Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28/8 tuyên bố Washington đang thúc đẩy một thỏa thuận chưa từng có nhằm giành quyền kiểm soát phần lớn trữ lượng dầu đã được chứng minh của Venezuela, đặt cược rằng các doanh nghiệp Mỹ có thể vực dậy ngành năng lượng đang suy kiệt của quốc gia OPEC này, đồng thời tạo thêm nguồn cung dầu thô giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu tại Mỹ.
Ông Trump không công bố nhiều chi tiết về thỏa thuận, chỉ cho biết Mỹ đã giành được quyền kiểm soát phần lớn hơn 65 tỷ thùng dầu trong tổng trữ lượng đã được chứng minh của Venezuela thông qua một mô hình hợp tác với khu vực tư nhân.
Lãnh đạo Venezuela hoan nghênh thỏa thuận, cho rằng kế hoạch này sẽ thúc đẩy nền kinh tế và tăng nguồn thu cho chính phủ.
Nếu được triển khai, thỏa thuận sẽ đánh dấu bước mở rộng mạnh mẽ vai trò của Mỹ trong ngành dầu mỏ Venezuela, trong lúc chính quyền Trump tìm cách khôi phục sản lượng dầu của quốc gia Nam Mỹ này và bảo đảm thêm nguồn dầu thô cho các nhà máy lọc dầu Mỹ.
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu đã được chứng minh lớn nhất thế giới nhưng hiện chỉ sản xuất khoảng 1,25 triệu thùng/ngày - thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng. Ngành dầu khí nước này đã chịu ảnh hưởng nặng nề sau nhiều năm thiếu đầu tư, quản lý yếu kém và các lệnh trừng phạt.
Ông Rubio gọi thỏa thuận là “đôi bên cùng có lợi”
“Theo chỉ đạo của tôi, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, phối hợp chặt chẽ với Quyền Tổng thống Venezuela rất được tôn trọng Delcy Rodriguez và thông qua quan hệ đối tác với doanh nghiệp tư nhân, đã bảo đảm quyền kiểm soát của Mỹ đối với phần lớn hơn 65 TỶ THÙNG dầu đã được chứng minh của Venezuela, mà người nộp thuế Mỹ không phải chi trả”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Tuyên bố được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán Mỹ - Venezuela về một thỏa thuận cho phép các doanh nghiệp Mỹ tiếp cận dài hạn một nhóm mỏ dầu của Venezuela, đồng thời bảo đảm nguồn dầu khai thác từ những mỏ này được cung cấp cho thị trường Mỹ.
Các quan chức Venezuela đang chuẩn bị ký những thỏa thuận mới vào tuần tới, trao quyền thăm dò và khai thác dầu cho một số doanh nghiệp, trong đó đặc biệt chú trọng các công ty Mỹ.
Các nguồn tin nói với Reuters rằng mô hình cho thuê mỏ đang được cân nhắc. Theo phương án này, các mỏ có thể được đấu giá cho các nhà sản xuất dầu Mỹ. Tuy nhiên, kế hoạch có thể đối mặt với những thách thức pháp lý và hiến định tại Venezuela, nơi nhà nước vẫn nắm quyền kiểm soát các hoạt động cốt lõi của ngành dầu khí.
Ông Trump không tiết lộ cấu trúc cụ thể của thỏa thuận, những mỏ dầu hay doanh nghiệp nào tham gia, cũng như cách Mỹ sẽ thực hiện quyền kiểm soát phần lớn trữ lượng. Danh sách mà Reuters tiếp cận cho thấy các mỏ liên quan nằm tại Vành đai Orinoco và khu vực hồ Maracaibo.
Ngoại trưởng Rubio mô tả thỏa thuận là chiến thắng cho cả hai quốc gia. Trong một bài đăng trên X, ông cho rằng kế hoạch sẽ giúp Mỹ có nguồn dầu ổn định với chi phí thấp, qua đó góp phần kéo giảm giá xăng.
Đối với Venezuela, ông Rubio cho biết thỏa thuận có thể thu hút gần 100 tỷ USD đầu tư tư nhân, tạo ra hàng nghìn việc làm có thu nhập cao và hỗ trợ quá trình tái thiết nền kinh tế.
