Tính sai nước đi, “vua thức ăn chăn nuôi” từ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc thành “chúa chổm”

Từng là người giàu nhất Trung Quốc năm 1995, nhiều năm lọt vào bảng xếp hạng top những người giàu nhất Trung Quốc của Hurun, Doanh nhân xuất sắc nhất, trở thành Ủy viên Thường vụ Chính Hiệp toàn quốc, Phó chủ nhiệm Ủy ban kinh tế Chính Hiệp…nhưng giờ đây, Lưu Vĩnh Hảo lại trở thành “Chúa Chổm” đứng trước nguy cơ vỡ nợ…

Theo báo cáo tài chính nửa năm công bố tối 28/8, tính đến cuối tháng 6, tổng nợ phải trả của New Hope Liuhe lên tới 82,681 tỷ NDT, trong khi tỷ lệ nợ trên tài sản tăng lên 70,7%. Tiền và các khoản tương đương tiền công ty nắm giữ chỉ khoảng 7,963 tỷ NDT, thấp hơn nhiều so với quy mô các khoản nợ có lãi đáo hạn trong vòng một năm.

Nói đơn giản, dòng tiền hiện có không đủ để đáp ứng toàn bộ nghĩa vụ tài chính trước mắt. Doanh nghiệp phải tiếp tục huy động vốn, tái cơ cấu hoặc gia hạn một phần khoản vay để duy trì thanh khoản.

Đáng chú ý, chi phí lãi vay trong một năm được ước tính khoảng 1,8 tỷ NDT (6.966 tỷ đồng) tương đương gần 4,9 triệu NDT (hơn 18,9 tỷ đồng) mỗi ngày, hay hơn 200.000 NDT (774 triệu đồng) mỗi giờ.

Mạnh tay vay tiền để mở rộng chăn nuôi lợn

Muốn hiểu vì sao New Hope Liuhe rơi vào tình trạng hiện nay, cần quay lại giai đoạn khoảng năm 2020.

Khi đó, dịch tả lợn châu Phi vẫn tác động mạnh đến nguồn cung thịt lợn Trung Quốc. Giá lợn hơi có thời điểm tăng lên hơn 40 NDT/kg (154.800 đồng), khiến nhiều doanh nghiệp trong ngành tin rằng mở rộng chăn nuôi là cơ hội đặc biệt lớn.

New Hope bắt đầu tăng mạnh đòn bẩy tài chính. Các khoản vay dài hạn từ chưa đến 5 tỷ NDT tăng lên hơn 30 tỷ NDT. Công ty đẩy mạnh xây dựng các trang trại lợn trên khắp Trung Quốc, với kế hoạch mở rộng sản lượng ở quy mô hàng chục triệu con mỗi năm.

Chiến lược của Lưu Vĩnh Hảo khi đó dựa trên một logic khá rõ: tận dụng lợi thế của lĩnh vực thức ăn chăn nuôi của mình để kiểm soát chi phí trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất thức ăn đến chăn nuôi lợn.

Về lý thuyết, mô hình này có nhiều ưu điểm. Thức ăn chăn nuôi là một trong những khoản chi phí biến đổi lớn nhất của ngành chăn nuôi. Tự sản xuất thức ăn có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn; quy mô càng lớn cũng tạo thêm sức mạnh đàm phán với nhà cung cấp.

Vấn đề nằm ở thời điểm mở rộng và mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính. Khi giá lợn ở mức cao trong năm 2020–2021, doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư. Nhưng đến khi các trang trại mới bắt đầu đưa sản lượng ra thị trường, chu kỳ giá đã đảo chiều.

Năm 2021, New Hope ghi nhận khoản lỗ gần 9,6 tỷ NDT, xóa mất phần lớn lợi nhuận tích lũy trong những năm trước.

Năm 2023, công ty báo lãi khoảng 249 triệu NDT, nhưng nếu loại trừ các khoản lợi nhuận bất thường, hoạt động kinh doanh chính vẫn lỗ khoảng 4,608 tỷ NDT.

