Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14/1 tái khẳng định rằng Mỹ cần Greenland và cho rằng Đan Mạch không thể trông cậy để bảo vệ hòn đảo này, dù ông nói rằng “rồi sẽ có cách giải quyết” liên quan đến tương lai quản trị của vùng lãnh thổ hải ngoại thuộc Đan Mạch.
Những phát biểu này được đưa ra sau một cuộc gặp mang tính then chốt giữa các quan chức Mỹ, Đan Mạch và Greenland, cho thấy vẫn tồn tại những khác biệt căn bản – thậm chí khó dung hòa – giữa Washington, Copenhagen và Nuuk về tương lai chính trị của hòn đảo.
“Greenland có vai trò cực kỳ quan trọng đối với an ninh quốc gia, bao gồm cả an ninh của Đan Mạch”, ông Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục. “Vấn đề là Đan Mạch không thể làm gì nếu Nga hoặc Trung Quốc muốn chiếm Greenland, trong khi chúng tôi thì có thể làm mọi thứ. Các bạn đã thấy điều đó với Venezuela”, ông nói thêm.
Trước đó trong ngày, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen và Ngoại trưởng Greenland Vivian Motzfeldt đã gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Phó Tổng thống J.D. Vance tại Nhà Trắng.
Sau cuộc gặp, ông Rasmussen và bà Motzfeldt cho biết Mỹ và Đan Mạch sẽ thành lập một nhóm công tác để thảo luận hàng loạt vấn đề liên quan đến Greenland, dự kiến có thể họp trong vài tuần tới.
Tuy nhiên, hai bên cũng khẳng định Washington không thay đổi lập trường rằng Mỹ phải sở hữu Greenland – một kịch bản mà ông Rasmussen và bà Motzfeldt gọi là sự xâm phạm chủ quyền không thể chấp nhận.
“Chúng tôi đã không thể thay đổi lập trường của phía Mỹ”, ông Rasmussen nói với các phóng viên bên ngoài Đại sứ quán Đan Mạch tại Washington sau khi cuộc gặp kết thúc.
“Rõ ràng là tổng thống có mong muốn chinh phục Greenland”.
“Không bán”
Trước cuộc gặp kéo dài khoảng hai giờ, ông Trump đã lập luận trên mạng xã hội rằng NATO sẽ trở nên mạnh mẽ và hiệu quả hơn rất nhiều nếu Greenland nằm trong tay Mỹ. “Bất kỳ phương án nào kém hơn điều đó đều không thể chấp nhận”, ông viết.
Trong những tuần gần đây, ông Trump liên tục lặp lại các tuyên bố rằng việc giành quyền kiểm soát Greenland là yêu cầu bắt buộc về an ninh quốc gia, đồng thời khẳng định Đan Mạch không đủ năng lực ngăn chặn ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại khu vực Bắc Cực.
Greenland và Đan Mạch tuyên bố hòn đảo không phải để bán, cho rằng các lời đe dọa sử dụng vũ lực là liều lĩnh và các mối lo an ninh cần được giải quyết trong khuôn khổ giữa các đồng minh. Nhiều quốc gia chủ chốt của Liên minh châu Âu đã lên tiếng ủng hộ Đan Mạch, một thành viên NATO.
Trước cuộc gặp, Greenland và Đan Mạch cho biết họ đã bắt đầu tăng cường hiện diện quân sự tại và xung quanh Greenland, phối hợp chặt chẽ với các đồng minh NATO, như một phần trong cam kết củng cố năng lực phòng thủ Bắc Cực.
Theo Bộ Quốc phòng Đan Mạch, việc tăng cường này sẽ bao gồm nhiều hoạt động diễn tập quân sự xuyên suốt năm 2026.
Tại cuộc họp báo, ông Rasmussen và bà Motzfeldt mô tả cuộc gặp là tôn trọng lẫn nhau và nhấn mạnh rằng Đan Mạch chia sẻ các quan ngại của Mỹ về an ninh Bắc Cực. Tuy nhiên, họ kiên quyết bác bỏ ý tưởng Greenland trở thành lãnh thổ của Mỹ.
Trong khi ông Trump nhiều lần mô tả Greenland đang bị bao vây bởi tàu thuyền Nga và Trung Quốc, ông Rasmussen đã bác bỏ cách diễn giải này, nói rằng “tàu chiến Trung Quốc ở khắp nơi không phải là một câu chuyện đúng sự thật”.
Tránh “khoảnh khắc Zelensky” tại Nhà Trắng
Theo các nhà phân tích, cuộc gặp này là cơ hội để Copenhagen và Nuuk hạ nhiệt căng thẳng và tìm kiếm một lối đi ngoại giao nhằm đáp ứng yêu cầu của Mỹ về việc gia tăng kiểm soát, mà không làm bùng phát khủng hoảng giữa các đồng minh.
Ông Noa Redington, nhà phân tích và cựu cố vấn chính trị của cựu Thủ tướng Đan Mạch bà Helle Thorning-Schmidt, cho biết tại Đan Mạch và Greenland tồn tại mối lo ngại lớn rằng bà Motzfeldt và ông Rasmussen có thể bị đối xử tương tự Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người từng chịu một màn “bẽ mặt công khai” trong cuộc gặp với ông Trump và ông Vance tại Nhà Trắng hồi tháng 2/2025.
“Đây là cuộc gặp quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Greenland”, ông Redington nhận định.
Ban đầu, Đan Mạch và Greenland tìm cách gặp Ngoại trưởng Rubio, với hy vọng có một cuộc trao đổi giữa các nhà ngoại giao cấp cao nhằm giải quyết khủng hoảng giữa hai đồng minh NATO. Tuy nhiên, ông Rasmussen cho biết Phó Tổng thống Vance cũng muốn tham gia và chính ông Vance là người chủ trì cuộc gặp tại Nhà Trắng.
Các nhà ngoại giao châu Âu cho hay trong nhiều tháng qua, Nhà Trắng đã phớt lờ các nỗ lực của Đan Mạch nhằm tiếp xúc cấp cao về vấn đề Greenland. Cuộc gặp hôm thứ Tư là lần đầu tiên các quan chức cấp nguyên thủ của Mỹ và Đan Mạch đối thoại trực tiếp về vấn đề này.
Theo Reuters
