Phân tích kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026, Công ty Chứng khoán Vietcap cho biết Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, mã chứng khoán: VCB) trong quý III/2026 đã trích lập 5.000 tỷ đồng dự phòng đối với các trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) liên quan một khách hàng ngành năng lượng.
Khoản trích lập này chiếm hơn 80% tổng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng (6.184 tỷ đồng) mà ngân hàng ghi nhận trong quý.
Đáng chú ý, các TPDN nói trên đã được Vietcombank chuyển sang nhóm nợ xấu từ quý IV/2025, nhưng chưa trích lập đủ 100% dự phòng tại thời điểm đó. Đến quý III năm nay, ngân hàng quyết định trích lập toàn bộ giá trị các trái phiếu này.
Vietcap cho biết động thái này nằm ngoài dự báo của đơn vị phân tích, bởi trong những quý trước, Vietcombank từng chia sẻ chất lượng tín dụng của khoản trái phiếu này vẫn tốt và ngân hàng có kế hoạch nâng nhóm nợ đối với các TPDN này.
Dấu vết từ gói trái phiếu liên quan dự án điện gió tại Đắk Lắk
Vietcap không nêu tên doanh nghiệp phát hành nhưng một số thông tin công bố trước đó cho thấy khoản trái phiếu này có thể liên quan gói trái phiếu của Nhà máy điện Đắk Lắk thuộc hệ sinh thái Trungnam Group.
Trong báo cáo phân tích kết quả kinh doanh năm 2025 công bố ngày 2/2/2026, Vietcap cho biết chi phí dự phòng của Vietcombank trong quý IV/2025 bao gồm khoản trích lập 3.100 tỷ đồng cho TPDN. Đơn vị phân tích cho rằng khoản dự phòng này liên quan đến việc tái cơ cấu trái phiếu cho dự án điện gió Trung Nam tại Đắk Lắk.
Đáng chú ý, thông tin này có sự tương đồng với công bố từ chính Trungnam Group.
Trong bài viết đăng ngày 8/1/2026 trên website doanh nghiệp, tập đoàn cho biết Vietcombank là trái chủ chính, nắm giữ 75% giá trị gói trái phiếu của Nhà máy điện Đắk Lắk. Phương án cơ cấu khoản trái phiếu này đã được thông qua trong tháng 12/2025.
Đến tháng 8/2026, Vietcap tiếp tục đề cập khoản TPDN liên quan đến khách hàng ngành năng lượng đã được tái cấu trúc trong quý IV/2025 của Vietcombank.
Theo thông tin từ Vietcap, ban lãnh đạo Vietcombank từng kỳ vọng có thể hoàn nhập dự phòng TPDN của khách hàng năng lượng này trong quý II/2026. Tuy nhiên, đến quý III/2026, ngân hàng lại quyết định trích lập 100% giá trị trái phiếu.
Đặt các thông tin trên cạnh nhau, có cơ sở để đặt giả thuyết khoản TPDN khiến Vietcombank phải trích lập 100% dự phòng, tương ứng 5.000 tỷ đồng có liên quan đến gói trái phiếu Nhà máy điện Đắk Lắk của Trungnam Group.
Doanh nghiệp phát hành từng gặp khó khăn về thanh khoản
Theo dữ liệu công bố trên thị trường trái phiếu, CTCP Điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1 là pháp nhân phát hành trái phiếu để huy động vốn cho dự án điện gió Ea Nam tại Đắk Lắk.
Trong nửa đầu năm 2023, CTCP Điện gió Trung Nam Đắk Lắk 1 từng chậm thanh toán lãi đến hạn của 8 lô trái phiếu, với tổng dư nợ còn lại khoảng 9.539 tỷ đồng.
Đến tháng 1/2026, doanh nghiệp bị xử phạt 92,5 triệu đồng do vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin, trong đó có việc không công bố đầy đủ báo cáo tài chính, báo cáo tình hình thực hiện cam kết với người sở hữu trái phiếu và tình hình sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu.
Về phía Trungnam Group, lãnh đạo tập đoàn từng cho biết giai đoạn 2023-2024 là thời kỳ khó khăn nhất, với khoản lỗ năm 2023 khoảng 2.800 tỷ đồng và năm 2024 hơn 280 tỷ đồng. Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ vay của tập đoàn ước khoảng 48.300 tỷ đồng, trong đó nợ vay ngân hàng khoảng 29.800 tỷ đồng và nợ trái phiếu khoảng 18.500 tỷ đồng.
Tuy nhiên, Trungnam Group cũng cho biết thanh khoản đã cải thiện trong năm 2025, các gói trái phiếu tại nhà máy điện được thanh toán gốc và lãi đúng hạn theo lịch cơ cấu mới. Lãnh đạo doanh nghiệp nhấn mạnh những khó khăn trước đó chủ yếu xuất phát từ áp lực thanh khoản do cơ cấu vốn chưa phù hợp, không phải mất khả năng thanh toán.
Áp lực dự phòng bào mòn lợi nhuận trong ngắn hạn
Trở lại với Vietcombank, Vietcap đánh giá khoản trích lập lớn cho TPDN của khách hàng ngành năng lượng là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận quý III/2026 của ngân hàng thấp hơn kỳ vọng.
Cụ thể, trong quý III, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước chi phí dự phòng rủi ro tín dụng đạt khoảng 17.402 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng lên 6.184 tỷ đồng, cao gấp gần 8 lần mức 776 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Kết quả, lợi nhuận trước thuế quý III của Vietcombank đạt 11.218 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế 40.440 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến tại Vietcombank cho thấy rủi ro tín dụng của ngân hàng không chỉ phát sinh từ hoạt động cho vay mà còn hiện hữu trong danh mục đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp phát hành gặp khó khăn trong việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán, các ngân hàng nắm giữ trái phiếu cũng phải phân loại lại khoản đầu tư và tăng trích lập dự phòng theo quy định. Điều này không chỉ phản ánh áp lực đối với chất lượng tài sản mà còn có thể khiến chi phí dự phòng tăng mạnh, trực tiếp ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng.
