Để công nghiệp văn hóa “cất cánh”: Cần tạo thị trường cho sáng tạo

Trong khuôn khổ sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng 2026 (DACC 2026), diễn ra với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”, VietTimes có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, về kỳ vọng của thành phố đối với sự kiện cũng như những định hướng, giải pháp nhằm phát huy tiềm năng sáng tạo, từng bước đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển mới.

“Cú hích” tạo sản phẩm và thị trường công nghiệp văn hoá

- Đà Nẵng xác định 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm (nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật – triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số, thủ công mỹ nghệ). DACC 2026 đóng vai trò như thế nào trong chiến lược này, thưa bà?

- DACC 2026 được tổ chức với mong muốn dần tạo lập một hành lang kết nối giữa các nghệ sĩ, cộng đồng sáng tạo, giữa chính quyền và nghệ sĩ, hướng tới tạo sự kết nối giữa nghệ thuật, công nghệ, di sản, du lịch, doanh nghiệp và thị trường.

Thông qua các hoạt động trình diễn, triển lãm, đối thoại và kết nối sáng tạo, DACC tạo không gian để ý tưởng được thử nghiệm, sản phẩm văn hóa được giới thiệu, các chủ thể sáng tạo tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường.

Với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”, chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng các giá trị văn hóa, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn cần được làm mới bằng tư duy sáng tạo và công nghệ, từ đó hình thành những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm mới.

- Thành phố đang chuyển từ tư duy “tổ chức sự kiện” sang “tạo sản phẩm và thị trường”. DACC được kỳ vọng sẽ tạo ra những sản phẩm hoặc giá trị bền vững nào sau sự kiện?

Điều chúng tôi kỳ vọng nhất là sau DACC, giá trị không dừng lại ở những ngày diễn ra sự kiện. Một sự kiện chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau đó còn lại sản phẩm mới, những mối liên kết mới và những cơ hội thị trường mới.

DACC cần trở thành nơi các ý tưởng có thể được thử nghiệm, hoàn thiện và tiếp tục phát triển thành sản phẩm nghệ thuật, thiết kế, nội dung số, sản phẩm du lịch hay các dự án hợp tác cụ thể. Đồng thời, mạng lưới giữa nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các tổ chức sáng tạo được hình thành tại DACC cũng là một tài sản quan trọng.

Vì vậy, thành phố muốn từng bước chuyển từ việc đo thành công bằng số lượng hoạt động hay lượng người tham dự sang đo bằng khả năng tạo ra sản phẩm, hợp tác và giá trị kinh tế - xã hội sau sự kiện.

- Với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”, Đà Nẵng muốn gửi thông điệp gì đến cộng đồng nghệ sĩ, doanh nghiệp và người dân?

- “Lịch sử của Ngày mai” là cách chúng tôi đặt vấn đề về mối quan hệ giữa di sản và tương lai. Di sản không chỉ là những gì chúng ta gìn giữ từ quá khứ, mà còn có thể trở thành chất liệu để sáng tạo những giá trị mới cho hôm nay và ngày mai.

Với nghệ sĩ, đó là lời mời tiếp cận di sản bằng tư duy mới nhưng trên nền tảng tôn trọng giá trị gốc. Với doanh nghiệp, di sản có thể trở thành nguồn lực để phát triển sản phẩm, dịch vụ có bản sắc. Với người dân, chúng tôi mong mỗi người không chỉ là người thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia gìn giữ và làm giàu thêm đời sống văn hóa của thành phố.

Điều quan trọng là sáng tạo không làm di sản xa rời cội nguồn, mà giúp di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

- Việc lựa chọn hai không gian Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Điêu khắc Chăm làm trục chính của DACC mang ý nghĩa gì trong việc kết nối di sản với sáng tạo đương đại hay không, thưa bà?

Việc lựa chọn Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Điêu khắc Chăm làm những không gian chính mang một ý nghĩa rất rõ: đưa sáng tạo đương đại đối thoại trực tiếp với lịch sử và di sản.

Đây đều là những không gian lưu giữ ký ức, bản sắc và các lớp trầm tích văn hóa của vùng đất Đà Nẵng. Khi các thực hành nghệ thuật mới được đặt trong những không gian này, bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày, mà còn trở thành nơi gợi mở ý tưởng, đối thoại và sáng tạo.

Chúng tôi mong muốn từ những cuộc gặp gỡ như vậy, công chúng có thể tiếp cận di sản bằng những cách gần gũi hơn, còn nghệ sĩ có thêm chất liệu để tạo ra những tác phẩm mới mà vẫn tôn trọng giá trị lịch sử và tính xác thực của di sản.

