Chu Quần Phi: Từ cô công nhân làm kính đồng hồ đến nữ tỷ phú 19 tỷ USD của Trung Quốc

Khởi nghiệp bằng khoản tiết kiệm 20.000 HKD, Chu Quần Phi vươn lên thành nữ tỷ phú nhờ xây dựng Lens Technology thành nhà cung cấp kính chính xác cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu. Giờ đây, nữ doanh nhân đang đưa công ty tiến sâu vào lĩnh vực robot hình người, phần cứng AI và máy chủ tính toán, tìm kiếm động lực tăng trưởng vượt ra ngoài thị trường điện thoại thông minh.

Bỏ học năm 15 tuổi, khởi nghiệp với 20.000 HKD

Sinh năm 1970 tại một ngôi làng nghèo ở Tương Hương, tỉnh Hồ Nam, Chu Quần Phi có tuổi thơ nhiều biến cố. Bà mất mẹ khi mới 5 tuổi, trong khi cha bị mù. Hoàn cảnh gia đình khó khăn khiến bà phải sớm tự lập.

Năm 15 tuổi, Chu Quần Phi rời quê đến Thâm Quyến, bỏ dở việc học để làm công nhân tại một xưởng gia công kính đồng hồ. Công việc này không chỉ giúp bà kiếm sống mà còn đưa bà đến với lĩnh vực sau này trở thành nền tảng cho sự nghiệp kinh doanh.

Sau giờ làm, bà theo học các lớp bổ túc buổi tối, tự trang bị kiến thức về kỹ thuật, quản trị doanh nghiệp và kế toán. Từ vị trí công nhân trực tiếp sản xuất, bà từng bước hiểu sâu hơn về quy trình gia công kính, tiêu chuẩn chất lượng và cách tổ chức hoạt động sản xuất.

Năm 23 tuổi, với khoản tiết kiệm tương đương 20.000 HKD tích lũy sau nhiều năm làm việc, Chu Quần Phi bắt đầu khởi nghiệp. Cơ sở gia công kính nhỏ ban đầu được đặt trong một căn nhà thuê, với nguồn lực hạn chế nhưng tập trung vào kỹ thuật và chất lượng.

Trong một ngành sản xuất đòi hỏi độ chính xác cao, lợi thế của bà không nằm ở nguồn vốn lớn mà ở sự am hiểu quy trình, khả năng kiểm soát chất lượng và kinh nghiệm tích lũy từ chính dây chuyền sản xuất.

Từ Motorola đến Apple: Xây dựng đế chế kính chính xác

Bước ngoặt xuất hiện khi thị trường điện thoại di động phát triển nhanh chóng. Năm 2003, Chu Quần Phi thành lập Lens Technology, tập trung vào nghiên cứu và sản xuất kính điện thoại.

Năm 2004, nhờ năng lực gia công và kiểm soát chất lượng, công ty giành được đơn hàng độc quyền cung cấp kính bảo vệ cho mẫu điện thoại Motorola V3. Hợp đồng này giúp Lens Technology tạo dựng tên tuổi trên thị trường.

Sau đó, công ty tiếp tục tham gia chuỗi cung ứng của Apple, cung cấp các tấm kính màn hình chất lượng cao cho dòng iPhone. Việc trở thành nhà cung cấp cho những thương hiệu điện tử hàng đầu thế giới đã giúp Lens Technology mở rộng quy mô và củng cố vị thế trong ngành sản xuất kính chính xác.

Kính điện thoại tưởng như chỉ là một bộ phận nhỏ, nhưng trên thực tế đòi hỏi nhiều công đoạn phức tạp, từ lựa chọn vật liệu, gia công bề mặt đến xử lý độ bền và kiểm soát sai số. Khi sản lượng thiết bị tăng lên hàng trăm triệu chiếc, khả năng sản xuất ổn định với tỷ lệ lỗi thấp trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Lens Technology xây dựng vị thế bằng chính năng lực đó. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào thị trường điện tử tiêu dùng cũng đặt ra bài toán dài hạn: công ty cần làm gì khi thị trường điện thoại trưởng thành, chu kỳ nâng cấp thiết bị thay đổi và khách hàng liên tục gây sức ép về giá?

Câu trả lời của Chu Quần Phi là tận dụng năng lực chế tạo chính xác đã tích lũy để mở rộng sang những sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật tương đồng nhưng thị trường đang tăng trưởng.

Ngày nay, hoạt động của Lens Technology đã vượt xa lĩnh vực kính bảo vệ điện thoại; doanh nghiệp mở rộng sản phẩm sang xe năng lượng mới, robot hình người, máy chủ AI và nhiều loại thiết bị đầu cuối thông minh.

