Lời cảnh báo chưa từng có
Ngày 29/9, NATO đã nhận được một “non-paper” (tài liệu ngoại giao không chính thức) từ phía Nga. Một nguồn của trang tin Litva LRT tại Brussels cho biết tài liệu được chuyển đến từ Đại sứ quán Nga tại Bỉ và được NATO xác nhận.
LRT lưu ý, những lời lẽ gay gắt như vậy từ phái đoàn Nga không phải là chuyện thường thấy, và điều này lại xảy ra một ngày trước khi Thủ tướng Litva Mindaugas Sinkevicius đến thăm trụ sở NATO tại Brussels và hội đàm với Tổng thư ký Mark Rutte.
Cùng ngày, Đại sứ quán Nga tại London cũng công khai cảnh báo trên Telegram rằng nếu Anh hoặc NATO phong tỏa Kaliningrad hoặc tấn công lãnh thổ Nga, Moscow sẽ đáp trả bằng mọi phương tiện, “bao gồm cả vũ khí hạt nhân”.
Đại sứ quán Nga tại Bỉ cho biết trong một tuyên bố: "Chúng tôi vô cùng lo ngại về những tuyên bố và hành động khiêu khích của giới lãnh đạo Liên minh Bắc Đại Tây Dương và các quốc gia thành viên NATO liên quan đến khu vực Kaliningrad, một phần không thể tách rời của Liên bang Nga. Chúng tôi đang ghi nhận sự gia tăng chưa từng có về hoạt động quân sự của khối này gần biên giới phía tây của đất nước chúng tôi. Các sáng kiến đang được xây dựng để kiềm chế cái gọi là ‘mối đe dọa từ Nga’, trong đó bao gồm các cuộc tập trận quy mô lớn nhằm thực hành các hành động tấn công".
Ngày 30/9 lúc 9:41 UTC, Reuters đã đăng bài độc quyền, nói họ đã tiếp cận được nội dung tài liệu Nga gửi NATO, xác nhận tài liệu được xếp loại “non-paper”. Theo Reuters, trong văn bản được chuyển tới NATO, Nga khẳng định Moscow không có ý định tấn công các nước thành viên NATO. Tuy nhiên, bất kỳ hành động nào nhằm vào Kaliningrad đều sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh nhất từ Nga.
Văn bản nêu rõ: “Nếu các quốc gia NATO tiến hành bất kỳ nỗ lực nào nhằm chia cắt và cô lập Kaliningrad khỏi các khu vực khác của Nga, Nga sẵn sàng sử dụng mọi lực lượng và năng lực, bao gồm cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ của mình”.
Reuters cho biết văn bản này được xếp vào loại “non-paper”, thuật ngữ ngoại giao chỉ một tài liệu không mang tính chính thức, thường được sử dụng để truyền đạt lập trường hoặc thông điệp giữa các bên mà không phải là công hàm ngoại giao chính thức.
Người phát ngôn NATO Allison Hart xác nhận Nga đã gửi một “non-paper”, nhưng không tiết lộ nội dung cụ thể. Bà cho biết NATO đã gửi phản hồi, nhấn mạnh liên minh này mang tính phòng thủ và mọi hoạt động hoặc cuộc tập trận của NATO đều không nhằm đe dọa bất kỳ vùng lãnh thổ nào của Nga.
Bà Hart nói “Chúng tôi mạnh mẽ lên án những lời đe dọa sử dụng vũ lực, trong đó có bất kỳ phát ngôn hạt nhân thiếu trách nhiệm nào”. Bà đồng thời kêu gọi Nga chấm dứt cuộc chiến mà NATO cho là “vô cớ” tại Ukraine.
Một quan chức quốc phòng cấp cao châu Âu đánh giá cảnh báo lần này đặc biệt nghiêm trọng: “Đây là lần đầu tiên kể từ Chiến tranh Lạnh Nga đưa ra lời đe dọa như vậy đối với chúng tôi. Vì thế, điều này rất nghiêm trọng”.
Vị trí đặc biệt của Kaliningrad
Kaliningrad là một trong những địa danh mang tính chiến lược và độc đáo nhất trên bản đồ địa-chính trị thế giới. Đặc điểm nổi bật nhất của Kaliningrad là trạng thái lãnh thổ biệt lập: đây là một tỉnh (oblast) của Liên bang Nga nhưng hoàn toàn không có đường biên giới trên bộ kết nối với phần còn lại của nước Nga.
Phía Bắc và Đông: Giáp Litva (Lithuania); phía Nam: Giáp Ba Lan; phía Tây: Mở ra biển Baltic. Khoảng cách: Cách điểm cực tây của đại lục Nga khoảng 300–400 km.
Trước 1945, thành phố ban đầu có tên là Konigsberg, thủ phủ lịch sử của vùng Đông Phổ (Prussia). Đây từng là trung tâm văn hóa, khoa học lớn của người Đức và là quê hương của triết gia lừng danh Immanuel Kant.
Sau Thế chiến II (1945): Theo Hội nghị Potsdam năm 1945, khu vực phía bắc Đông Phổ được chuyển giao cho Liên Xô. Năm 1946, thành phố được đổi tên thành Kaliningrad để vinh danh Mikhail Kalinin — một lãnh đạo cấp cao của Liên Xô. Toàn bộ cư dân người Đức còn lại bị trục xuất và thay thế bằng dân cư đến từ Nga và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô.
Vị thế chiến lược của Kaliningrad đối với Nga
Kaliningrad được mệnh danh là "pháo đài của Nga giữa lòng NATO". Bởi: Cảng biển không đóng băng: Cảng Baltyysk tại Kaliningrad là cảng duy nhất của Nga trên biển Baltic không bị đóng băng vào mùa đông, nơi đặt trụ sở của Hạm đội Baltic thuộc Hải quân Nga.
Tác chiến chống tiếp cận / Phong tỏa khu vực (A2/AD): Nga bố trí tại đây các hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến (S-400), tên lửa hành trình đối hạm (Bastion) và tên lửa đạn đạo tầm ngắn có khả năng mang đầu đạn hạt nhân (Iskander-M), tạo ra một "vùng cấm tiếp cận" (A2/AD) đe dọa trực tiếp các nước Bắc Âu và Đông Âu.
Hành lang Suwalki (Suwalki Gap): Dải đất hẹp dài khoảng 65–100 km dọc biên giới Ba Lan - Litva, nối liền Kaliningrad với Belarus (đồng minh của Nga). Trong kịch bản xung đột, nếu Nga kiểm soát hành lang này, 3 nước Baltic (Estonia, Latvia, Litva) sẽ hoàn toàn bị cô lập khỏi các đồng minh NATO còn lại.
Theo LTN, Reuters, NetEase
