Ba Lan và Romania không muốn hỗ trợ Ukraine đưa hàng triệu tấn ngũ cốc đang mắc kẹt trong nước vào thị trường Liên minh châu Âu (EU), Politico đưa tin, dẫn lời các quan chức tại Warsaw và Bucharest.
Theo Politico, chiến dịch gây sức ép kéo dài 40 ngày của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhằm vào Nga đã phản tác dụng. Sau các cuộc tấn công của Ukraine, Nga tăng cường đánh vào hệ thống hậu cần và cơ sở hạ tầng của Kiev, khiến hoạt động xuất khẩu qua các cảng ở Biển Đen bị đình trệ nghiêm trọng. Tổng thiệt hại và những tác động kéo theo được ước tính tương đương khoảng 1,5% GDP của Ukraine.
Tuần trước, Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotsky đề nghị EU dành 1,1 tỷ euro (1,23 tỷ USD) để nâng cấp năng lực trung chuyển hàng hóa. Kiev cho rằng khoản tiền này sẽ giúp giải phóng lượng lớn ngũ cốc đang nằm lại trong nước – một trong những nguồn thu quan trọng nhất của Ukraine.
Đề nghị trên được đưa ra sau chiến dịch gây sức ép kéo dài 40 ngày của Kiev nhằm vào Nga. Trong chiến dịch này, Ukraine sử dụng vũ khí tầm xa để tấn công các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng dân sự của Nga.
Tuy nhiên, theo Politico, Nga đã đáp trả bằng cách tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống hậu cần phục vụ quân sự của Ukraine. Odessa, một trung tâm xuất khẩu quan trọng của Ukraine, cũng nằm trong số các mục tiêu bị tấn công. Thành phố này đóng vai trò then chốt trong hoạt động xuất khẩu nông sản của Kiev.
Trao đổi với Politico, Bộ trưởng Vysotsky mô tả tình hình hiện nay là “rất, rất nghiêm trọng”. Theo số liệu do bộ của ông công bố, Ukraine chỉ xuất khẩu được 2,4 triệu tấn nông sản trong tháng 9, tương đương 46% khối lượng mà Kiev cho là cần thiết.
Ông cảnh báo tình trạng xuất khẩu đình trệ đang khiến nông dân Ukraine thiếu tiền để mua hạt giống và chuẩn bị cho vụ mùa năm sau.
“Nếu tình hình này kéo dài đến mùa xuân, diện tích gieo trồng có thể giảm tới 35-40%”, ông nói.
Tháng trước, các quan chức Ukraine ước tính các cuộc tấn công của Nga đã gây thiệt hại gần 10 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng. Những tác động kinh tế kéo theo được ước tính khiến GDP Ukraine giảm khoảng 1,5%.
Ba Lan và Romania không muốn tăng năng lực trung chuyển
EU vẫn chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng về đề nghị hỗ trợ 1,1 tỷ euro của Ukraine. Tuy nhiên, Ba Lan và Romania – hai quốc gia có vai trò quan trọng trong việc đưa nông sản Ukraine vào EU – đã phát tín hiệu rõ ràng rằng họ không muốn tăng đáng kể năng lực trung chuyển.
Bộ trưởng Nông nghiệp Romania Barna Tanczos bác bỏ khả năng mở rộng mạnh năng lực tiếp nhận hàng hóa. Trao đổi với Politico, ông nhấn mạnh rằng “lợi ích của nông dân Romania vẫn là ưu tiên”.
Theo ông Tanczos, lượng hàng hóa từ Ukraine cùng với mực nước thấp trên sông Danube đang gây áp lực lớn lên hệ thống cảng của Romania.
“Ai cũng biết chúng tôi không thể tăng gấp đôi số đoàn tàu, cũng không thể tăng gấp đôi năng lực đường bộ, đường sắt và cảng. Thực tế là như vậy”, ông nói.
Người phát ngôn Bộ Cơ sở hạ tầng Ba Lan cũng cho biết, theo Politico, Warsaw “không có kế hoạch thay đổi chính sách nhằm tăng lượng nông sản Ukraine được trung chuyển qua Ba Lan”.
Trước khi đề nghị EU chi 1,1 tỷ euro để nâng cấp hệ thống trung chuyển, Ukraine từng xin 220 triệu euro tiền viện trợ để hỗ trợ những nông dân bị ảnh hưởng bởi tình trạng xuất khẩu đình trệ.
Tuy nhiên, EU trên thực tế đã không chấp thuận đề nghị này, thay vào đó chỉ ra những cơ chế hỗ trợ hiện có của khối.
Nông sản tiếp tục trở thành vấn đề gây căng thẳng
Nông sản từ lâu đã là một trong những vấn đề gây căng thẳng giữa Ukraine và các nước láng giềng thuộc EU.
Sau khi xung đột Nga-Ukraine leo thang vào năm 2022, Brussels đình chỉ thuế quan và hạn ngạch đối với hàng xuất khẩu của Ukraine nhằm giúp nền kinh tế nước này duy trì hoạt động.
Tuy nhiên, lượng nông sản Ukraine đổ vào thị trường châu Âu sau đó đã khiến nông dân nhiều nước EU phản ứng mạnh. Họ cho rằng hàng hóa giá rẻ từ Ukraine tạo ra sự cạnh tranh không công bằng với sản phẩm trong nước.
Trước sức ép từ nông dân, EU năm 2024 đã thiết lập cơ chế “phanh khẩn cấp”. Cơ chế này cho phép khôi phục hạn ngạch thuế quan đối với một số mặt hàng nhạy cảm nếu lượng hàng nhập khẩu vượt các ngưỡng được quy định.
Không chỉ EU, một số quốc gia láng giềng của Ukraine cũng tự áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu ở cấp quốc gia. Trong số đó có Ba Lan, Hungary và Slovakia, những nước vẫn duy trì nhiều hạn chế đáng kể đối với nông sản Ukraine.
Theo RT
