Ngộ độc thuốc lá điện tử, người trẻ co giật, hôn mê
“Thời gian từ năm 2024 trở về trước, gần như ngày nào chúng tôi cũng tiếp nhận bệnh nhân ngộ độc cấp liên quan đến thuốc lá điện tử” - TS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo.
Có thời điểm, chỉ trong 10 ngày, Trung tâm đã tiếp nhận liên tiếp 8 ca cấp cứu vì ngộ độc thuốc lá điện tử, đều là người dưới 20 tuổi.
Theo TS Nguyên, người bị ngộ độc có triệu chứng run rẩy, vã mồ hôi, hoang tưởng, ảo giác, mất ăn, mất ngủ. Trường hợp nặng có thể bất tỉnh, sùi bọt mép, co giật, hôn mê; khi nhập viện đã tổn thương nhiều cơ quan.
Đáng lo ngại là tổn thương mạch máu não ở những bệnh nhân trẻ. Người bệnh có thể bị co thắt mạch máu mạnh, xuất huyết não hoặc nhồi máu não với vùng tổn thương rất rộng. TS Nguyên cho biết có trường hợp vùng não tổn thương chiếm tới 1/3 não bộ, nặng hơn nhiều những trường hợp đột quỵ thường gặp ở người cao tuổi.
Nicotine gây lệ thuộc
Ngay trước kỳ họp Quốc hội lần này, hàng loạt hội chuyên ngành như Hội Ung thư Việt Nam, Hội Tim mạch Việt Nam, Hội Miễn dịch trị liệu và ung thư Việt Nam, Hội Hồi sức cấp cứu chống độc Việt Nam … đã có công văn khẩn thiết gửi Uỷ ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Bộ Y tế cùng nhiều bộ, ngành và các ĐBQH, kiến nghị các giải pháp bảo vệ thế hệ trẻ khỏi tác hại của thuốc lá, trong đó, chỉ ra tác hại của nicotine.
GS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, nhấn mạnh thuốc lá và nicotine có khả năng gây nghiện rất cao. Ngay cả khi người hút nhận thức được tác hại và mong muốn từ bỏ, phần lớn vẫn không bỏ được thuốc.
Nicotine là chất gây nghiện có trong thuốc lá truyền thống và nhiều sản phẩm thuốc lá mới. Nicotine chủ yếu tạo và duy trì sự lệ thuộc; còn khói thuốc chứa nhiều chất độc và chất gây ung thư, góp phần dẫn đến ung thư phổi và nhiều bệnh lý khác.
Ngăn người trẻ bắt đầu quan trọng hơn chờ cai nghiện
GS Mai Trọng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Miễn dịch trị liệu và ung thư Việt Nam, cũng khẳng định thuốc lá liên quan chặt chẽ với ung thư phổi và nhiều loại ung thư khác. Người mắc ung thư có thể phải trải qua chẩn đoán, phẫu thuật, xạ trị và theo dõi kéo dài, với chi phí lớn, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Theo GS Khoa, ngăn người trẻ bắt đầu hút thuốc có giá trị lớn hơn nhiều so với chỉ xử lý hậu quả sau khi họ đã nghiện hoặc mắc bệnh. Vì khi đã lệ thuộc nicotine, việc cai thuốc thường khó khăn. Vì vậy, chính sách phòng, chống tác hại thuốc lá cần ưu tiên ngăn người trẻ tiếp cận và bắt đầu sử dụng, thay vì chỉ dựa vào biện pháp cai nghiện về sau.
Theo GS Bùi Diệu, Chủ tịch Hội Ung thư Việt Nam, não bộ người trẻ đặc biệt nhạy cảm với tác hại từ nicotine và khói thuốc lá. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, chỉ tiếp xúc với liều thấp nicotine trong thời gian ngắn cũng dẫn tới các thay đổi lâu dài ở não người trẻ. Ngay từ giai đoạn bào thai, mẹ hít khói thuốc lá sẽ làm giảm khả năng học, trí nhớ và xử lý cảm giác.
ĐBQH ủng hộ cấm toàn diện sản phẩm nicotine thế hệ mới
Những cảnh báo từ chuyên gia được đặt trong bối cảnh Quốc hội thảo luận sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Nhiều ĐBQH nhất trí cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha, các sản phẩm nicotine thế hệ mới và bộ phận chứa nguyên liệu.
Tại thảo luận tổ, có ĐBQH đề nghị giữ danh mục sản phẩm bị cấm ngay trong luật, không chuyển giao cho Chính phủ và không lùi thời điểm thực hiện.
ĐBQH cũng đề nghị cấm toàn bộ chuỗi hoạt động, từ sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, nhập khẩu, chứa chấp đến sử dụng; đồng thời cấm cả linh kiện rời, cụm linh kiện và dung dịch. Nhiều ĐBQH kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành hướng dẫn chuyên môn về cai nghiện thuốc lá điện tử.
Từ góc độ khu vực, Liên minh Phòng, chống tác hại thuốc lá Đông Nam Á (SEATCA) cảnh báo rằng ngành công nghiệp thuốc lá liên tục điều chỉnh và đưa ra thị trường các sản phẩm thuốc lá, nicotine mới, sử dụng hương vị hấp dẫn, thiết kế bắt mắt và quảng bá trên mạng xã hội nhằm thu hút người sử dụng, đặc biệt là giới trẻ.
Trong công bố ngày 30/10/2026, các chuyên gia SEATCA nhấn mạnh cần cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các thiết bị hút thuốc điện tử khác và túi ngậm nicotine trước khi những sản phẩm này trở nên phổ biến trên quy mô như thuốc lá điếu. Đồng thời, không nên cho phép các sản phẩm nicotine phi y tế mới được thiết kế nhằm gây ra hoặc duy trì sự lệ thuộc nicotine được đưa ra thị trường tiêu dùng.
TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, bày tỏ: Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sắp tới là cơ hội để thể chế hóa quyết định quan trọng của Quốc hội, đưa quyết định này vào hệ thống pháp luật của Việt Nam và bảo đảm đầy đủ tinh thần của lệnh cấm năm 2024 trong pháp luật.
