Nhóm các công ty thuộc Công ty CP Tập đoàn Masan của tỷ phú Nguyễn Đăng Quang có 6 tổ chức phát hành thuộc diện thanh tra gồm: Công ty CP Tập đoàn Masan (MSN), Công ty CP Masan MeatLife (MML), Công ty CP Dịch vụ thương mại tổng hợp Wincomerce (WCM), Công ty TNHH Khai thác chế biến Khoáng sản Núi Pháo (NPM), Công ty CP Masan High – Tech Materials (MHT), Công ty TNHH Masan Consumer Holdings (MCH).
Theo số liệu báo cáo từ giai đoạn 1/1/2015 – 30/6/2023, 6 công ty trên đã phát hành 133 mã trái phiếu doanh nghiệp (không chuyển đổi, không kèm theo chứng quyền, có tài sản bảo đảm) với tổng giá trị phát hành khoảng 64.574 tỷ đồng với mục đích tăng quy mô vốn hoạt động; và/hoặc thực hiện chương trình, dự án đầu tư; và/hoặc cơ cấu lại các khoản nợ.
Đến thời điểm 30/6/2023, 6 đơn vị trên còn 71 mã trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành với tổng giá trị 17.700 tỷ đồng. Các tổ chức phát hành không có nợ quá hạn đối với gốc và lãi trái phiếu tại 30/6/2023.
Đáng chú ý, kết luận thanh tra chỉ ra việc xem xét đối với sử dụng nguồn tiền từ một số mã trái phiếu doanh nghiệp cho thấy 3/6 tổ chức phát hành thực hiện chưa đúng quy định về sử dụng tiền từ trái phiếu doanh nghiệp.
Cụ thể, Công ty TNHH Masan Consumer Holdings sử dụng gần 1.295 tỷ đồng trong tổng số 2.100 tỷ đồng từ từ phát hành trái phiếu doanh nghiệp mã MCHBONDS2014 (phát hành ngày 5/12/2014) để thanh toán toán tiền gốc và lãi vay một số hợp đồng vay vốn là thực hiện cơ cấu lại các khoản nợ, không đúng mục đích phát hành tại phương án phát hành được được phê duyệt.
Tập đoàn Masan cũng sử dụng 310 tỷ đồng trong tổng số 1.140 tỷ đồng từ 12 mã trái phiếu doanh nghiệp từ MSNH2023020-MSNH2023031 (phát hành năm 2020) để thanh toán các khoản nợ lãi của các trái phiếu doanh nghiệp đã phát hành trước đó; thực chất là cơ cấu khoản nợ lãi không đúng mục đích sử dụng theo phương án phát hành trái phiếu doanh nghiệp, thực hiện chưa đúng trách nhiệm của TCPH.
Còn Công ty WCM sử dụng số tiền 891 tỷ đồng trong tổng số 1.500 tỷ đồng từ phát hành mã trái phiếu VCMH2025031 (phát hành ngày 28/12/2020) cho việc tăng quy mô vốn; số tiền còn lại từ nguồn trái phiếu doanh nghiệp 609 tỷ đồng không được sử dụng đúng mục đích theo phương án phát hành.
Về công bố thông tin, qua thanh tra cho thấy 4 đơn vị gồm: Công ty Masan Consumer Holdings, Сông ty Masan High - Tech Materials, Công ty Khai thác chế biến Khoáng sản Núi Pháo, Công ty Dịch vụ thương mại tổng hợp Wincommerce thực hiện chưa đúng quy định về nghĩa vụ công bố thông tin.
Về trách nhiệm, Thanh tra Chính phủ xác định các đơn vị trên chịu trách nhiệm trong việc chưa thực hiện đầy đủ, chặt chẽ, không đúng quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp và các văn bản pháp luật liên quan trong quá trình phát hành trái phiếu doanh nghiệp, sử dụng vốn từ trái phiếu doanh nghiệp; chưa thực hiện đúng quy định về trách nhiệm của tổ chức phát hành trong việc "quản lý, sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu theo đúng phương án phát hành đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và theo quy định của pháp luật".
Thanh tra Chính phủ yêu cầu các tổ chức phát hành chấm dứt các hành vi vi phạm về phát hành trái phiếu doanh nghiệp và sử dụng nguồn vốn từ trái phiếu doanh nghiệp đã được phát hiện qua thanh tra; khẩn trương rà soát, khắc phục các tồn tại, khuyết điểm và hậu quả (nếu có).
Thông tin với VietTimes sau khi kết luận thanh tra được công bố, Masan Group khẳng định rằng toàn bộ các khoản trái phiếu đã được công ty và các công ty thành viên thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn hoặc trước hạn, không có bất kỳ vi phạm nào về nghĩa vụ thanh toán. Tất cả các trái phiếu này đã được tất toán, hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính với nhà đầu tư.
"Các công ty liên quan không bị xử phạt vi phạm hành chính (hết thời hiệu xử lý). Các nội dung được cơ quan thanh tra kết luận về mục đích sử dụng vốn đã được công ty giải trình chi tiết, có cơ sở pháp lý và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin theo quy định", đại diện Masan Group cho hay.
Doanh nghiệp lợi dụng sơ hở của cơ chế
Đề cập nguyên nhân chủ quan dẫn đến các vi phạm về phát hành trái phiếu, Thanh tra Chính phủ cho biết các cơ quan chức năng còn hạn chế, tồn tại trong công tác nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện thể chế đối với lĩnh vực trái phiếu doanh nghiệp ảnh hưởng đến việc quản lý, thực hiện.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp lợi dụng sơ hở của cơ chế để xây dựng phương án phát hành không chi tiết, cụ thể về mục đích sử dụng vốn từ trái phiếu doanh nghiệp làm căn cứ sử dụng linh hoạt, tuỳ tiện, không đúng quy định. Có những tổ chức phát hành chưa có biện pháp tổ chức thực hiện đầy đủ, chặt chẽ các quy định của pháp luật khi thực hiện phát hành tổ chức phát hành.
Thanh tra Chính phủ đã cung cấp thông tin về những vi phạm, khuyết điểm của một số tổ chức phát hành để Bộ Công an xem xét,xử lý
