Ngày 6/11, Quốc hội thảo luận dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi). Nêu ý kiến về điều kiện áp dụng chỉ định thầu, đại biểu Dương Khắc Mai, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng nhận định tại điểm i khoản 6 và điểm d khoản 7 Điều 19, điểm a khoản 3 Điều 23 của dự thảo Luật có sử dụng các tiêu chí như tiến độ, chất lượng, hiệu quả hoặc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Theo đại biểu, dù đây là các mục tiêu hoàn toàn chính đáng, tuy nhiên, các quy định này còn mang tính định tính, dễ dẫn đến việc áp dụng không thống nhất và có nguy cơ ảnh hưởng đến tính cạnh tranh minh bạch trong lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét xác định ngay trong luật điều kiện khách quan, yêu cầu chứng minh sự cần thiết và trách nhiệm giải trình và công khai căn cứ để áp dụng, không lấy nguyên nhân chủ quan để làm lý do để chỉ định thầu. Các nội dung chi tiết cần giao cho Chính phủ quy định để cho cụ thể hóa trong quá trình thực hiện.
Về các biện pháp xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu, đại biểu Dương Khắc Mai cho biết tại điểm c khoản 2 điều 53 quy định "khóa chức năng hoặc khóa tài khoản trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia".
Đại biểu nhận định đây là biện pháp có tác động trực tiếp đến khả năng tham dự thầu, nếu phạm vi quá rộng thì khi quyết định tham gia đấu thầu thì có thể gây hậu quả không tương xứng.
Bộ Tài chính cho rằng biện pháp này được kế thừa từ pháp luật hiện hành và sẽ quy định chi tiết tại nghị định về căn cứ, thẩm quyền, thời hạn, quyền giải trình, khôi phục tài khoản, tránh chồng chéo với cấm thầu.
“Đề nghị tiếp tục thể hiện ngay trong dự án luật về nguyên tắc áp dụng tương xứng với tính chất mức độ vi phạm, xác định rõ mối quan hệ giữa khóa tài khoản và cấm tham gia đấu thầu, bảo đảm quyền giải trình của các bên có liên quan, yêu cầu xem xét lại và khôi phục quyền truy cập khi hết căn cứ áp dụng”, đại biểu đề xuất.
Đối với các biện pháp xử lý khác, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị tiếp tục rà soát tính thống nhất để tránh xử lý trùng lặp, bảo đảm chế tài nghiêm minh nhưng không gây cản trở cho các cơ sở kinh doanh hợp pháp.
Đề xuất công khai 100% hồ sơ các gói thầu chỉ định
Đóng góp ý kiến nhằm đảm bảo tính cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ đề xuất giữ nguyên tắc đấu thầu rộng rãi tại điều 18, khẳng định đây là phương thức lựa chọn nhà thầu cơ bản chủ đạo.
The ông, mọi trường hợp áp dụng ngoại lệ phải được luật hóa trực tiếp với các tiêu chí định lượng khắt khe về điều kiện kỹ thuật, thời hạn, khẩn cấp và hạn mức giá trị, tuyệt đối không giao thẩm quyền mở hoặc dùng các khái niệm định tính như dự án có tính chất đặc thù để né tránh đấu thầu cạnh tranh.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát quy định chặt chẽ về chỉ định thầu tại điều 22 theo hướng phải quy định rõ điều kiện kiên quyết và thời hạn tối đa phải hoàn tất thủ tục hồ sơ dự toán đối với các gói thầu khẩn cấp, cấp bách để ngăn chặn triệt để hành vi lợi dụng tình huống khẩn cấp cấp bách để chia nhỏ dự án để chỉ định thầu một cách tùy tiện.
Ngoài ra, cần thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực và chế tài người đứng đầu, gắn quyền tự quyết của người có thẩm quyền và chủ đầu tư với chế tài trách nhiệm pháp lý cá nhân nếu để xảy ra tiêu cực, lãng phí. Đồng thời, bắt buộc phải công khai 100% hồ sơ, biên bản thương thảo và bản phân tích giá trúng thầu của các gói thầu chỉ định thầu đàm phán lên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc, để cơ quan chức năng và toàn xã hội giám sát.
Ghi nhận dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã có những bước tiến vượt bậc trong việc trao quyền chọn mua cho các cơ sở y tế, đại biểu Nguyễn Vũ Trung, đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM nhấn mạnh thước đo hiệu quả mua sắm y tế không phải là thủ tục hồ sơ đủ dấu, mà là việc mua đúng thứ cần dùng, đúng thời điểm, chi phí hợp lý và không để người bệnh chịu hậu quả khi đứt gãy nguồn cung.
Nhấn mạnh quan điểm "giá thấp không đồng nghĩa với giá trị tốt nhất", đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng nếu chỉ chọn giá mua ban đầu thấp nhất, cơ sở y tế có thể phải trả chi phí rất cao trong suốt quá trình vận hành (vật tư tiêu hao, hóa chất, bảo trì, thời gian dừng máy...). Việc dự thảo chỉ dừng ở mức cho phép các đơn vị tự chọn phương pháp chi phí vòng đời là chưa đủ ràng buộc.
Đại biểu đề nghị đối với gói thầu có chi phí vận hành, bảo trì, vật tư tiêu hao hoặc chi phí liên quan đáng kể trong thời gian sử dụng, hồ sơ mời thầu phải xác định và công bố phương pháp đánh giá tổng chi phí vòng đời, tiêu chí kỹ thuật, chất lượng và chi phí phải đo lường được, gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng.
Về vướng mắc cho tự chủ mua sắm và bảo đảm nguồn cung thuốc cho y tế cơ sở, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị làm rõ cơ chế tự quyết định mua sắm đối với nguồn thu từ dịch vụ khám, chữa bệnh không thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT tại các cơ sở y tế, tránh tình trạng phải suy diễn pháp luật gây khó khăn khi áp dụng. Ngoài ra, đối với trạm y tế xã và chính sách ưu tiên thuốc trong nước, cần bổ sung cơ chế linh hoạt để không làm gián đoạn nguồn cung.
Theo Cổng thông tin Quốc hội
