Ca ngộ độc liên quan thuốc lá điện tử giảm mạnh
Tại hội nghị về các biện pháp phòng chống thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng do Bộ Y tế tổ chức sáng nay, 26/1, bà Đinh Thị Thu Thuỷ, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế, cho biết các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không chỉ chứa nicotine mà còn phát hiện các chất ma túy trá hình, tiềm ẩn nguy cơ lệ thuộc và tổn hại nghiêm trọng sức khỏe.
Bên cạnh đó là tình trạng buôn lậu, hàng giả, sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Tuy nhiên, sau khi Quốc hội ra Nghị quyết 173, số vụ xử lý liên quan đến các chất ma túy trộn trong thuốc lá thế hệ mới trong năm 2025 chỉ còn 5 vụ, theo báo cáo từ lực lượng chức năng. “Đây là tín hiệu rất đáng mừng, cho thấy chính sách đang đi đúng hướng”, bà Thuỷ nhấn mạnh.
Trao đổi với VietTimes, BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trước đây mỗi tháng trung tâm tiếp nhận 5 đến 6 ca ngộ độc liên quan thuốc lá điện tử. Sau khi có quy định cấm, số ca nhập viện giảm còn 1 đến 2 ca mỗi tháng.
Khung pháp lý đồng bộ, không để doanh nghiệp lách luật
Theo đại diện Bộ Y tế, Nghị định 371 ban hành ngày 31/12/2025 là bước hoàn thiện quan trọng khi thống nhất giữa Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Y tế và Bộ Tư pháp về khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thiết bị liên quan. Việc định danh rõ ràng giúp “bịt” các khoảng trống pháp lý, ngăn doanh nghiệp thay đổi tên gọi, cấu tạo sản phẩm để né tránh quy định.
Bà Thuỷ khẳng định chế tài xử lý hình sự và xử phạt hành chính hiện đã tương đối đầy đủ, thẩm quyền xử phạt cũng đã được phân định rõ. Bộ Y tế đang tiếp nhận nhiều văn bản từ công an các địa phương, đồng thời phối hợp cung cấp tài liệu nhận diện sản phẩm.
Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại hội nghị cũng giới thiệu mẫu sản phẩm và phân tích cấu tạo, nguy cơ nhằm hỗ trợ lực lượng thực thi.
Bộ Y tế cũng đang nghiên cứu đề xuất bổ sung các sản phẩm mới như shisha, các dạng thuốc lá biến tướng khác vào phạm vi điều chỉnh của Luật phòng, chống tác hại thuốc lá.
Quảng cáo trá hình, buôn lậu tinh vi vẫn là thách thức
Ông Nguyễn Văn Hùng, Vụ Pháp chế Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, trước đây từng có khoảng trống pháp lý khiến việc xử phạt quảng cáo thuốc lá điện tử gặp khó khăn. Từ khi Nghị quyết 173 có hiệu lực và các nghị định liên quan được sửa đổi, khung pháp lý xử phạt hành chính trong lĩnh vực quảng cáo cơ bản đã hoàn thiện.
Tuy vậy, thách thức nổi lên trên môi trường số. Nhiều sản phẩm được quảng cáo trá hình dưới dạng thiết bị công nghệ, phụ kiện phong cách sống, thay đổi tên gọi liên tục để đánh lạc hướng cơ quan quản lý. Hoạt động quảng cáo xuyên biên giới, mạng xã hội, thương mại điện tử khiến việc truy vết và xử lý phức tạp hơn. Ông Hùng đề xuất tăng cường cung cấp bằng chứng khoa học về tác hại, thiết lập cơ chế kiểm tra liên ngành thường trực và hoàn thiện mô hình kiểm tra chuyên ngành.
Ở góc độ thị trường, ông Lê Đình Bình, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước Bộ Công Thương, chỉ ra nhiều thủ đoạn tinh vi. Các đối tượng kinh doanh nhỏ lẻ không bày bán công khai, chỉ giao dịch khi có người quen giới thiệu. Hàng hóa được chia nhỏ, ngụy trang, vận chuyển qua xe khách, xe tải, dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh theo hình thức giao hàng thu tiền hộ để qua mặt lực lượng chức năng.
Ngoài ra, việc xác định linh kiện, bộ phận tách rời có phải là thuốc lá điện tử hay không vẫn còn cách hiểu khác nhau, gây khó khăn khi xử lý. Công tác giám định mất thời gian và chi phí, trong khi kinh phí, phương tiện còn hạn chế.
Đại diện Bộ Công Thương kiến nghị sửa đổi quy định để xử lý hình sự với ngưỡng thấp hơn, tăng mức phạt hành chính và có cơ chế hỗ trợ tài chính cho hoạt động phát hiện, tố giác vi phạm.
