Các nhà đàm phán Mỹ đã đưa ra ý tưởng về khả năng Ukraine rút khỏi khu vực Donbass ở miền Đông để đổi lấy cơ hội gia nhập NATO, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết sau vòng đàm phán hòa bình mới nhất với Nga tại Abu Dhabi.
Theo ông Zelensky, đây là lần đầu tiên vấn đề gắn việc Ukraine gia nhập NATO với những nhượng bộ về lãnh thổ được đưa ra trong các cuộc đàm phán. Phát biểu với báo giới được văn phòng tổng thống công bố hôm 14/11, ông cho biết:
“Phía Mỹ đã đặt câu hỏi: ‘Nếu Ukraine gia nhập NATO thì sao? Ukraine có rút khỏi Donbass không?’”.
“Đó là lý do tôi cho rằng vấn đề NATO đã trở lại chương trình nghị sự. Tuy nhiên, các bạn cũng đã nghe những tín hiệu từ (Tổng thống Nga Vladimir) Putin, và đây là một cuộc thảo luận cực kỳ khó khăn”, ông Zelensky nói.
Tổng thống Nga Vladimir Putin từ lâu đã coi khả năng Ukraine gia nhập NATO là lằn ranh đỏ đối với Moscow. Ông nhiều lần viện dẫn vấn đề này như một trong những lý do khiến Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022.
Ông Zelensky nhắc lại lập trường rằng Kiev chưa sẵn sàng nhượng bộ về lãnh thổ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết nếu nhận được một gói thỏa thuận toàn diện, bao gồm các bảo đảm an ninh, quyền duy trì một quân đội Ukraine hùng mạnh với nguồn tài chính đầy đủ và nguồn vốn tái thiết đất nước, ông sẽ đưa vấn đề này ra trưng cầu dân ý toàn quốc.
"Trước tiên, cuộc chiến này phải chấm dứt"
Nhắc lại quan điểm của các nhà lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh ở Dublin hôm 13/11, ông Zelensky bác bỏ lời kêu gọi của Nga về việc đạt được một thỏa thuận rộng hơn liên quan đến cấu trúc an ninh châu Âu trước khi đi vào những nội dung cụ thể nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine.
“Chúng ta không thể đảo lộn mọi thứ, bắt đầu bằng việc thảo luận về thay đổi khuôn khổ an ninh trên thế giới hoặc trên toàn lục địa, rồi mới nói đến việc chấm dứt cuộc chiến này. Trước tiên, cuộc chiến này phải chấm dứt”, ông Zelensky tuyên bố.
Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời là con rể ông, Jared Kushner, hôm 14/11 cho biết hai bên đã đưa ra những “lập trường tối đa” trong các cuộc đàm phán tuần này. Tuy nhiên, trong những cuộc thảo luận kín, cả hai đều hiểu rằng cần có những thỏa hiệp thực tế để chấm dứt chiến tranh.
“Công việc nghiêm túc và mang tính xây dựng vẫn đang được tiếp tục giữa những người trong chúng tôi cam kết tìm kiếm giải pháp”, ông Kushner viết trên mạng xã hội.
Ông Zelensky cũng bác bỏ đề xuất của Tổng thống Putin về một lệnh ngừng bắn nhân đạo cục bộ tại Kostiantynivka, thành phố đang là điểm giao tranh quyết liệt ở tỉnh Donetsk, miền Đông Ukraine. Theo nhà lãnh đạo Ukraine, đề xuất này cho thấy Moscow không thể chiếm được thành phố bằng sức mạnh quân sự. Ông nói thêm rằng dân thường tại đây đã có cơ hội sơ tán.
“Ông Putin đơn giản là muốn chúng tôi rời khỏi Kostiantynivka để họ có thể tiến vào và chiếm đóng toàn bộ thành phố theo cách đó”, ông Zelensky nói.
Tổng thống Ukraine cho biết Kiev đã cung cấp danh sách 7-8 khu dân cư khác dọc tiền tuyến, nơi dân thường, trong đó có trẻ em, đang bị mắc kẹt, để đề xuất thiết lập các lệnh ngừng bắn nhân đạo. Tuy nhiên, theo ông, Nga muốn sử dụng những địa điểm này làm mục tiêu quân sự.
Moscow phủ nhận việc cố ý nhắm mục tiêu vào dân thường trong cuộc chiến.
Đạt thỏa thuận trao đổi số lượng lớn tù binh
Hai ngày đàm phán do Mỹ làm trung gian giữa Ukraine và Nga đã kết thúc hôm 11/11 tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nhưng không đạt được đột phá lớn. Dù vậy, hai bên đã nhất trí về một cuộc trao đổi tù binh với số lượng hơn 1.000 người, ông Zelensky cho biết.
Theo Tổng thống Ukraine, số lượng tù binh chính thức trong đợt trao đổi vẫn đang được hai bên thảo luận.
Ông Zelensky cho biết các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff từng cam kết sẽ đề cập với Tổng thống Putin về một lệnh ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng tại cuộc gặp ở Moscow hôm 12/11. Tuy nhiên, sau cuộc hội đàm, chưa có thông tin nào cho thấy vấn đề này đạt được tiến triển.
“Ông Putin không ủng hộ lệnh ngừng bắn”, ông Zelensky nói.
Tổng thống Ukraine đã gặp ông Witkoff và ông Kushner hôm 12/11 tại Ireland, sau cuộc hội đàm của hai đặc phái viên Mỹ ở Moscow. Ông Zelensky cho biết các nhà đàm phán Mỹ thông báo với ông rằng tất cả các bên đã nhất trí để châu Âu có đại diện tại bàn đàm phán trong những vòng thương lượng hòa bình sắp tới.
Tại Abu Dhabi, các đại diện châu Âu — khu vực hiện là bên hỗ trợ tài chính và quân sự lớn nhất của Ukraine — đã có các cuộc trao đổi với quan chức Mỹ và Ukraine, nhưng không ngồi vào bàn đàm phán cùng phía Nga.
Tại hội nghị thượng đỉnh ở Ireland, lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) nhất trí rằng phái đoàn châu Âu tham gia bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào về Ukraine sẽ gồm 5 cường quốc quân sự: Anh, quốc gia không thuộc EU, cùng Pháp, Đức, Italy và Ba Lan, bên cạnh các quan chức EU.
Ông Kushner cho biết trọng tâm của Mỹ hiện nay là “tạo điều kiện cho các cuộc tiếp xúc trực tiếp giữa Moscow và các đối tác châu Âu, đồng thời chuẩn bị chương trình nghị sự cho vòng đàm phán ba bên tiếp theo”.
Theo Reuters
