Phát biểu tại cuộc họp báo chiều 5/5 tại Nhà Trắng, ông Rubio nói: “Chiến dịch ‘Epic Fury’ (Cơn thịnh nộ sử thi) đã kết thúc, chúng ta đã đạt được mục tiêu. Chúng ta không muốn xung đột leo thang thêm, và tổng thống mong muốn giải quyết vấn đề thông qua thỏa thuận”.
Sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran ngày 28/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ theo quy định của War Powers Resolution (Đạo luật Quyền lực Chiến tranh). Theo luật này, tổng thống phải chấm dứt hành động quân sự trong vòng 60 ngày hoặc xin Quốc hội gia hạn; việc tuyên bố kết thúc chiến dịch “Epic Fury” nhằm đáp ứng thời hạn pháp lý này.
Ông Rubio cho biết chiến dịch mới mang mật danh “Project Freedom” (Kế hoạch Tự do) chủ yếu nhằm hỗ trợ khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, khác với kế hoạch tác chiến trước đó. Ông mô tả đây là một nhiệm vụ mang tính phòng thủ, và quân đội Mỹ “sẽ không chủ động tấn công nếu không bị tấn công trước”.
Rubio cho biết các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đang tiếp tục tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Giải pháp này “không chỉ liên quan đến vấn đề làm giàu uranium, mà còn bao gồm cách xử lý các vật liệu hạt nhân vẫn bị chôn sâu”. Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ tiến triển cụ thể của đàm phán.
Ông Rubio cũng tiết lộ hiện có khoảng 23.000 người thuộc 87 quốc gia đang mắc kẹt trên các tàu bị ách tắc tại khu vực Vùng Vịnh. Ngoài ra, ông nói đã có 10 thủy thủ dân sự thiệt mạng do tình hình căng thẳng kéo dài ở eo biển Hormuz, nhưng không nêu chi tiết.
Nhưng sau đó, vào tối cùng ngày Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social: “Theo đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, xét đến việc Mỹ đã đạt được thành công to lớn trong chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cùng với những tiến triển quan trọng trong việc đạt được một thỏa thuận toàn diện và cuối cùng với Iran, hai bên hiện đã đạt được đồng thuận: mặc dù việc phong tỏa trên biển của Mỹ đối với Iran sẽ tiếp tục được thực thi đầy đủ, nhưng ‘Project Freedom (tức hoạt động quân đội Mỹ hỗ trợ tàu thuyền đi qua Strait of Hormuz) sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để chờ xem liệu thỏa thuận Mỹ–Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.
Theo CCTV ngày 5/5, hai tàu thương mại Mỹ chở theo đội an ninh quân sự đã bị Iran tấn công khi đi qua eo biển Hormuz.
Quan chức Mỹ cho biết Iran đã sử dụng tên lửa, máy bay không người lái và tàu cao tốc vũ trang để tấn công các tàu này, nhưng đều bị quân đội Mỹ đánh chặn và các tàu tấn công đã bị phá hủy.
Đây là lần đầu tiên có thông tin Mỹ triển khai đội an ninh trên tàu thương mại, như một phần của “Project Freedom” do ông Trump thúc đẩy nhằm đảm bảo lưu thông hàng hải, phía Iran hiện chưa phản hồi về thông tin này.
Mỹ chưa kiểm soát được uranium của Iran
Ông Rubio cho biết Mỹ đang liên lạc với nhiều tàu để hỗ trợ họ rời khỏi eo biển một cách an toàn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng nói rằng hiện có hàng trăm tàu đang chờ được đi qua eo biển Hormuz.
Ông Rubio cũng thừa nhận Mỹ vẫn chưa kiểm soát được hơn 900 pound (khoảng 408 kg) uranium làm giàu cao của Iran — trong khi một trong những mục tiêu chính của chiến dịch quân sự trước đó là ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Ông nhấn mạnh Mỹ vẫn tìm kiếm giải pháp ngoại giao, và các đặc phái viên Steve Witkoff cùng Jared Kushner đang tiếp tục liên lạc với phía Iran.
Rubio nói: “Tổng thống đã nói rõ rằng đàm phán không chỉ xoay quanh hoạt động làm giàu uranium, mà còn liên quan đến cách xử lý các vật liệu hạt nhân được chôn sâu mà Iran vẫn có khả năng tiếp cận lại”.
Iran tuyên bố vẫn trong tình trạng chiến tranh với Mỹ
Cố vấn đối ngoại của Lãnh tụ tối cao Iran cùng ngày 5/5 đã tuyên bố eo biển Hormuz đã bị đóng, và chỉ khi “ý chí quốc gia của Cộng hòa Hồi giáo Iran” cho phép thì mới mở lại. Ông cũng bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Trump về việc đã hạn chế năng lực tên lửa của Iran, khẳng định Iran và Mỹ vẫn đang trong tình trạng chiến tranh và Iran sẽ tiếp tục “kháng cự”.
Theo truyền thông Iran, nước này đã triển khai cơ chế quản lý hàng hải mới đối với các tàu qua lại eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu phải nhận quy định qua email chính thức, phải điều chỉnh hoạt động theo hướng dẫn và phải xin phép Iran trước khi đi qua eo biển
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Nasser Kanaani cho biết nước này đang đàm phán với Mỹ trong bối cảnh “thiếu niềm tin sâu sắc”, đồng thời nhấn mạnh Iran không thể quên các cuộc tấn công của Mỹ trước đây. Ông nói ưu tiên hiện nay là chấm dứt chiến tranh, vì điều này liên quan đến toàn khu vực, quốc gia và cả cộng đồng quốc tế.
Theo IFeng, Singtao