Công ty hiện là nhà cung cấp cho các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Huawei, Tesla và Nvidia. Việc tham gia nhiều lĩnh vực mới cho thấy Lens Technology đang tìm cách tận dụng năng lực vật liệu, gia công chính xác và sản xuất quy mô lớn để đón đầu những thị trường công nghệ đang phát triển.

Robot hình người: Từ sản xuất linh kiện đến lắp ráp robot hoàn chỉnh

Lens Technology đã tham gia lĩnh vực robot từ năm 2016, trước khi robot hình người trở thành một trong những chủ đề nóng của ngành công nghệ. Công ty dần xây dựng năng lực sản xuất linh kiện, mô-đun chức năng và lắp ráp robot hoàn chỉnh.

Theo báo cáo năm 2025 của công ty, danh mục linh kiện robot của Lens bao gồm mô-đun đầu, các kết cấu kim loại nhẹ, cảm biến lực sáu chiều, mô-đun khớp và mô-đun bàn tay khéo léo. Những bộ phận này phục vụ các công đoạn khác nhau, từ chuyển động của khớp đến khả năng cảm nhận lực và thao tác bằng bàn tay robot.

Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với robot hình người. Một robot có thể đi lại hoặc giữ thăng bằng vẫn cần thêm nhiều năng lực để làm việc trong môi trường thực tế: cầm nắm đồ vật, điều chỉnh lực khi tiếp xúc, phối hợp chuyển động và thực hiện những thao tác lặp lại với độ chính xác cao. Những chức năng đó phụ thuộc không chỉ vào phần mềm và AI mà còn vào chất lượng cơ khí, cảm biến, bộ truyền động và quy trình lắp ráp.

Lens Technology đang hướng tới việc cung cấp nhiều loại sản phẩm, từ linh kiện riêng lẻ đến mô-đun và robot hoàn chỉnh. Báo cáo doanh nghiệp cho biết công ty đã xây dựng hệ thống nghiên cứu, phát triển và sản xuất các dòng robot hai chân, robot bốn chân và robot hình người có bánh xe; đồng thời hợp tác gia công với hàng chục doanh nghiệp robot trong và ngoài Trung Quốc.

Theo báo cáo, tổng lượng robot hình người và robot bốn chân mà công ty xuất xưởng trong năm 2025 vượt 10.000 bộ. Công ty con chuyên về robot của Lens cũng ghi nhận doanh thu đạt hơn 1 tỷ NDT. Đây là những dấu hiệu cho thấy mảng robot đã vượt qua giai đoạn chỉ tập trung nghiên cứu nguyên mẫu để tiến vào hoạt động sản xuất và giao hàng thương mại

Một bước phát triển đáng chú ý khác là khu sản xuất robot thông minh tại Vĩnh An, thuộc khu phát triển kinh tế Lưu Dương, tỉnh Hồ Nam, được đưa vào hoạt động tháng 11/2025. Theo báo Thượng Hải Chứng khoán, cơ sở này có diện tích nhà xưởng 188.000 m² và năng lực thiết kế tới 500.000 robot tích hợp trí tuệ hiện thân cùng các sản phẩm phần cứng AI mỗi năm.

Chiến lược của Chu Quần Phi không chỉ là bán linh kiện cho các hãng robot. Lens muốn kiểm soát nhiều công đoạn hơn trong chuỗi giá trị, từ vật liệu, thiết kế cấu trúc, sản xuất linh kiện đến lắp ráp toàn bộ thiết bị. Theo báo cáo hoạt động quan hệ nhà đầu tư được công bố ngày 1/11, Lens Technology hiện có hơn 100 khách hàng robot trong nước và đã đầu tư chiến lược vào hơn 50 công ty trong chuỗi ngành công nghiệp robot tại thị trường chính. Điều này có nghĩa là sự tham gia của Lens Technology trong lĩnh vực robot rộng lớn hơn nhiều so với một số công ty nổi tiếng khác.

AI: Không chỉ robot, mà còn cả phần cứng tính toán

Bên cạnh robot hình người, Lens Technology đang mở rộng sang các thiết bị đầu cuối AI và hạ tầng máy chủ phục vụ tính toán AI.

Ở lĩnh vực thiết bị đầu cuối, công ty tham gia chuỗi sản xuất kính AI, thiết bị đeo thông minh, điện thoại và các hệ thống điện tử trên ô tô. Trong lĩnh vực kính AI, năng lực sản xuất có thể bao gồm linh kiện quang học, kết cấu chính xác, mô-đun chức năng và lắp ráp thiết bị hoàn chỉnh.

