Hôm thứ Sáu, SpaceX phóng Starship hướng lên quỹ đạo trong cuộc thử nghiệm táo bạo nhất từ trước đến nay. Chuyến bay dự kiến kéo dài 22 giờ, với mục tiêu bắt trọn toàn bộ tên lửa sau khi hoàn thành hành trình, qua đó mở đường cho tham vọng đẩy nhanh các chuyến bay tới Mặt trăng và sao Hỏa.
Tuy nhiên, công ty của tỷ phú Elon Musk đã phải hạ thấp kỳ vọng sau khi màn bắt đầu tiên trong kế hoạch thu hồi kép thất bại.
Tầng đẩy thứ nhất gặp trục trặc. Thay vì quay trở lại bệ phóng tại Texas vài phút sau khi cất cánh, bộ phận này đã rơi xuống Vịnh Mexico sau khi hệ thống tự động kích hoạt quy trình hủy chuyến bay.
Dù gặp sự cố, phần tàu vũ trụ hình viên đạn vẫn tiếp tục hành trình hướng tới quỹ đạo. Nếu không phát sinh thêm trục trặc, phương tiện sẽ điều hướng trở lại bệ phóng vào thứ Bảy để thực hiện màn bắt tương tự.
Đây là lần đầu tiên Starship thử trở về bệ phóng từ quỹ đạo, để được hai cánh tay cơ khí gắn trên tháp phóng giữ lấy ngay giữa không trung.
Mục tiêu ban đầu của SpaceX là thu hồi từng bộ phận của tên lửa để tái sử dụng trong tương lai. Đây là thành tựu chưa công ty nào trên thế giới đạt được. Elon Musk kỳ vọng công nghệ này sẽ giúp SpaceX duy trì tần suất phóng nhanh và ổn định, điều kiện cần thiết để xây dựng các căn cứ trên Mặt trăng và đưa con người tới sao Hỏa.
Sau khi lên quỹ đạo, Starship sẽ triển khai 26 vệ tinh Starlink thế hệ tiên tiến nhất của công ty. Theo kế hoạch, tàu sẽ bay 15 vòng quanh Trái đất ở độ cao khoảng 170 dặm (275 km), trước khi quay trở lại địa điểm phóng vào thứ Bảy để thực hiện màn trình diễn được chờ đợi nhất.
Trước đó, SpaceX đã thực hiện thành công 3 lần bắt tầng đẩy tại khu phóng Starbase rộng lớn của công ty, gần biên giới Mỹ - Mexico.
Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên công ty thử bắt phiên bản tầng đẩy nâng cấp, có chiều cao 236 feet (72 m). Đây là phiên bản được sản xuất để phục vụ các sứ mệnh chinh phục Mặt trăng và sao Hỏa.
SpaceX cũng lần đầu tìm cách bắt chính tàu vũ trụ Starship, bộ phận có chiều dài 171 feet (52 m). Khi kết hợp, tầng đẩy và tàu vũ trụ tạo thành tên lửa lớn và mạnh nhất thế giới, với tổng chiều cao đáng kinh ngạc 407 feet (124 m).
Trong 14 lần phóng Starship trước đó, phần tàu vũ trụ đều kết thúc hành trình trên biển. Một số được chủ động cho rơi xuống đại dương khi hoàn thành chuyến bay, số khác gặp sự cố và vỡ tung thành những mảnh vỡ bốc cháy trên không trung.
Trong chuyến bay thử nghiệm toàn diện đầu tiên năm 2023, nhiều động cơ không thể khởi động, buộc hệ thống tự hủy của tên lửa đang mất kiểm soát phải được kích hoạt.
Ở lần thử nghiệm gần nhất vào tháng 9, Starship lần đầu tiên đạt tới quỹ đạo. Tuy nhiên, SpaceX khi đó không tìm cách thu hồi bất kỳ tầng tên lửa nào.
SpaceX dự kiến bắt đầu phóng Starship từ bang Florida trong vài tháng tới và mở rộng hoạt động tại bang Louisiana trong vài năm tiếp theo.
Kiko Dontchev, Phó chủ tịch phụ trách hoạt động phóng của SpaceX, cho biết tại hội nghị công nghệ của NASA ở Trung tâm Vũ trụ Kennedy, bang Florida, tuần trước rằng việc mở rộng hạ tầng kết hợp với khả năng tái sử dụng toàn bộ tên lửa sẽ giúp công ty tăng quy mô hoạt động từ 0 lên 10, 100, 1.000, 10.000 và thậm chí 100.000 lần phóng.
Trong khi đó, các tên lửa Falcon cỡ nhỏ hơn của SpaceX vẫn tiếp tục được phóng từ Mũi Canaveral, mang theo phi hành gia lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) theo hợp đồng với NASA, cũng như đưa vệ tinh Starlink lên quỹ đạo từ bang California. Các vệ tinh thương mại khác hiện vẫn tiếp tục sử dụng tên lửa Falcon để được đưa vào không gian.
Tuy nhiên, Elon Musk muốn Starship cuối cùng sẽ thay thế dòng tên lửa Falcon.
“Falcon vẫn chưa thể tái sử dụng hoàn toàn. Chúng tôi vẫn phải loại bỏ tầng thứ hai sau mỗi chuyến bay. Với Starship, chúng tôi sẽ thu hồi được cả tầng thứ nhất lẫn tầng thứ hai”, ông Dontchev cho biết.
NASA đang chi hàng tỷ USD cho SpaceX để đưa các phi hành gia thuộc chương trình Artemis lên Mặt trăng bằng Starship. Công ty Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos là đối thủ lớn còn lại trong cuộc đua này.
NASA dự kiến đưa ra quyết định một năm trước sứ mệnh Artemis IV, chuyến đổ bộ Mặt trăng có phi hành gia đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, về việc lựa chọn Starship của Elon Musk hay Blue Moon của Jeff Bezos để đưa các phi hành gia xuống bề mặt vệ tinh tự nhiên của Trái đất.
Trong sứ mệnh Artemis III vào mùa hè năm sau, các phi hành gia sẽ thực hành kết nối khoang tàu của mình với tàu đổ bộ Blue Moon, sau đó là Starship, khi các phương tiện này hoạt động trên quỹ đạo Trái đất. Đây sẽ là bước chuẩn bị cho một cuộc đổ bộ lên Mặt trăng trong khuôn khổ chương trình Artemis, sớm nhất vào năm 2028.
Theo AP, SCMP
