Những ngày gần đây, cái tên Trần Quí Thanh trở thành tâm điểm chú ý khi ông cùng con gái góp vốn thành lập doanh nghiệp bất động sản có tên CTCP Công nghiệp Đô thị Ngãi Giao - Sài Gòn với vốn điều lệ 1.400 tỷ đồng.
Theo đăng ký, ông Thanh giữ vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc và là người đại diện theo pháp luật. Trụ sở của doanh nghiệp đặt tại 219 đại lộ Bình Dương, khu phố Tây, phường Lái Thiêu, TP.HCM, trùng với trụ sở của Tân Hiệp Phát.
Sự trở lại bất ngờ này khiến nhiều người nhắc nhớ về hành trình dựng nên Tập đoàn Tân Hiệp Phát, cùng những biến cố từng liên quan ông Trần Quí Thanh và đế chế đồ uống này.
Kỹ sư cơ khí lập nên đế chế đồ uống
Ông Trần Quí Thanh, sinh năm 1953, là nhà sáng lập Tân Hiệp Phát – tập đoàn nước giải khát quy mô lớn ở Việt Nam.
Xuất thân là kỹ sư cơ khí chế tạo máy, ông Thanh tốt nghiệp Đại học Bách khoa năm 1978. Sau đó, ông chuyển hướng sang lĩnh vực thực phẩm và nước giải khát, từng đảm nhiệm vị trí Giám đốc Xưởng cồn gas & nước giải khát Bến Thành thuộc Tổng công ty Thực phẩm miền Nam. Đây được xem là tiền thân của Tân Hiệp Phát sau này.
Năm 1994, ông Thanh bắt đầu xây dựng Tân Hiệp Phát từ một cơ sở sản xuất nước giải khát. Từ nền tảng ban đầu này, tập đoàn từng bước mở rộng quy mô, phát triển các sản phẩm hướng đến cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế tại Việt Nam.
Một trong những dấu ấn đáng chú ý trong quá trình phát triển Tân Hiệp Phát là chiến lược tập trung vào nhóm đồ uống không cồn, đặc biệt là các sản phẩm hướng đến nhu cầu tiêu dùng mới.
Công ty liên tiếp tung ra thị trường các sản phẩm Nước tăng lực Number One, Bia tươi đóng chai Laser, Sữa đậu nành Number 1, Nước tinh khiết Number 1, Bia Gold Bến Thành...
Sản phẩm Number 1 của Tân Hiệp Phát ngay từ khi ra mắt tạo được hiệu ứng tốt, nhanh chóng phổ biến trong đời sống người tiêu dùng.
Đến năm 2006, sản phẩm Trà xanh 0 Độ được giới thiệu, tiếp đó là Trà thảo mộc Dr Thanh vào năm 2009. Những sản phẩm ăn khách này góp phần đưa Tân Hiệp Phát trở thành một trong những doanh nghiệp nội địa đáng chú ý trong ngành nước giải khát.
Theo giới thiệu, Tân Hiệp Phát đã đầu tư lớn vào công nghệ chiết rót vô trùng nhằm mở rộng khả năng sản xuất các sản phẩm nước giải khát có thời hạn sử dụng dài mà không cần chất bảo quản.
Từ những khoản đầu tư về công nghệ, Tân Hiệp Phát tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm và thị trường. Sản phẩm của Tân Hiệp Phát được phân phối trên toàn quốc và xuất khẩu tới nhiều thị trường nước ngoài.
Trong quá trình điều hành, ông Trần Quí Thanh nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu xây dựng một doanh nghiệp có khả năng tồn tại qua nhiều thế hệ.
Năm 2019, nhân dịp Tân Hiệp Phát tròn 25 năm hoạt động, ông Thanh chia sẻ về tham vọng xây dựng doanh nghiệp có tuổi đời 100 năm. Để đạt mục tiêu này, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở chiến lược kinh doanh mà còn ở việc xây dựng đội ngũ kế thừa.
Vì thế, các con gái của ông Thanh cũng từng giữ những vị trí quan trọng. Trong đó, bà Trần Uyên Phương là một trong những người tham gia điều hành doanh nghiệp, từng giữ chức Phó tổng giám đốc.
Là công ty gia đình nhưng Tân Hiệp Phát có lợi nhuận rất lớn, có năm vượt qua cả các ông lớn nước ngoài như Pepsi và Coca-Cola. Tỷ suất lợi nhuận của Tân Hiệp Phát cũng rất cao.
Năm 2019, tờ Bloomberg thông tin ông Trần Quí Thanh lúc ấy đang tìm kiếm một đối tác chiến lược để có thể đầu tư 3 tỷ USD, giúp Tân Hiệp Phát trở thành một “Red Bull” tiếp theo trong khu vực.
