Ông Minh hiện bỏ trốn nên cơ quan tố tụng thực hiện thủ tục truy tố vắng mặt.
Ngoài ông Minh, danh sách bị can gồm Lê Thị Hòa - Phó chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty TNHH Cây xanh Công Minh; Ngô Thị Ngọc Lý - Trưởng Ban Tài chính, kế toán trưởng; Trần Văn Chiến - Phó chủ tịch HĐQT và Thái Hữu Dũng - Giám đốc khu vực miền Trung.
Hệ thống 60 công ty trúng thầu hơn 1.200 dự án
Theo cáo trạng, giai đoạn 2019-2023, Nguyễn Công Minh tổ chức, điều hành hệ thống gồm 60 công ty hoạt động trong lĩnh vực trồng, chăm sóc cây xanh, từng bước mở rộng địa bàn đến 38 tỉnh, thành phố theo địa giới hành chính cũ.
Kết quả điều tra xác định các công ty trong hệ thống đã trúng thầu hơn 1.200 dự án, với tổng giá trị hợp đồng hơn 3.900 tỷ đồng, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 790 tỷ đồng.
Để giành được các gói thầu trồng, chăm sóc cây xanh sử dụng vốn ngân sách, ông Minh bị cáo buộc xây dựng phương thức hoạt động có sự phân công giữa các công ty, giám đốc khu vực và chi nhánh tại địa phương.
Khi tiếp cận dự án, người trong hệ thống Cây xanh Công Minh tìm cách tham gia từ khâu khảo sát, lập dự án, xây dựng dự toán đến chuẩn bị hồ sơ mời thầu.
Tại một số dự án, giá cây xanh, cọc chống và phân bón được đưa vào dự toán cao hơn thực tế. Theo cáo trạng, những người trong hệ thống còn phối hợp với chủ đầu tư đưa ra các tiêu chí cao về nhân sự, năng lực tài chính hoặc kinh nghiệm thi công nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác.
Đáng chú ý, thay vì chỉ sử dụng một doanh nghiệp tham gia đấu thầu, ông Minh bị cáo buộc chỉ đạo nhiều công ty trong hệ thống cùng nộp hồ sơ dự thầu. Các doanh nghiệp này được phân công làm “quân xanh”, tạo điều kiện để một công ty khác trong hệ thống trúng thầu.
Có trường hợp một công ty thuộc hệ thống tham gia tư vấn, lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật hoặc thẩm định hồ sơ mời thầu, trong khi một doanh nghiệp khác cùng hệ thống tham gia đấu thầu thi công chính dự án đó.
Để chuẩn bị hồ sơ năng lực, ông Minh còn bị cáo buộc chỉ đạo xây dựng “ngân hàng nhân sự”, tập hợp bằng cấp của những người có chuyên môn về cây xanh cùng các hợp đồng tương tự mà doanh nghiệp đã thực hiện để sử dụng khi dự thầu.
Sau khi trúng thầu, doanh nghiệp đứng tên trong hợp đồng có thể không trực tiếp thi công mà giao cho chi nhánh tại địa phương tổ chức thực hiện.
Đối với các doanh nghiệp ngoài hệ thống có khả năng tham gia đấu thầu, người của Cây xanh Công Minh bị cáo buộc tìm cách thỏa thuận, phân chia địa bàn nhằm hạn chế cạnh tranh.
Phân chia tiền từ các gói thầu
Theo cáo trạng, tùy từng dự án, hệ thống phân chia khoảng 50% giá trị gói thầu trước thuế cho chi nhánh trực tiếp thi công. Khoảng 35-40% được giữ lại tại khu vực để duy trì hoạt động và chi trả các khoản chi phí, trong đó có khoản được gọi là “chi phí ngoại giao”.
Phần còn lại, tương đương khoảng 10-15% giá trị gói thầu trước thuế, được chuyển về cho Nguyễn Công Minh thông qua Lê Thị Hòa và Ngô Thị Ngọc Lý.
Để có nguồn tiền phục vụ việc phân chia và chi trả các khoản không có chứng từ, giám đốc chi nhánh thỏa thuận với nhà cung cấp nâng giá cây xanh, cọc chống và phân bón cao hơn thực tế, sau đó nhận lại phần tiền chênh lệch.
Kết quả điều tra xác định Nguyễn Công Minh đã hưởng lợi cá nhân gần 265 tỷ đồng từ các dự án trúng thầu.
Lê Thị Hòa và Ngô Thị Ngọc Lý bị cáo buộc giữ vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động và dòng tiền của hệ thống, giúp ông Minh theo dõi, thu hồi các khoản tiền được phân chia từ các khu vực.
Một nội dung đáng chú ý trong cáo trạng là diễn biến sau khi Công an tỉnh Quảng Bình khởi tố, điều tra các sai phạm liên quan đến hệ thống Cây xanh Công Minh năm 2023.
Theo cáo trạng, Nguyễn Công Minh đã thu lại những máy tính quan trọng, chỉ đạo nhân viên xóa email, tiêu hủy tài liệu, chứng cứ và thay đổi điện thoại sử dụng.
Từ ngày 6/6/2023, ông Minh cùng gia đình bỏ trốn ra nước ngoài. Do không xác định được nơi ở của ông Minh, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã ra quyết định truy nã, công khai thông tin và tiến hành các thủ tục điều tra, đề nghị truy tố vắng mặt theo quy định.
Ngoài nhóm lãnh đạo, nhân viên hệ thống Cây xanh Công Minh, Viện KSND Tối cao còn truy tố một số cựu lãnh đạo địa phương liên quan đến các gói thầu.
Cụ thể, ông Phan Văn Linh, nguyên Chủ tịch UBND huyện Triệu Phong (Quảng Trị cũ), bị cáo buộc tạo điều kiện cho các công ty thuộc hệ thống Cây xanh Công Minh trúng thầu 5 dự án, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 6,19 tỷ đồng. Theo cáo trạng, ông Linh hưởng lợi bất chính 260 triệu đồng.
Ông Đặng Trọng Vân, nguyên Chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa (Quảng Trị cũ), bị cáo buộc tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong hệ thống trúng thầu 3 dự án, gây thiệt hại hơn 3,68 tỷ đồng và hưởng lợi bất chính 60 triệu đồng.
Trong khi đó, ông Võ Đắc Hóa, nguyên Chủ tịch UBND huyện Gio Linh, bị cáo buộc can thiệp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thuộc hệ thống Cây xanh Công Minh trúng thầu 4 dự án, gây thiệt hại hơn 4,03 tỷ đồng. Cáo trạng ghi nhận ông Hóa đã nộp 100 triệu đồng để khắc phục hậu quả chung của vụ án.