Hướng đi này tiếp nối kinh nghiệm của Lens trong lĩnh vực kính và vật liệu chính xác, nhưng đòi hỏi phạm vi năng lực rộng hơn. Một chiếc kính AI không chỉ cần khung và thấu kính mà còn có thể tích hợp camera, màn hình, âm thanh, kết nối và các thành phần phục vụ tương tác với AI. Việc cung cấp được nhiều bộ phận và đảm nhiệm lắp ráp hoàn chỉnh giúp nhà sản xuất tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của sản phẩm.

Về hạ tầng tính toán, Lens đang xây dựng danh mục sản phẩm cho máy chủ AI, tập trung vào kết cấu tủ máy chủ, hệ thống làm mát bằng chất lỏng và lưu trữ dữ liệu. Báo cáo năm 2025 của công ty cho biết doanh nghiệp đã mở rộng danh mục từ các bộ phận kết cấu sang những giải pháp tích hợp phục vụ máy chủ có mức tiêu thụ điện cao và yêu cầu tản nhiệt lớn.

Khi các hệ thống AI ngày càng đòi hỏi nhiều năng lực tính toán, máy chủ phải xử lý mật độ linh kiện cao hơn, đồng thời giải quyết bài toán điện năng, nhiệt lượng và độ ổn định. Hệ thống làm mát bằng chất lỏng vì vậy trở thành một hướng phát triển quan trọng. Tủ máy chủ, ray trượt, khung kết cấu và các mô-đun làm mát có thể không nổi bật như bộ xử lý AI, nhưng là những thành phần cần thiết để triển khai hạ tầng tính toán ở quy mô lớn.

Lens Technology đang đặt cược vào chính những mắt xích phần cứng này. Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các công ty phát triển mô hình AI, doanh nghiệp tận dụng thế mạnh chế tạo chính xác để cung cấp sản phẩm cho hệ sinh thái AI đang phát triển.

Cách tiếp cận đó cũng cho thấy AI không chỉ tạo ra thị trường cho các công ty phát triển phần mềm và chip. Làn sóng đầu tư vào AI còn kéo theo nhu cầu về thiết bị đầu cuối, linh kiện, hệ thống làm mát, tủ máy chủ và lưu trữ dữ liệu. Đây là những lĩnh vực mà các doanh nghiệp chế tạo có kinh nghiệm lâu năm có thể tìm kiếm cơ hội tăng trưởng mới.

Dẫu vậy, việc mở rộng sang AI không có nghĩa các mảng kinh doanh mới đã thay thế được hoạt động truyền thống. Trong báo cáo nửa đầu năm 2026, Lens cho biết doanh thu từ điện thoại thông minh và máy tính vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động kinh doanh. Công ty cũng thừa nhận các lĩnh vực mới như trí tuệ hiện thân, máy chủ AI và hàng không vũ trụ thương mại vẫn có những bất định trong quá trình phát triển.

Đặt cược vào chu kỳ công nghệ tiếp theo

Sự chuyển hướng của Lens Technology phản ánh một thay đổi lớn trong chiến lược của Chu Quần Phi: từ việc cung cấp một bộ phận quan trọng cho sản phẩm của khách hàng sang nỗ lực trở thành nhà cung cấp giải pháp phần cứng tích hợp.

Trong điện thoại thông minh, lợi thế của Lens đến từ khả năng sản xuất kính chính xác với quy mô lớn. Trong robot hình người, doanh nghiệp tìm cách đưa năng lực vật liệu, cơ khí, cảm biến và lắp ráp vào một sản phẩm phức tạp hơn. Trong hạ tầng AI, công ty tập trung vào những thành phần giúp hệ thống tính toán vận hành ổn định và hiệu quả.

Điểm chung của ba lĩnh vực là yêu cầu cao về kỹ thuật, độ chính xác và khả năng sản xuất hàng loạt. Đây cũng là những năng lực mà Lens đã tích lũy trong nhiều năm phục vụ các thương hiệu điện tử toàn cầu.

Tuy nhiên, mỗi thị trường có chu kỳ phát triển và mức độ cạnh tranh khác nhau. Robot hình người cần chứng minh hiệu quả kinh tế trong ứng dụng thực tế; thiết bị AI đầu cuối phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng và sức hấp dẫn của các tính năng mới; còn máy chủ AI đòi hỏi năng lực công nghệ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của khách hàng và đầu tư mở rộng công suất. Thành công trong lĩnh vực kính điện thoại không bảo đảm công ty sẽ lặp lại thành công ở mọi thị trường mới.

Với Chu Quần Phi, hành trình từ khoản tiết kiệm 20.000 HKD đến khối tài sản 127 tỷ NDT là câu chuyện về việc nhận ra cơ hội trong chuỗi cung ứng và từng bước xây dựng năng lực sản xuất. Thách thức hiện nay là vận dụng kinh nghiệm đó vào những lĩnh vực công nghệ đang biến đổi nhanh chóng.