Bà Rodriguez, người trở thành lãnh đạo lâm thời sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro hồi tháng 1, cho biết tối 28/8 rằng thỏa thuận sẽ cho phép Venezuela tăng đáng kể sản lượng thông qua phát triển 17 mỏ dầu chiến lược, đồng thời mang lại tổng cộng 209 tỷ USD nguồn thu thuế cho quốc gia này.
“Những khoản đầu tư này không chỉ góp phần phục hồi và hiện đại hóa ngành công nghiệp của chúng tôi, mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, an ninh năng lượng của khu vực và tạo ra sự cân bằng lớn hơn trên các thị trường quốc tế”, bà Rodriguez nói trong một tuyên bố.
Cơ sở pháp lý và cấu trúc tài chính vẫn chưa rõ
Các chuyên gia cho rằng cần có thêm thông tin về cấu trúc pháp lý và tài chính của thỏa thuận trước khi có thể đánh giá liệu kế hoạch có thực sự thu hút được dòng vốn đầu tư lớn hay không.
Một câu hỏi khác là liệu thỏa thuận có thể giúp giá xăng tại Mỹ giảm trong ngắn hạn hay không. Việc phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết để khai thác, vận chuyển và lọc loại dầu thô nặng của Venezuela có thể mất nhiều năm.
David Goldwyn, Chủ tịch Goldwyn Global Strategies, cho rằng chưa rõ chính phủ Mỹ có cơ sở pháp lý để ký hợp đồng thuê các mỏ dầu theo Hiến pháp Venezuela và luật hydrocarbon mới của nước này hay không.
Ông cũng lưu ý “chưa có tiền lệ” để chính phủ Mỹ trực tiếp ký hợp đồng thuê và vận hành các mỏ dầu ở một quốc gia khác.
Goldwyn đồng thời đặt câu hỏi liệu kế hoạch mới có thể giải quyết được những trở ngại đã khiến các nhà đầu tư né tránh Venezuela trong nhiều năm hay không.
“Khó có thể thấy bằng cách nào một cơ chế như vậy có thể thúc đẩy đầu tư ở quy mô đáng kể”, ông nói, đồng thời chỉ ra hàng loạt vấn đề như bất ổn chính trị, hệ thống điện không đáp ứng yêu cầu, năng lực xuất khẩu hạn chế và quyền quyết định quá lớn của chính phủ đối với ngành dầu khí.
Kể từ khi loại bỏ ông Maduro khỏi quyền lực, Washington đã tìm cách bảo đảm dòng dầu thô Venezuela ổn định cho các nhà máy lọc dầu Mỹ, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp Mỹ quay trở lại đầu tư vào ngành năng lượng của quốc gia Nam Mỹ.
Chính quyền Trump đang chịu áp lực trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 trong việc giải quyết mối quan tâm của người tiêu dùng về giá xăng tăng cao. Nguồn dầu rẻ hơn và sản lượng lớn hơn từ Venezuela có thể giúp Washington giảm bớt áp lực này.
Mỹ cũng đang tìm cách bổ sung cho Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), kho dầu dự phòng quốc gia, trong đó có khả năng thực hiện các thỏa thuận hoán đổi dầu thô với các nhà sản xuất Mỹ.
Venezuela quốc hữu hóa ngành dầu mỏ từ những năm 1970, đưa tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA trở thành trung tâm của hệ thống năng lượng. Dưới thời ông Maduro, sản lượng dầu của Venezuela giảm mạnh.
Nếu thỏa thuận mới thực sự được triển khai, đây sẽ là một bước ngoặt lớn đối với ngành dầu khí Venezuela: từ một ngành công nghiệp bị suy giảm bởi thiếu vốn, các lệnh trừng phạt và quản trị yếu kém, Caracas có thể trở thành điểm đến của một làn sóng đầu tư mới do các doanh nghiệp Mỹ dẫn dắt.
Tuy nhiên, quy mô thực tế của quyền kiểm soát mà Mỹ có được, cơ chế pháp lý để triển khai và khả năng biến hàng chục tỷ thùng dầu dưới lòng đất thành nguồn cung thực tế vẫn là những câu hỏi chưa có lời giải.
Theo Reuters