Định vị Đà Nẵng trở thành điểm kết nối sáng tạo văn hoá khu vực

- Được biết, thành phố kỳ vọng DACC sẽ trở thành hoạt động thường niên. Bà có thể chia sẻ những tiêu chí để đánh giá thành công của sự kiện năm nay là gì?

- Chúng tôi không muốn đánh giá thành công của DACC chỉ bằng số lượng chương trình hay số người tham dự. Những con số đó quan trọng, nhưng chưa đủ.

Điều quan trọng hơn là sự kiện có tạo ra được những kết nối thực chất hay không; có ý tưởng, sản phẩm hoặc dự án nào tiếp tục phát triển sau DACC hay không; nghệ sĩ, doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế có tìm thấy cơ hội hợp tác mới hay không; và công chúng có thực sự tham gia, cảm nhận được giá trị của sáng tạo hay không.

Nếu sau ngày 8/11, các mối liên kết vẫn tiếp tục, các dự án mới được hình thành và DACC tạo được một cộng đồng chờ đợi, đồng hành cho những mùa tiếp theo, đó mới là nền tảng để sự kiện trở thành một thương hiệu sáng tạo thường niên của Đà Nẵng.

- DACC quy tụ nghệ sĩ, giám tuyển, nghệ nhân trong nước và khu vực Đông Nam Á. Vậy Đà Nẵng sẽ làm thế nào để duy trì và phát triển mạng lưới kết nối này sau sự kiện?

Mạng lưới chỉ có giá trị khi được duy trì bằng những hoạt động cụ thể sau sự kiện. Vì vậy, chúng tôi mong muốn DACC không phải là điểm kết thúc mà là điểm khởi đầu của những hợp tác dài hạn.

Thành phố định hướng duy trì kết nối theo dự án, theo lĩnh vực và theo nhu cầu thực tế; tạo điều kiện cho các hoạt động trao đổi nghệ sĩ, giám tuyển, nghệ nhân, các chương trình đồng sáng tạo, giới thiệu tác phẩm và kết nối với doanh nghiệp, thị trường. Bên cạnh các cuộc gặp trực tiếp, nền tảng số cũng cần được khai thác để các thành viên tiếp tục trao đổi thông tin và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Về lâu dài, chúng tôi kỳ vọng hình thành một mạng lưới sáng tạo mở, trong đó Đà Nẵng là một điểm kết nối giữa các nguồn lực sáng tạo của Việt Nam với khu vực Đông Nam Á.

- Về tầm nhìn dài hạn, Đà Nẵng hướng tới định vị là đô thị “Di sản – Sáng tạo – Giàu bản sắc”. Theo bà, DACC và các sự kiện tương tự sẽ góp phần như thế nào vào việc hiện thực hóa định vị này trong 5–10 năm tới?

- Trong tầm nhìn dài hạn, chúng tôi xem di sản là nguồn lực, sáng tạo là phương thức và bản sắc là lợi thế cạnh tranh của Đà Nẵng.

DACC và các sự kiện tương tự có vai trò tạo ra những điểm gặp thường xuyên giữa di sản với nghệ thuật đương đại, công nghệ, du lịch và thị trường. Khi được tổ chức liên tục, có chất lượng và có sự tham gia của cộng đồng sáng tạo trong nước, quốc tế, những sự kiện này sẽ góp phần hình thành một nhịp sống sáng tạo của đô thị, chứ không chỉ là những hoạt động theo mùa.

Trong 5–10 năm tới, điều chúng tôi kỳ vọng là khi nhắc đến Đà Nẵng, công chúng không chỉ nghĩ đến một điểm đến du lịch hấp dẫn, mà còn nghĩ đến một thành phố nơi di sản được tôn trọng, sáng tạo được khuyến khích và những sản phẩm văn hóa mang bản sắc Đà Nẵng có khả năng bước ra thị trường.

Khơi thông nguồn lực, định hình sản phẩm tiếp cận công chúng

- Trong bối cảnh thành phố đang thúc đẩy hợp tác công – tư (PPP) cho công nghiệp văn hóa. Theo bà, DACC sẽ mở ra cơ hội hợp tác nào với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế?

- DACC có thể đóng vai trò như một không gian để khu vực công, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế nhìn thấy những cơ hội hợp tác cụ thể thay vì chỉ trao đổi ở cấp độ ý tưởng.

Doanh nghiệp có thể tham gia từ tài trợ, đồng sản xuất, phát triển nội dung, ứng dụng công nghệ, vận hành không gian sáng tạo đến xây dựng sản phẩm văn hóa - du lịch và đưa sản phẩm ra thị trường. Với các tổ chức quốc tế, dư địa hợp tác rất rộng trong trao đổi chuyên gia, đào tạo, giám tuyển, kết nối mạng lưới, đồng sáng tạo và giới thiệu sản phẩm ra khu vực.

