close Đăng nhập

Mỹ lo Trung Quốc vượt lên trong cuộc đua Mặt Trăng

“Nếu Trung Quốc đặt chân lên Mặt Trăng trước Mỹ, tôi sẽ phải cuốn gói ra đi”. Người đưa ra tuyên bố này là Isaacman, Giám đốc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA). Ông còn nhấn mạnh rằng cuộc đọ sức lần này được tính bằng từng tháng.

Hai tàu vũ trụ Mộng Chu (trái) và Lãm Nguyệt của Trung Quốc chuẩn bị cho chương trình chinh phục Mặt Trăng. Ảnh: Xinhua.
Hai tàu vũ trụ Mộng Chu (trái) và Lãm Nguyệt của Trung Quốc chuẩn bị cho chương trình chinh phục Mặt Trăng. Ảnh: Xinhua.

Mỹ đã thực hiện 9 chuyến bay hướng tới Mặt Trăng, trong đó có 6 lần đưa phi hành gia hạ cánh thành công. Những dấu chân của các nhà du hành vẫn còn in trên bề mặt vệ tinh tự nhiên này. Từng dẫn đầu cuộc đua cách đây nhiều thập niên, tại sao giờ đây Mỹ lại có nguy cơ bị “tân binh” Trung Quốc qua mặt?

Cuối tháng 10 vừa qua, Trung Quốc lần đầu tiên công bố phương án đưa người lên Mặt Trăng. Kế hoạch sử dụng hai tên lửa Trường Chinh 10: một chiếc đưa tàu vũ trụ Mộng Chu (Mengzhou) lên quỹ đạo, chiếc còn lại đưa tàu đổ bộ Lãm Nguyệt (Lanyue) vào không gian. Hai phi thuyền sẽ kết nối trên quỹ đạo Mặt Trăng. Trong số ba phi hành gia tham gia sứ mệnh, hai người sẽ trực tiếp đặt chân xuống bề mặt Mặt Trăng. Mục tiêu là hoàn thành trước năm 2030.

Trong khi đó, Mỹ đặt mục tiêu đưa người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028 sẽ sớm hơn Trung Quốc hai năm, trên giấy tờ. Nhưng tháng 2 năm nay, NASA đã hủy kế hoạch đưa người đổ bộ trong sứ mệnh Artemis III, chuyển sang thử nghiệm trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Đến tháng 3, cả tàu đổ bộ của SpaceX và Blue Origin đều bị lùi tiến độ.

Đáng lo ngại hơn, NASA thừa nhận hiện chưa có năng lực cứu hộ đủ hoàn thiện để giải cứu phi hành gia nếu họ thực sự bị mắc kẹt trên Mặt Trăng.

Một cường quốc hàng không vũ trụ như Mỹ, tại sao lại rơi vào tình cảnh đình trệ như vậy? Câu trả lời, gói gọn trong bốn chữ: phụ thuộc vào nhà thầu tư nhân.

mo-honh-truong-chinh.jpg
Mô hình tên lửa Trường Chinh 10 của Trung Quốc. Ảnh: Xinhua.

NASA giao việc phát triển tàu đổ bộ Mặt Trăng cho SpaceX và Blue Origin, còn cơ quan này chủ yếu đảm nhận vai trò đặt hàng, đưa ra yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật. Nhưng các công ty tư nhân không phải những đơn vị trực thuộc NASA. Họ giao sản phẩm hay không, khi nào bàn giao, NASA không thể quyết định.

SpaceX trở thành mắt xích dễ tổn thương nhất

Điểm yếu lớn nhất của toàn bộ chương trình nằm ở Starship của SpaceX. Theo tính toán của NASA, để thực hiện một chuyến đổ bộ lên Mặt Trăng, Starship có thể cần tới 22 lần phóng.

Thực tế lại không mấy khả quan. Trong ba năm rưỡi, Starship mới thực hiện 14 chuyến bay, trong khi công nghệ tiếp nhiên liệu quy mô lớn trên quỹ đạo – điều kiện then chốt để thực hiện sứ mệnh – vẫn chưa được trình diễn thành công.

Riêng chi phí nhiên liệu cho 22 lần tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo có thể vượt 2 tỷ USD, trong khi tổng giá trị hợp đồng NASA ký với SpaceX cho nhiệm vụ đưa người lên Mặt Trăng chỉ là 2,89 tỷ USD.

Hồi cuối tháng 10, SpaceX còn đưa ra một thông báo khiến giới quan sát lo ngại: tàu Crew Dragon sẽ ngừng hoạt động chậm nhất vào năm 2030, còn tên lửa Falcon 9 sẽ không nhận đơn hàng cho các nhiệm vụ sau năm 2028.

Phương án dự phòng là Blue Origin cũng chưa thực sự đáng tin cậy. Công ty này mới hoàn thành ba lần phóng lên quỹ đạo, trong khi chỉ vài tháng trước, một bệ phóng của hãng đã bị phá hủy trong một sự cố.

phi-thuyen-cho-nguoi-nasa.jpg
Phi thuyền chở người lên Mặt Trăng của SpaceX. Ảnh: Sohu.