Tân Hiệp Phát kỳ vọng sẽ tăng doanh thu gấp đôi, lên 1 tỷ USD trong vòng 5 năm sau và giá trị của doanh nghiệp có thể đạt 5 tỷ USD. Kế hoạch của Tân Hiệp Phát diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp này đã rót 500 triệu USD cho 3 nhà máy, dự kiến sẽ đầu tư thêm 500 triệu USD nữa cho giai đoạn tiếp theo.
Còn tờ Forbes vào năm 2012 nói rằng Tân Hiệp Phát đã từ chối đề nghị hợp tác với giá trị đầu tư lên đến 2,5 tỷ USD từ Coca-Cola của Mỹ với lý do là 2 bên có tầm nhìn khác nhau.
Nếu chấp nhận thương vụ M&A lịch sử đó, ông Thanh có lẽ đã lọt danh sách những người giàu nhất hành tinh của Forbes trước tỷ phú đô la Phạm Nhật Vượng.
Lập nhiều công ty bất động sản
Hoạt động kinh doanh nước giải khát đem về một lượng tiền lớn cho gia đình ông Thanh. Do đó, dư luận không bất ngờ khi hồ sơ vụ án Phạm Công Danh và Ngân hàng Xây dựng năm 2016 thể hiện nhóm cá nhân liên quan gia đình ông Trần Quí Thanh có lượng tiền gửi tiết kiệm tại ngân hàng này lên tới gần 6.000 tỷ đồng.
Với cơ ngơi đồ sộ, bên cạnh sản xuất đồ uống, ông Trần Quí Thanh và người thân còn mở rộng đầu tư sang mảng bất động sản.
Giai đoạn 2018-2019, gia đình ông chủ Tân Hiệp Phát gây chú ý khi thành lập hơn 20 công ty có ngành nghề kinh doanh bất động sản với tổng vốn điều lệ lên đến 20.000 tỷ đồng.
Đỉnh điểm năm 2019, chỉ trong vòng một tuần, vợ ông Trần Quí Thanh và 2 con gái (Trần Uyên Phương, Trần Ngọc Bích) đã thành lập 10 công ty bất động sản. Mỗi công ty có vốn điều lệ 1.500 tỷ đồng.
Chỉ ít tháng sau khi thành lập, 10 công ty bất động sản bất ngờ giải thể, với cùng lý do: “không có dự án để đầu tư, phát triển và việc duy trì hoạt động của doanh nghiệp không có hiệu quả”.
Sau đó, ngoài tích luỹ các khu “đất sạch” để không phải giải phóng mặt bằng, gia đình ông chủ Tân Hiệp Phát còn tham gia các cuộc đấu giá đất và liên tiếp trúng đấu giá "đất vàng".
Kể từ khi gia nhập lĩnh vực bất động sản, Tân Hiệp Phát đã có trong tay quỹ đất trải dài khắp các tỉnh thành, tập trung nhiều ở TP Đà Nẵng, TP.HCM và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).
Tháng 4/2023, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an bắt tạm giam ông Thanh và con gái Trần Uyên Phương trong vụ án liên quan các giao dịch cho vay và chuyển nhượng tài sản. Một người con khác của ông Trần Quí Thanh là Trần Ngọc Bích cũng bị khởi tố với vai trò đồng phạm.
Năm 2024, tòa án phạt ông Trần Quí Thanh 8 năm tù về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản; bà Trần Uyên Phương nhận mức án 3 năm 3 tháng tù; còn bà Trần Ngọc Bích 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo.
Theo kết luận của cơ quan chức năng, từ năm 2019 đến năm 2020, ông Trần Quí Thanh cùng 2 con gái thông qua môi giới đã cho các ông, bà Lâm Sơn Hoàng, Nguyễn Huy Đông, Nguyễn Văn Chung, Đặng Thị Kim Oanh vay tiền.
Các khoản tiền này cho vay với lãi suất 3%/tháng, nhưng các bị cáo yêu cầu chủ tài sản, chủ dự án phải ký hợp đồng chuyển nhượng tài sản hoặc cổ phần của dự án để che giấu bản chất của việc cho vay. Sau đó, cha con ông Thanh lấy lý do bên vay vi phạm cam kết để không trả lại tài sản.
Sau khoảng 2 năm rưỡi kể từ khi nhận mức án 8 năm tù, chủ Tập đoàn Tân Hiệp Phát xuất hiện trở lại trong một pháp nhân về bất động sản vốn điều lệ 1.400 tỷ đồng. Giới quan sát đang chờ đợi xem sau hành trình có cả thành công và nhiều điều tiếng, ông Trần Quí Thanh sẽ tiếp tục dẫn dắt đế chế Tân Hiệp Phát theo hướng nào?
Liệu ánh hào quang từng gắn với đế chế Tân Hiệp Phát sẽ trở lại, hay những biến cố trong quá khứ sẽ còn tác động đến hành trình phía trước?
