Tờ Financial Times (Anh) ngày 5/1 đưa tin, chính quyền Trung Quốc đang tăng cường thu thuế từ các thương nhân kinh doanh trực tuyến, trong khuôn khổ một chiến dịch chỉnh đốn quy mô lớn. Động thái này xuất phát từ nhu cầu gia tăng nguồn thu ngân sách nhằm bù đắp cho sự sụt giảm do tăng trưởng kinh tế chậm lại.
Doanh số bán lẻ online năm 2024 đạt mức kỷ lục 1,8 nghìn tỷ USD
Theo các tài liệu do cơ quan thuế công bố, kể từ khi một đạo luật mới có hiệu lực vào tháng 10/2025, các nền tảng như Alibaba, Shein và Amazon… đã bắt đầu nộp dữ liệu phản ánh lợi nhuận của người bán, bao gồm tên thương nhân, đơn hàng, doanh thu, cũng như các khoản liên quan đến quà tặng ảo hoặc token kỹ thuật số.
Ông Luyện Kỳ Phong, Cục trưởng Cục Quản lý thuế và Phát triển công nghệ thuộc Tổng cục Thuế quốc gia Trung Quốc, cho biết tại một cuộc họp báo vào tháng 12/2025 rằng, tính đến cuối quý III, đã có hơn 7.000 nền tảng thương mại điện tử nộp thông tin liên quan đến thuế.
Theo ông, điều này đã giúp nguồn thu thuế từ các nền tảng thương mại điện tử trong quý III tăng 12,7% so với cùng kỳ năm trước, dù ông không công bố quy mô tổng thể.
Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc vào quý III tăng trưởng chậm nhất trong vòng một năm, chính phủ đang gấp rút tìm cách đối phó với tác động từ căng thẳng thương mại Trung–Mỹ cũng như tình trạng suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản.
Sự sụt giảm nguồn thu từ chuyển nhượng đất đai, cùng với đà tăng trưởng kinh tế chậm lại, đang tạo áp lực lớn hơn lên Trung Quốc trong việc tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới, trong đó có thuế từ các thương nhân kinh doanh trên nền tảng trực tuyến và những người làm nghề livestream bán hàng.
Chính quyền siết thuế và tăng thuế suất, thương gia kêu trời
Tổng cục Thuế Trung Quốc đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm tăng cường quản lý thuế, bao gồm việc đốc thúc nhà đầu tư trong nước kê khai và nộp thuế 20% đối với lợi nhuận vốn toàn cầu. Đồng thời, cơ quan thuế cũng siết chặt các ưu đãi thuế tại những khu vực bị cho là góp phần làm gia tăng tình trạng dư thừa công suất, và triển khai các chiến dịch toàn quốc nhằm trấn áp hành vi trốn thuế, đặc biệt là gian lận hoàn thuế thông qua việc nâng khống hóa đơn.
Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2024, doanh số bán lẻ hàng hóa vật chất qua mạng đạt 12,8 nghìn tỷ NDT (khoảng 1,8 nghìn tỷ USD), chiếm gần 27% tổng doanh số bán lẻ hàng tiêu dùng toàn xã hội. Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng tỷ trọng của lĩnh vực này trong tổng thu thuế thường thấp hơn đáng kể.
Mặc dù từ năm 2019, việc báo cáo dữ liệu bán hàng đã là yêu cầu bắt buộc, song trước đây khâu thực thi khá lỏng lẻo, trong khi luật mới đã quy định rõ thời hạn nộp dữ liệu. Tuy nhiên, bắt đầu từ tháng 10/2025, Trung Quốc chuyển sang giai đoạn siết chặt thực sự, với: Thời hạn nộp dữ liệu rõ ràng, liên thông dữ liệu nền tảng – thuế và truy thu VAT, đặc biệt với người bán lớn, bán xuyên biên giới và livestream.
Luật sư Toàn Khai Minh tại hãng luật Cẩm Thiên Thành (Thượng Hải), nhận định: “Đánh thuế dựa trên dữ liệu đã trở thành vũ khí tối thượng trong bộ công cụ của chính quyền”. Ông cho rằng sự trỗi dậy của kinh tế nền tảng thương mại điện tử đã làm đảo lộn các phương thức quản lý thuế truyền thống.
Theo ông, các quy định kê khai thuế mới giúp thu hẹp chênh lệch gánh nặng thuế và thúc đẩy cạnh tranh công bằng, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng chi phí tuân thủ và rủi ro an ninh dữ liệu. Ông nhấn mạnh: “Đối với các người nổi tiếng bán hàng trên mạng và nền tảng livestream, rủi ro thuế đặc biệt cao”.
Với những thương nhân vốn đã có biên lợi nhuận rất mỏng, mức thuế giá trị gia tăng cao hơn có thể mang tính “hủy diệt” — các doanh nghiệp có doanh thu hàng năm trên 5 triệu NDT phải chịu thuế VAT 13%.
Một nhà xuất khẩu Amazon họ Hoàng tại Tuyền Châu, Phúc Kiến cho biết: “Điều này sẽ giết chết tất cả chúng tôi. Trước đây chúng tôi gần như không phải nộp thuế, và đó chính là lợi thế lớn nhất của bán hàng trực tuyến”. Doanh nghiệp này bán đồ gia dụng và đồ chơi cho khách hàng nước ngoài, với doanh thu trực tuyến hàng năm có thể lên tới 200 triệu NDT.
Ông Hoàng nói với Financial Times: “Biên lợi nhuận trung bình của người bán trên Amazon chỉ khoảng 8%, rất ít người đạt 20%. Việc các thương nhân xuyên biên giới như chúng tôi phải chịu mức thuế lên tới 13% là hoàn toàn vô lý”.
Một thương nhân tại Quảng Châu tên là Tăng Kiến Duy (Zeng Jianwei), cũng kinh doanh sản phẩm thú cưng trên Amazon, bày tỏ lo ngại tương tự: “Việc làm ăn vốn đã không mấy khả quan… doanh số của tôi trong năm 2025 đã giảm từ 20% đến 30%, và giờ tình hình rất có thể sẽ còn tệ hơn nữa”.
Ông Tăng cho biết chiến lược của ông lúc này là chờ đợi và quan sát: “Có lẽ sau khi cơ quan thuế hoàn thành chỉ tiêu thu thuế từ các người bán lớn, họ sẽ nới tay hơn với những người như chúng tôi”.
Bà Amy Lin, quản lý kinh doanh của một nhà cung ứng giày dép cho Shein, dự đoán rằng phần lớn người bán sẽ buộc phải tăng giá bán, bởi “bản thân ngành thương mại điện tử thời gian gần đây đã rơi vào tình trạng ảm đạm”.
Trong khi đó Alibaba, Shein và Amazon từ chối bình luận trước các yêu cầu phỏng vấn của Financial Times.
Theo Creaders
