Theo Thống đốc, hệ thống ngân hàng Việt Nam có những đặc thù cần tính đến trong điều hành. Hiện tiền gửi ngắn hạn chiếm khoảng 80% tổng tiền gửi. Tuy nhiên, trên thực tế, người dân thường duy trì tiền gửi trong thời gian dài và liên tục quay vòng, tạo tính ổn định cho nguồn vốn.
Bên cạnh đó, ngân hàng huy động vốn ngắn hạn với lãi suất thấp hơn, qua đó góp phần giảm lãi suất cho vay.
Thống đốc cho rằng tiền gửi vẫn tập trung nhiều tại ngân hàng do người dân cơ bản tin tưởng vào hệ thống này. Khi thị trường vốn phát triển, có sức hấp dẫn và bảo đảm an toàn hơn, cơ cấu huy động vốn giữa các kênh có thể thay đổi.
Trong điều hành chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hướng tới các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng. Theo ông Phạm Đức Ấn, yêu cầu đặt ra là tìm điểm cân bằng giữa các mục tiêu, thông qua quá trình điều hành thực tế chứ không theo một công thức cố định.
Ngân hàng Nhà nước đang hỗ trợ thanh khoản cho các tổ chức tín dụng thông qua tái cấp vốn và nghiệp vụ thị trường mở. Đồng thời, cơ quan này đang xây dựng gói tái cấp vốn cho vay nhà ở xã hội theo chỉ đạo của Thủ tướng.
Thông tin về hoạt động tín dụng, Thống đốc cho biết tăng trưởng tín dụng thời gian qua đạt khoảng 12,27%. Lãi suất huy động tăng 1,42%, trong khi lãi suất cho vay tăng 0,99%, khiến chênh lệch giữa hai mức lãi suất thu hẹp.
Đối với lĩnh vực bất động sản, Ngân hàng Nhà nước thực hiện kiểm soát tín dụng nhằm bảo đảm tăng trưởng phù hợp. Theo số liệu được Thống đốc công bố, tín dụng bất động sản tăng 9,84%, thấp hơn mức tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế.
Trong tổng dư nợ tín dụng hơn 20.879.000 tỷ đồng, có 77,44% dành cho sản xuất, kinh doanh. Riêng khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa được các tổ chức tín dụng cho vay hơn 4 triệu tỷ đồng.
Theo Thống đốc, khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế do quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu, phương án kinh doanh thường xuyên biến động và thông tin tài chính chưa minh bạch.
Đây cũng là những hạn chế được đề cập trong Tờ trình số 734 của Quốc hội về dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức hội nghị với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm tìm giải pháp giảm lãi suất, cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Tuy nhiên, Thống đốc nhấn mạnh doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị và minh bạch hoạt động tài chính.
Đáng chú ý, doanh nghiệp không nên sử dụng hai hệ thống bảng cân đối kế toán khác nhau, một để kê khai, thực hiện nghĩa vụ thuế và một để cung cấp cho ngân hàng khi vay vốn.
Khi thông tin tài chính minh bạch, ngân hàng có cơ sở đánh giá chính xác sức khỏe doanh nghiệp, dòng tiền và khả năng trả nợ, từ đó xem xét cấp tín dụng.
Thống đốc cho biết khoảng 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, về cơ bản đã được các tổ chức tín dụng cấp tín dụng. Vấn đề hiện nay là nâng cao năng lực hoạt động và chứng minh khả năng trả nợ để tiếp tục tiếp cận vốn.
Ngân hàng Nhà nước sẽ khuyến khích các tổ chức tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý để ngân hàng yên tâm cho vay.
Về việc cơ cấu lại nợ và kéo dài thời hạn trả nợ, Thống đốc cho biết những nội dung này đã được quy định trong pháp luật và Thông tư 39, thuộc thẩm quyền của các tổ chức tín dụng.
Ngân hàng Nhà nước khuyến khích các ngân hàng xem xét, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn trên cơ sở đánh giá tình hình hoạt động và khả năng trả nợ.
Theo ông Phạm Đức Ấn, bản chất hoạt động của trung gian tài chính là cho vay và phải thu hồi được vốn vay để hoàn trả tiền cho người gửi tiền. Đây là nguyên tắc quan trọng cần được bảo đảm trong hoạt động tín dụng.
