Theo tờ báo Mỹ, trong bối cảnh các nhà đầu tư đã rót hàng nghìn tỷ USD vào các công ty trí tuệ nhân tạo (AI), nhà sản xuất chip và doanh nghiệp phát triển trung tâm dữ liệu; ngành AI đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng đáng tin cậy nhất của kinh tế Mỹ, thậm chí có ý kiến cho rằng đây gần như là động lực duy nhất.
Trong guồng quay tăng trưởng ấy, không doanh nghiệp nào giữ vai trò trung tâm hơn Nvidia. Các trung tâm dữ liệu cung cấp năng lực tính toán cho AI được trang bị dày đặc chip của Nvidia. Không chỉ bán chip, hãng còn góp vốn và hỗ trợ tài chính cho việc xây dựng những trung tâm dữ liệu này.
Và ít nhất cho đến trước tuần này, thật khó hình dung Nvidia có thể hoạt động mà không có Jensen Huang – nhà đồng sáng lập kiêm CEO nổi tiếng với chiếc áo khoác da đen quen thuộc và phong cách lãnh đạo đầy cá tính.
Chính vì vậy, sau hàng loạt bê bối có tình tiết chẳng khác nào phim Hollywood, việc Jensen Huang từ chức hôm thứ Năm không chỉ ảnh hưởng đến Nvidia và các nhà đầu tư của hãng, mà còn có thể liên quan đến lợi ích của gần như mọi người dân Mỹ.
Aaron Klein, chuyên gia về quản lý tài chính tại Viện Brookings, đặt câu hỏi nửa đùa nửa thật: “Đời sống tình dục của một CEO có thể kéo sập cả nền kinh tế hay không?”.
Xét theo nghĩa đen, câu trả lời gần như chắc chắn là không. Không ai cho rằng việc Huang từ chức tự nó có thể chấm dứt cơn sốt AI, càng không thể trực tiếp đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái. Cổ phiếu Nvidia lao dốc trong phiên giao dịch hôm thứ Năm, nhưng các chỉ số chứng khoán chủ chốt gần như không biến động.
Tuy nhiên, câu hỏi có phần châm biếm của Klein lại phản ánh vai trò đặc biệt của Huang đối với Nvidia, cũng như vị trí của Nvidia trong quá trình xây dựng hạ tầng AI.
Trong khi nhiều lĩnh vực kinh tế khác gặp khó khăn, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Mỹ. Nvidia không chỉ cung cấp chip mà còn hỗ trợ tài chính cho chính làn sóng đầu tư này.
Nvidia – “Ngân hàng trung ương” của ngành AI
Nvidia hiện chiếm khoảng 90% thị phần chip tiên tiến dùng để huấn luyện và vận hành các mô hình AI. Những biến động tại công ty có thể tạo cơ hội cho các đối thủ như AMD và Intel giành thêm thị phần. Tuy nhiên, gần như không có lý do rõ ràng nào để cho rằng việc Huang từ chức sẽ khiến Nvidia mất khả năng nghiên cứu, sản xuất và giao các dòng chip đã cam kết với khách hàng.
Vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ Nvidia không đơn thuần là nhà sản xuất chip thống lĩnh thị trường. Công ty còn được ví như “ngân hàng trung ương của ngành AI”, bởi đang cung cấp nguồn vốn và bảo lãnh tài chính thông qua một mạng lưới giao dịch phức tạp với khách hàng và nhà cung cấp.
Tháng 8 năm nay, khi OpenAI ký hợp đồng thuê một trung tâm dữ liệu quy mô 10 gigawatt tại bang Ohio, Nvidia đã cung cấp khoản bảo lãnh vay vốn trị giá 105 tỷ USD. Chỉ vài ngày sau, Nvidia tiếp tục hợp tác với một số tổ chức tài chính Phố Wall thành lập quỹ trị giá 500 tỷ USD nhằm cấp vốn cho các dự án hạ tầng AI.
Nvidia cũng nắm giữ hơn 10% cổ phần của CoreWeave – một trong những nhà vận hành trung tâm dữ liệu lớn – đồng thời bảo lãnh các khoản vay trị giá hàng tỷ USD của doanh nghiệp này.
Theo ước tính của Ryan Cummings, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Stanford, các cam kết cho vay và thỏa thuận tài trợ của Nvidia có quy mô đủ lớn để đưa công ty trở thành ngân hàng lớn thứ 10 tại Mỹ nếu xét theo các tiêu chí liên quan.
“Nvidia đang nằm ở trung tâm của vòng xoáy tài trợ vốn này, và rõ ràng người đứng ở trung tâm Nvidia chính là Jensen Huang”, Cummings nhận định. “Không thể phủ nhận ông ấy là động lực đứng sau phần lớn hoạt động xây dựng hạ tầng AI”.