Điều thành phố hướng tới là tạo một cơ chế hợp tác trong đó Nhà nước kiến tạo môi trường, khu vực tư nhân phát huy năng lực đầu tư và thị trường, còn cộng đồng sáng tạo giữ vai trò trung tâm về nội dung và ý tưởng.

- Thành phố có kế hoạch hỗ trợ gì để các ý tưởng, sản phẩm sáng tạo từ DACC được thương mại hóa hoặc trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa thực thụ?

- Để một ý tưởng sáng tạo trở thành sản phẩm công nghiệp văn hóa, cần nhiều bước hơn một cuộc trưng bày hay trình diễn. Thành phố xác định vai trò của mình là tạo môi trường để quá trình đó diễn ra thuận lợi hơn, chứ không làm thay thị trường.

Trước hết là kết nối các chủ thể sáng tạo với doanh nghiệp, nhà sản xuất, đơn vị phân phối và thị trường; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực về thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu, quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ và tiếp cận các kênh quảng bá, phân phối phù hợp.

Chúng tôi cũng muốn khuyến khích các sản phẩm có khả năng gắn với du lịch, không gian văn hóa, quà tặng, nội dung số và trải nghiệm của du khách. Khi sản phẩm sáng tạo tìm được người dùng và có khả năng tái đầu tư cho sáng tạo, lúc đó công nghiệp văn hóa mới thực sự hình thành.

- Bà muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng nghệ sĩ, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa – sáng tạo và người dân Đà Nẵng?

- Tôi mong DACC 2026 sẽ là một lời mời cùng tham gia kiến tạo tương lai văn hóa của Đà Nẵng.

Với nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo, hãy mạnh dạn thử nghiệm những ý tưởng mới trên nền tảng tôn trọng di sản và bản sắc. Với doanh nghiệp, tôi mong văn hóa và sáng tạo được nhìn nhận không chỉ là hoạt động tài trợ, mà còn là một lĩnh vực có tiềm năng đầu tư, tạo giá trị và phát triển lâu dài. Và với người dân, sự tham gia, đón nhận và phản hồi của cộng đồng chính là điều làm cho sáng tạo thực sự có đời sống.

Thành phố mong muốn đồng hành để mỗi ý tưởng tốt có thêm cơ hội được thử nghiệm, kết nối và phát triển, cùng góp phần làm cho Đà Nẵng ngày càng giàu bản sắc và năng động hơn.

- Bà có thể cho biết những chính sách, cơ chế hỗ trợ nào sẽ được ưu tiên trong thời gian tới để nuôi dưỡng hệ sinh thái sáng tạo tại Đà Nẵng?

- Muốn có một hệ sinh thái sáng tạo bền vững thì không thể chỉ hỗ trợ từng sự kiện riêng lẻ. Thành phố cần đồng thời tạo điều kiện về không gian, con người, nguồn lực, công nghệ và thị trường.

Trong thời gian tới, chúng tôi ưu tiên hoàn thiện môi trường thuận lợi cho các chủ thể sáng tạo; khuyến khích xã hội hóa và hợp tác công - tư; hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với nghệ sĩ, nghệ nhân và các nhóm sáng tạo; nâng cao năng lực về bản quyền, quản trị tài sản trí tuệ, chuyển đổi số và thương mại hóa sản phẩm; đồng thời phát triển những không gian để ý tưởng có thể được thử nghiệm và tiếp cận công chúng.

Quan điểm của thành phố là chính sách phải giúp giảm rào cản cho sáng tạo, khơi thông nguồn lực xã hội và tạo điều kiện để những ý tưởng tốt có cơ hội đi được đến thị trường.

- Nếu chỉ được chọn một điều cần làm ngay để công nghiệp văn hóa Đà Nẵng thực sự “cất cánh”, bà sẽ chọn điều gì?

- Nếu chỉ chọn một việc, tôi cho rằng cần làm ngay là tạo thị trường cho sáng tạo.

Chúng ta có di sản, có nghệ sĩ, nghệ nhân, người trẻ sáng tạo và ngày càng có nhiều công nghệ mới. Nhưng nếu sản phẩm sáng tạo không gặp được doanh nghiệp, nhà đầu tư, kênh phân phối và người tiêu dùng thì rất khó hình thành một ngành công nghiệp thực sự.

Tạo thị trường ở đây không chỉ là bán sản phẩm, mà là xây dựng cả một hệ sinh thái: quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ, không gian sáng tạo được mở ra, doanh nghiệp có động lực đầu tư, sản phẩm được thử nghiệm, quảng bá và tiếp cận công chúng.

Khi sáng tạo có thị trường và người sáng tạo có thể sống được bằng giá trị mình tạo ra, công nghiệp văn hóa mới có nền tảng để “cất cánh” bền vững.

- Cảm ơn bà!