Hạt mít nhỏ, hiểm họa lớn
“Lúc đó hạt mít bắn tọt vào họng, tôi không khạc ra được, cứ nghĩ nuốt đại vào bụng rồi dạ dày sẽ bóp nát ra đẩy ra ngoài. Ai ngờ đâu suýt nữa thì mất mạng…”.
Đó là lời kể vẫn còn nguyên sự bàng hoàng của cụ C.T. (83 tuổi, quê Thái Nguyên) sau khi trải qua ca phẫu thuật cấp cứu vì một hạt mít.
Giữa mùa hè, thời điểm mít chín rộ khắp nơi, câu chuyện của cụ T. là lời cảnh báo đắt giá cho nhiều gia đình, đặc biệt là những nhà có người cao tuổi.
Sau khi vô tình nuốt phải hạt mít trong lúc ăn, cụ T. bắt đầu thấy bụng đầy chướng, đau tức, không thể đi ngoài được. Nghĩ chỉ là đầy bụng thông thường, cụ cố chịu đựng cho đến khi bụng căng cứng, chướng to, khó thở, gia đình mới vội đưa xuống Bệnh viện Đại học Y Dược, ĐHQGHN, Cơ sở Linh Đàm cấp cứu.
Kết quả chụp chiếu khiến các bác sĩ không khỏi bất ngờ. Một hạt mít kích thước khoảng 3 x 2 cm đã trôi xuống ruột non và mắc kẹt tại đây suốt 4 ngày, gây tắc ruột cơ học hoàn toàn.
Nếu không được can thiệp, đoạn ruột bị tắc có thể hoại tử, thủng hoặc vỡ ruột, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Ca mổ khó vì bệnh nhân từng mổ ung thư trực tràng
PGS.TS Trần Quế Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Tiêu hóa và Gan mật, người trực tiếp phẫu thuật cho biết, đây là ca bệnh đặc biệt khó.
Vì cụ T. từng phẫu thuật ung thư trực tràng cách đây 15 năm, lại đang mắc đái tháo đường type 2. Sau cuộc mổ cũ, các quai ruột đã dính chặt vào thành bụng và vùng hố chậu.
Theo PGS.TS Trần Quế Sơn, với đa số trường hợp tắc ruột do nuốt dị vật, bác sĩ có thể phẫu thuật nội soi bằng một đường rạch nhỏ để lấy dị vật, giúp người bệnh ít đau và hồi phục nhanh.
Tuy nhiên, khi tiến hành nội soi thăm dò, ê-kíp nhận thấy ruột non dính quá chặt, không thể di động an toàn nên đành phải chuyển sang mổ mở ngay, để tránh làm rách hoặc thủng ruột.
Sau cuộc mổ mở gỡ dính, mở ruột lấy hạt mít ra ngoài, bệnh nhân hồi phục thuận lợi. Sau 7 ngày điều trị, cụ tỉnh táo, hậu môn nhân tạo (được tạo từ cuộc phẫu thuật ung thư trực tràng trước đây) hoạt động tốt và chuẩn bị xuất viện.
Đừng để một hạt mít biến thành ca cấp cứu
Từ ca bệnh trên, PGS.TS Trần Quế Sơn lưu ý người cao tuổi rất dễ gặp tắc ruột do bã thức ăn hoặc dị vật vì hai nguyên nhân chính.
Thứ nhất, tuổi càng cao, răng càng yếu hoặc rụng nhiều, khả năng nhai giảm, phản xạ nuốt cũng kém. Nhiều người vô tình nuốt nguyên hạt hoặc nuốt cả khối thức ăn lớn mà không biết. Khi xuống ruột, những dị vật này dễ kết dính với thức ăn, tạo thành khối bít kín lòng ruột.
Thứ hai, những người từng mổ vùng bụng như dạ dày, đại tràng hay trực tràng thường có các dải dính hoặc đoạn ruột bị gập, hẹp hơn bình thường. Đây giống như những "nút thắt" trong ổ bụng. Chỉ cần một hạt trái cây hoặc khối xơ thức ăn đi qua cũng có thể mắc kẹt, gây tắc ruột cấp.
Theo các bác sĩ, mùa hè là thời điểm các loại trái cây như mít, nhãn, vải, hồng xiêm... xuất hiện nhiều. Với người cao tuổi, việc ăn những loại quả này cần được đặc biệt lưu ý.
Gia đình nên bóc sẵn, lấy hết hạt trước khi đưa cho các cụ. Không nên để người già tự cắn hoặc tự nhằn hạt.
Thức ăn cần được nấu mềm, cắt nhỏ, hạn chế các thực phẩm nhiều xơ dai như măng khô, xơ mít, hồng ngâm, dọc mùng sơ chế chưa kỹ vì rất dễ tạo thành khối bã gây tắc ruột.
Người cao tuổi cũng cần ăn chậm, nhai kỹ, uống đủ nước và tránh vừa ăn vừa nói chuyện hoặc xem tivi để giảm nguy cơ nuốt chửng thức ăn.
Đặc biệt, nếu sau khi ăn xuất hiện đau bụng từng cơn tăng dần, nôn nhiều, bí trung tiện, bí đại tiện hoặc bụng chướng ngày càng to, nhất là ở người từng mổ bụng, cần đưa đến bệnh viện ngay.
Các bác sĩ nhấn mạnh, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhuận tràng, thuốc tẩy ruột hay các loại nước lá tại nhà. Việc trì hoãn điều trị có thể khiến ruột hoại tử, vỡ ruột, nhiễm trùng toàn thân và cướp đi tính mạng người bệnh.
Một hạt mít tưởng vô hại có thể trở thành "quả bom" trong đường tiêu hóa. Chỉ một chút cẩn thận khi chuẩn bị bữa ăn cho người cao tuổi có thể giúp tránh được một ca mổ cấp cứu, thậm chí cứu sống một tính mạng.
