Một bài đăng có thiện ý của Đại sứ quán Mỹ, kèm hình ảnh vệ tinh chụp Malaysia từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đã bất ngờ khơi lên làn sóng hài hước tự chế giễu mình trên mạng xã hội, khi nhiều người Malaysia đồng loạt đùa cợt: “Xin lỗi, chúng tôi không có dầu mỏ”.
Hôm thứ Sáu tuần trước, Đại sứ quán Mỹ tại Kuala Lumpur đăng một bức ảnh chụp năm 2016 từ ISS, cho thấy những tia chớp lóe sáng trong các đám mây cao phía trên lãnh thổ Malaysia. Chú thích đi kèm viết rằng quốc gia Đông Nam Á này “chưa bao giờ trông ‘nhiều điện’ đến thế”, đồng thời giải thích các vệt sáng là sét, chứ không phải ánh đèn thành phố.
Chỉ vài giờ sau, phần bình luận đã “dậy sóng” theo đúng nghĩa đen, với hàng trăm người Malaysia dùng giọng điệu tự mỉa mai để mô tả đất nước mình là quá nông thôn, quá u ám hoặc quá thiếu… dầu mỏ – ngoài dầu cọ – nên chẳng có gì đáng để các cường quốc quan tâm về mặt chiến lược. Những câu đùa này phản ánh các tranh luận rộng hơn về quyền lực của Mỹ, tài nguyên và chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Donald Trump.
“Xin lỗi, chúng tôi không có dầu mỏ, tất cả chúng tôi sống trên cây, những ánh sáng bạn thấy đều là lửa trại”, người dùng Aimin Razali bình luận.
Amin Muthalib viết thêm: “Chúng tôi không có dầu mỏ đâu… chỉ có dầu cọ thôi”.
Một số người mở rộng câu chuyện ra ngoài vấn đề dầu mỏ, sang cả các câu hỏi về giám sát và can thiệp. “Không hề có cảnh báo nào, nên việc Đại sứ quán Mỹ đột nhiên công bố ảnh vệ tinh của Malaysia thật khá lạ”, người dùng Ina Abd Rahman viết.
Nhiều bình luận nhắc đến “tự do” và can thiệp – một mô-típ quen thuộc trong các cuộc thảo luận toàn cầu về hành động của Mỹ ở nước ngoài. “Đẹp và đầy điện… thử tưởng tượng nếu đó là dầu mỏ xem? ‘Tự do’ sẽ tới ngay”, một người dùng viết, lặp lại cách châm biếm quen thuộc về chính sách đối ngoại của Mỹ.
Một số khác đẩy sự hài hước sang hướng u tối hơn. Người dùng Lina Abdullah Karim đùa về khả năng bị “bắt cóc” – ám chỉ rõ ràng đến chiến dịch quân sự gây tranh cãi của chính quyền ông Trump hôm 3/1, dẫn tới việc Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị bắt giữ và đưa sang Mỹ.
“Hơi sợ là chúng tôi cũng sẽ bị ‘bế đi’… Xin chào! Chúng tôi không có mấy thứ hiện đại đâu… và tôi nghĩ ngài đã có đủ rồi, thưa ngài”, cô viết.
Phần lớn các câu đùa đều gắn với bối cảnh các động thái đối ngoại gần đây của Mỹ. Reuters đưa tin rằng, sau khi ông Maduro bị bắt, Mỹ và Venezuela đã đạt thỏa thuận cho phép Caracas xuất khẩu tới 2 tỷ USD dầu thô sang Mỹ, sau khi ông Trump nói rằng chính quyền lâm thời của Venezuela sẽ “bàn giao” từ 30 đến 50 triệu thùng “dầu bị trừng phạt” và ông sẽ kiểm soát nguồn thu này.
Tại châu Âu, ông Trump cũng liên tục nhắc lại mong muốn sáp nhập Greenland vì lý do an ninh quốc gia Mỹ, khiến các lãnh đạo Đan Mạch và Greenland phản ứng gay gắt.
Về phía Malaysia, nước này đang cố gắng cân bằng quan hệ với Washington trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc tại khu vực ngày càng gay gắt. Tháng 10, ông Trump đã thăm Kuala Lumpur để dự Hội nghị Cấp cao ASEAN, nơi ông gặp Thủ tướng Anwar Ibrahim cùng các lãnh đạo khu vực khác.
Trong chuyến đi này, ông Anwar và ông Trump đã ký một Hiệp định Thương mại Đối ứng và một biên bản ghi nhớ về chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược – những thỏa thuận mà các nhà phê bình cảnh báo là mất cân đối và có thể làm suy yếu chủ quyền kinh tế của Malaysia.
Dường như Đại sứ quán Mỹ cũng muốn cho thấy họ “bắt được sóng” trò đùa. Trong một bài đăng tiếp theo hôm thứ Ba vừa qua, cơ quan này cho biết Malaysia đã ký Thỏa thuận Artemis do Mỹ dẫn dắt, đồng thời viết: “Không có ‘balan-balan’ nào ở đây cả, chỉ có khoa học đẳng cấp thế giới” – ám chỉ một linh hồn trong văn hóa dân gian địa phương.
NASA cho biết Malaysia và Philippines đã gia nhập Thỏa thuận Artemis trong chuyến thăm Kuala Lumpur của ông Trump, mô tả đây là hiệp ước nhằm thúc đẩy hoạt động thám hiểm không gian hòa bình và minh bạch. Nhà Trắng đã công bố các thỏa thuận này vào ngày 26/10.
Theo SCMP