Khó khăn của NASA không chỉ nằm ở công nghệ và tiến độ, mà còn ở nguồn tiền. Chương trình Artemis đến nay đã tiêu tốn khoảng 93 tỷ USD. Trong khi đó, ngân sách NASA cho năm tài khóa 2027 được dự báo sẽ bị cắt giảm 23%.

Toàn bộ chương trình hiện phụ thuộc vào một mạng lưới nhà cung cấp, nhà thầu và lợi ích thương mại đan xen. Chỉ cần một mắt xích gặp trục trặc, tiến độ của cả hệ thống có thể bị ảnh hưởng dây chuyền.

Vì sao Mỹ sốt ruột với chương trình Mặt Trăng?

Mỹ bỏ ra hàng chục tỷ USD và chấp nhận những rủi ro lớn như vậy, chẳng lẽ chỉ để một lần nữa cắm cờ và để lại dấu chân trên Mặt Trăng?

Điều thực sự khiến Mỹ không thể ngồi yên là khu vực cực Nam Mặt Trăng. Nơi đây được cho là chứa ba loại tài nguyên có giá trị chiến lược

Thứ nhất là băng nước. Nước có thể được điện phân thành hydro và oxy, những thành phần quan trọng để sản xuất nhiên liệu đẩy tên lửa.

Thứ hai là helium-3, đồng vị được kỳ vọng có thể trở thành nguồn nhiên liệu cho các lò phản ứng nhiệt hạch trong tương lai.

Thứ ba là các loại khoáng sản như titan và đất hiếm.

xe-mat-trang.jpg
Xe hoạt động trên Mặt Trăng do Đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh thiết kế. Ảnh: Sohu.

Hiệp ước Không gian vũ trụ năm 1967 quy định không quốc gia nào được tuyên bố chủ quyền đối với Mặt Trăng. Tuy nhiên, không được phép chiếm hữu lãnh thổ không đồng nghĩa với việc bị cấm khai thác tài nguyên.

Đáng chú ý, những vị trí thuận lợi ở cực Nam Mặt Trăng để xây dựng căn cứ lâu dài rất hạn chế. Giám đốc NASA từng ví diện tích các địa điểm lý tưởng này chỉ tương đương Washington D.C.

Vì vậy, quốc gia nào sớm thiết lập được căn cứ thường trực tại đây có thể giành lợi thế đáng kể trong việc định hình các quy tắc hoạt động và khai thác tài nguyên trên Mặt Trăng.

50 năm trước, cuộc đua lên Mặt Trăng chủ yếu là cuộc cạnh tranh thể hiện sức mạnh và vị thế, xem ai là người đầu tiên để lại dấu chân ở đó. 50 năm sau, mục tiêu đã khác: đó là tài nguyên, quyền tiếp cận các trạm trung chuyển trong không gian và quyền tham gia định hình luật chơi cho hoạt động ngoài vũ trụ trong cả thế kỷ tới.

Trong cuộc đua mà mỗi tháng đều có thể quyết định thắng bại này, Trung Quốc từ đầu đến cuối chưa từng chính thức nhắc đến hai chữ “cạnh tranh”. Bởi những đối thủ thực sự đáng gờm không cần phải lớn tiếng tuyên bố về tham vọng của mình. Liệu Trung Quốc có thể đặt chân lên Mặt Trăng trước? Đó là nỗi lo canh cánh của người Mỹ.

Theo Sohu

Thế giới

Những bức ảnh lan truyền trên mạng xã hội cho thấy chiếc xe tăng mới đã đến sân bay Chu Hải cùng với các khí tài quân sự khác của Trung Quốc, dự kiến ​​sẽ được trưng bày tại triển lãm quốc phòng diễn ra từ ngày 7 đến 13/12. Ảnh: SCMP.

Trung Quốc biến xe tăng xuất khẩu VT-4 thành “pháo đài diệt UAV”

Phiên bản VT-4B mới của Trung Quốc được cho là có giáp dày hơn, hệ thống phòng vệ chủ động GL-6 và pháo điều khiển từ xa 30 mm. Những nâng cấp này giúp xe tăng xuất khẩu chủ lực của Bắc Kinh tăng cường khả năng đối phó UAV và các mối đe dọa trên chiến trường hiện đại.

Bill Gates tham dự Diễn đàn Toàn cầu Bloomberg Philanthropies tại Thành phố New York vào ngày 23/9/2025. Ảnh: Getty.

Bên trong "đế chế rác thải" mang về hàng tỷ USD cho tỷ phú Bill Gates

Tỷ phú Bill Gates đang nắm khoảng 38% cổ phần Republic Services, doanh nghiệp xử lý rác thải lớn thứ hai tại Mỹ, với giá trị ước tính 29 tỷ USD. Đáng chú ý, nhiều bãi chôn lấp của công ty bị phát hiện rò rỉ methane – loại khí nhà kính có sức nóng lên toàn cầu mạnh hơn CO2 trong ngắn hạn.