Điều đó cho thấy lợi nhuận kế toán trong giai đoạn này không phản ánh đầy đủ sức khỏe của hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Khi chu kỳ đảo chiều, đòn bẩy tài chính trở thành áp lực

Tổng nợ của New Hope từng đạt đỉnh khoảng 93,68 tỷ NDT, trong khi tỷ lệ nợ trên tài sản lên tới 72,28%.

Trong những năm này, ban lãnh đạo công ty nhiều lần thay đổi. Bản thân Lưu Vĩnh Hảo cũng từng công khai thừa nhận doanh nghiệp đã “không bắt đúng nhịp” của chu kỳ.

Đây là vấn đề phổ biến trong các ngành có tính chu kỳ cao: khi thị trường tăng trưởng, vay nợ để mở rộng có thể giúp doanh nghiệp nhanh chóng gia tăng quy mô; nhưng khi chu kỳ đảo chiều, chính khoản nợ đó trở thành gánh nặng.

Ngành bất động sản Trung Quốc từng trải qua một quá trình tương tự. Khi giá tài sản và nhu cầu tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính để mở rộng nhanh chóng. Nhưng khi thị trường suy giảm, chi phí tài chính và nghĩa vụ trả nợ khiến khả năng xoay xở của doanh nghiệp bị thu hẹp.

New Hope không phải doanh nghiệp bất động sản, nhưng trường hợp này cho thấy rủi ro của mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn vay không chỉ xuất hiện trong bất động sản.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu New Hope cũng chịu sức ép lớn, từng giảm hơn 70% so với đỉnh. Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường định giá những doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn nhưng sử dụng đòn bẩy cao.

Thế hệ kế nhiệm tìm cách chuyển hướng để phục hồi

Dù tình hình tài chính chịu áp lực, New Hope vẫn chưa từ bỏ việc tái cấu trúc mô hình kinh doanh. Những năm gần đây, quyền điều hành dần được chuyển giao cho thế hệ kế tiếp. Lưu Sướng (Liu Chang), con gái Lưu Vĩnh Hảo, đã đảm nhiệm vị trí Chủ tịch New Hope Liuhe.

Thế hệ lãnh đạo trẻ đang thúc đẩy những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và thương hiệu cao hơn, như chăn nuôi số hóa, công thức thức ăn chuyên biệt và thức ăn cho thú cưng.

Mục tiêu là giảm dần sự phụ thuộc vào mô hình mở rộng đàn lợn và các trang trại quy mô lớn, chuyển sang kết hợp giữa công nghệ, thương hiệu và quản trị dữ liệu. Trong khi đó, Lưu Vĩnh Hảo vẫn thúc đẩy một hướng đi khác: điện mặt trời.

New Hope đang lắp đặt các hệ thống điện mặt trời trên mái những trang trại chăn nuôi phù hợp, với mục tiêu mở rộng độ phủ trong năm 2026. Đối với những trang trại quy mô lớn, điện là một khoản chi phí đáng kể. Vì vậy, điện mặt trời có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, đồng thời cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản và các chỉ số ESG.

Tất nhiên, nguồn thu từ điện mặt trời không thể giải quyết khoản nợ hơn 80 tỷ NDT. Nhưng việc giảm từng khoản chi phí và cải thiện dòng tiền vẫn có ý nghĩa đối với một doanh nghiệp đang chịu áp lực thanh khoản.

Từ một doanh nhân từng đứng trong nhóm những người giàu nhất Trung Quốc đến một doanh nghiệp phải gánh hơn 80 tỷ NDT nợ, câu chuyện của Lưu Vĩnh Hảo phản ánh rất rõ mặt trái của tăng trưởng dựa trên vay nợ.

Quy mô từng là lợi thế khi thị trường đi lên; khi chu kỳ đảo chiều, chính quy mô ấy có thể trở thành gánh nặng.

Với New Hope, câu hỏi quan trọng trong những năm tới không chỉ là công ty có thể trả bao nhiêu nợ, mà còn là có thể chờ bao lâu để chu kỳ giá lợn quay trở lại thuận lợi.

Theo Sohu