ chồng nhằm yêu cầu mức bồi thường cao hơn đều không được chấp thuận.
Wang cho rằng sức ép tâm lý trong thời gian bị giam giữ đã khiến ông mắc chứng rối loạn đường tiết niệu và yêu cầu chi phí điều trị phải được chi trả. Tuy nhiên, công tố viên bác bỏ yêu cầu này, cho rằng căn bệnh không phải hậu quả của hành vi trái pháp luật từ các nhân viên tư pháp.
Liu cũng yêu cầu bồi thường 1,88 triệu nhân dân tệ cho thiệt hại tại các trang trại lợn và 1,96 triệu nhân dân tệ cho tổn thất tại hợp tác xã dược liệu. Tuy nhiên, phía công tố cho rằng các bằng chứng hiện có không đủ để xác định những khoản thiệt hại này là hậu quả trực tiếp.
Đến tháng 1, cơ quan công tố vẫn giữ nguyên mức bồi thường ban đầu.
Sau đó, Wang buộc phải bán nhà máy để trả các chủ nợ. Dù vậy, vợ chồng ông vẫn còn khoản nợ hơn 20 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 3 triệu USD.
Hai trang trại lợn hiện đều bỏ trống. Hai vợ chồng phải sống bằng những công việc thời vụ như bốc xếp hàng hóa và làm các công việc lặt vặt khác, với thu nhập được cho là chỉ hơn 3.000 nhân dân tệ mỗi tháng.
Tranh luận về công lý
Vụ việc đã làm dấy lên cuộc tranh luận gay gắt trên mạng xã hội Trung Quốc về trách nhiệm và cơ chế bồi thường trong các vụ án hình sự.
“Cơ nghiệp mà họ dành nửa đời để gây dựng đã bị hủy hoại bởi những cáo buộc mà cuối cùng công tố viên không có đủ bằng chứng để chứng minh, nhưng chính họ lại phải gánh chịu toàn bộ tổn thất. Sự trớ trêu này thật đáng phẫn nộ”, một người dùng bình luận.
Một người khác viết: “Công lý đến muộn không phải là công lý. Cùng lắm, đó chỉ là sự thật đến sau quá lâu.”
Zhou Zhaocheng, luật sư tại Công ty Luật Anjian ở Bắc Kinh, cho rằng tình cảnh đặc biệt khó khăn của hai vợ chồng không đồng nghĩa với việc họ đương nhiên được bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Ông giải thích rằng cơ chế bồi thường của nhà nước được điều chỉnh bởi một khung pháp lý nghiêm ngặt và chủ yếu chỉ bao gồm thiệt hại trực tiếp, trong khi tổn thất kinh doanh thường được xếp vào nhóm thiệt hại gián tiếp.
Zhou cũng lưu ý rằng việc một vụ án không được truy tố vì thiếu bằng chứng không đồng nghĩa toàn bộ quá trình điều tra trước đó đều là hành vi trái pháp luật.
Theo ông, các cơ quan tư pháp cần hạn chế việc bắt giữ và sử dụng biện pháp tạm giam trước xét xử một cách thận trọng hơn, qua đó tránh để quá trình tố tụng hình sự vô tình phá hủy hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân.
Theo SCMP