Theo Cummings, khi Jensen Huang không còn nắm quyền điều hành, vai trò của Nvidia trong hệ sinh thái này có thể thay đổi. Những doanh nghiệp khác có thể lấp vào khoảng trống mà hãng để lại, nhưng điều đó không phải chuyện chắc chắn.
Ngành AI đối mặt với nhiều bất ổn
Jensen Huang rời đi vào thời điểm ngành AI đang ở giai đoạn nhạy cảm. Trong những tháng gần đây, ngày càng xuất hiện nhiều dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư bắt đầu hoài nghi liệu doanh nghiệp có thể thu về lợi nhuận đủ lớn để biện minh cho những khoản đầu tư khổng lồ vào AI hay không. Ngay cả khi lợi nhuận cuối cùng xuất hiện, thời gian chờ đợi có thể dài hơn nhiều so với dự kiến.
Bên cạnh đó, chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tuần trước có thể dẫn đến những quy định hạn chế mới đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu, qua đó đe dọa đà bùng nổ của ngành.
“Trong lúc giới đầu tư vốn đã cảm thấy bất an về làn sóng đầu tư này, sự kiện trên lại làm gia tăng thêm một tầng bất định”, Cummings nói.
Trước đây, mỗi khi thị trường xuất hiện nghi ngờ về triển vọng AI, Huang và Nvidia thường đứng ra trấn an giới đầu tư. Họ có thể công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng hoặc hỗ trợ tài chính cho những dự án trung tâm dữ liệu đang gặp khó khăn về triển vọng.
Nhưng lần này, vẫn chưa rõ ai có thể đảm nhận vai trò đó nếu Huang và Nvidia không còn duy trì được vị thế như trước.
“Liệu hành vi sai trái của CEO công ty AI lớn nhất thế giới có thể trở thành ngòi nổ khiến bong bóng vỡ hay không?”, Klein đặt vấn đề. “Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra. Nghe có vẻ điên rồ, nhưng khi một công ty giữ vị trí trung tâm đến mức ấy, mọi chuyện đều có thể xảy ra”.
Bản chất của bong bóng tài sản là rất khó dự đoán. Trước khi nó vỡ, không ai có thể biết chính xác yếu tố nào sẽ kích hoạt tâm lý hoảng loạn của nhà đầu tư và khiến thị trường đảo chiều.
Phản ứng tương đối bình thản của thị trường tài chính trước thông tin hôm thứ Năm cho thấy giới đầu tư chưa mất niềm tin vào làn sóng AI. Tuy nhiên, Klein cho rằng những biến động tại Nvidia cần được xem như một hồi chuông cảnh báo: các mối quan hệ tài trợ vốn chằng chịt trong ngành AI đang có nguy cơ đe dọa sự ổn định tài chính.
“Các cơ quan quản lý tài chính dường như vẫn đang ngủ say ngay cả khi chuông báo động đã reo”, ông nhận xét.
Nếu ban lãnh đạo mới của Nvidia lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn trong hoạt động tài trợ vốn, tác động có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh thuế quan, lãi suất cao và tình trạng bất định đang kìm hãm nhu cầu ở nhiều lĩnh vực, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu thời gian qua đã góp phần duy trì hoạt động của ngành xây dựng và sản xuất Mỹ.
Tuy nhiên, tốc độ mở rộng hạ tầng AI quá nhanh cũng góp phần đẩy lạm phát và chi phí vay vốn tăng lên. Nhiều nhà kinh tế cho rằng việc giảm tốc ở mức độ hợp lý thậm chí có thể giúp nền kinh tế phát triển lành mạnh hơn.
Theo các chuyên gia kinh tế, nguy cơ cấp bách hơn là nhà đầu tư mất niềm tin vào triển vọng AI, kéo theo một đợt bán tháo lớn trên thị trường chứng khoán. Trong khi tốc độ tăng lương đã chậm lại, đà tăng mạnh của thị trường cổ phiếu vẫn là yếu tố quan trọng hỗ trợ chi tiêu tiêu dùng tại Mỹ.
Pooja Sriram, chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Barclays, cảnh báo nếu làn sóng đầu tư AI sụp đổ do các khoản đầu tư đột ngột bị cắt giảm mạnh, nguy cơ suy thoái kinh tế sẽ gia tăng.
“Trong kịch bản đó, thị trường chứng khoán sẽ chịu cú sốc nghiêm trọng hơn, kéo theo niềm tin tiêu dùng suy giảm. Khi tài sản và tình hình tài chính của các hộ gia đình bị ảnh hưởng, tình hình có thể nhanh chóng xấu đi và cuối cùng dẫn đến suy thoái kinh tế”, bà nhận định.
Theo NYT
