Một tiêm kích Su-35S của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga được cho là đã bay vào không phận do Ukraine kiểm soát trên khu vực Sumy, vượt qua thị trấn Uhroidy và phóng một tên lửa dẫn đường Kh-59/69 về phía thành phố Sumy trước khi an toàn trở lại không phận do Nga kiểm soát ở vùng Kursk.
Nếu được xác nhận, đây là một diễn biến đáng chú ý bởi các tiêm kích thế hệ 4 của Nga trong phần lớn cuộc xung đột thường tránh tiến sâu vào không phận Ukraine, thay vào đó sử dụng tên lửa và bom lượn để tấn công mục tiêu từ khoảng cách an toàn. Động thái mới có thể cho thấy Nga đang điều chỉnh cách vận hành trong bối cảnh năng lực phòng không Ukraine được cho là suy yếu.
Su-35S phù hợp với nhiệm vụ thăm dò phòng không
Su-35S đặc biệt phù hợp với các nhiệm vụ thăm dò hệ thống phòng thủ đối phương. Máy bay được trang bị radar chính công suất lớn, hai radar AESA băng tần L và các hệ thống tác chiến điện tử hiện đại, giúp tăng khả năng sống sót trước phòng không đối phương.
Việc Su-35S chỉ cần một phi công, trong khi số lượng máy bay đang được biên chế và sản xuất khá lớn, cũng khiến việc sử dụng loại tiêm kích này cho các nhiệm vụ có rủi ro cao trở nên ít tốn kém hơn so với Su-30SM2 hai chỗ ngồi hoặc Su-57, vốn khan hiếm hơn.
Su-57 hiện là loại tiêm kích Nga được biết đến từng được triển khai cho các hoạt động đáng kể ở khu vực gần hệ thống phòng không đối phương, nhờ khả năng sống sót cao hơn các máy bay chiến đấu chiến thuật Nga khác.
Nga có thể đang kiểm tra phản ứng của phòng không Ukraine
Chuyến bay qua Uhroidy sẽ đưa Su-35S đến gần các hệ thống phòng không Ukraine hơn đáng kể so với mức thường cần thiết cho một nhiệm vụ tấn công.
Một khả năng là Nga cố tình kiểm tra phản ứng của mạng lưới phòng không Ukraine. Việc một tiêm kích chỉ xâm nhập một đoạn tương đối ngắn qua biên giới có thể giúp Nga thu thập thông tin về phạm vi phủ sóng radar, thời gian phản ứng và vị trí các khẩu đội tên lửa đất đối không.
Ngay cả khi không có ý định duy trì hoạt động lâu trên lãnh thổ Ukraine, nhiệm vụ này vẫn có thể cho thấy liệu các đơn vị phòng không Ukraine có đủ khả năng nhanh chóng phát hiện và đánh chặn một mục tiêu tốc độ cao hay không.
Su-35S cũng có thể đã tận dụng một khoảng trống tạm thời trong vùng phủ radar hoặc tên lửa phòng không.
Patriot ngày càng trở thành mắt xích quan trọng
Trong bối cảnh kho vũ khí phòng không S-300 mà Ukraine kế thừa từ Liên Xô nhanh chóng suy giảm, các hệ thống MIM-104 Patriot do Mỹ cung cấp, cùng đạn đánh chặn PAC-2 và PAC-3, đã trở thành thành phần quan trọng nhất trong mạng lưới phòng không tầm xa của Ukraine.
Patriot có khả năng đánh chặn máy bay và tên lửa ở khoảng cách đáng kể, nhưng đạn đánh chặn rất đắt đỏ và ngày càng khó bổ sung. Một số nhà phân tích cho rằng khả năng tiến hành các đòn tập kích xuyên qua phòng không của Su-35 có thể liên quan đến việc nguồn cung tên lửa đánh chặn cho Patriot của Ukraine bị hạn chế, trong khi một số hệ thống cũng đã bị phá hủy trong các cuộc tập kích của Nga.
Nếu Moscow đánh giá kho tên lửa đánh chặn của Ukraine đã suy giảm đủ mạnh, Nga có thể sẵn sàng chấp nhận rủi ro lớn hơn khi đưa máy bay chiến thuật tiến gần hoặc xuyên qua không phận Ukraine.
Việc các khẩu đội Patriot bị suy giảm hoặc phải phân bổ lại có thể tạo ra những khoảng trống tạm thời, đặc biệt trên lãnh thổ Ukraine rộng lớn. Nga khi đó có thể tìm cách xác định và khai thác những khoảng trống này thay vì coi toàn bộ không phận Ukraine được bảo vệ đồng đều.
Diễn biến mới có thể là dấu hiệu cho thấy cán cân giữa không quân chiến thuật Nga và phòng không Ukraine đang bắt đầu thay đổi.
Sumy là khu vực đặc biệt nhạy cảm
Khu vực Sumy đặc biệt nhạy cảm do nằm sát vùng Kursk của Nga. Các máy bay Nga hoạt động từ những căn cứ và không phận ở miền Tây nước Nga có thể tiếp cận khu vực này tương đối nhanh, trong khi Nga cũng sở hữu mạng lưới cảm biến đáng kể gần biên giới.
Đặc điểm địa lý này tạo điều kiện cho không quân Nga tiến hành những đợt xâm nhập ngắn vào không phận Ukraine, điều khó thực hiện hơn nếu phải tiến sâu vào lãnh thổ đối phương.
Với Ukraine, bảo vệ Sumy đặt ra bài toán phân bổ nguồn lực rất khó. Việc xây dựng một “lá chắn” phòng không tầm xa liên tục dọc toàn bộ biên giới phía đông bắc sẽ cần số lượng lớn bệ phóng, radar và tên lửa đánh chặn.
Nga có thể tận dụng những khoảng trống hình thành từ sự hạn chế về nguồn lực này bằng cách thay đổi tuyến bay, vị trí phóng và phương thức tiếp cận mục tiêu.
Theo MW
