“Lương duyên” Sacombank - Him Lam và dấu ấn ông Dương Công Minh

Ông Dương Công Minh không phải là cổ đông lớn nhất của Sacombank nhưng nhiều năm qua, ông được xem là “sợi dây” kết nối ngân hàng này với Tập đoàn Him Lam do chính ông Minh sáng lập.

Công bố danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên được cập nhật mới nhất (hồi tháng 10/2025) của Ngân hàng Sacombank (mã chứng khoán: STB) cho thấy Chủ tịch HĐQT Dương Công Minh đang nắm hơn 62,57 triệu cổ phiếu STB, tương đương 3,32% vốn điều lệ ngân hàng. Con số này đưa ông Minh trở thành cổ đông cá nhân nắm giữ tỷ lệ cổ phần lớn nhất.

Em gái ông Minh là Dương Thị Liêm sở hữu gần 11,9 triệu cổ phiếu, tương ứng 0,62% vốn điều lệ. Hai doanh nghiệp có liên quan đến Chủ tịch Sacombank là CTCP Him Lam và Công ty TNHH dịch vụ lao động và đào tạo nghề Khai Minh đều không nắm giữ cổ phiếu STB. Như vậy tổng tỷ lệ của ông Minh và người thân đang nắm giữ là 3,94% vốn của ngân hàng.

Quỹ ngoại PYN Elite Fund hồi cuối năm 2025 đã bán 4 triệu cổ phiếu STB, qua đó giảm tỷ lệ nắm giữ của nhóm này về 4,86% vốn điều lệ.

Nếu không tính 32,5% vốn của Sacombank đang nằm trong tay Công ty Quản lý tài sản VAMC thuộc Ngân hàng Nhà nước (bản chất là cổ phần của chủ tịch tiền nhiệm Trầm Bê liên quan những sai phạm diễn ra vào thập niên trước) thì PYN Elite Fund đang là tổ chức nắm vốn nhiều nhất tại Sacombank, còn Chủ tịch Dương Công Minh là cổ đông cá nhân có tiếng nói nhất.

Hiện Sacombank đang trong giai đoạn cuối cùng của đề án tái cơ cấu. Nếu việc xử lý bán số cổ phần 32,5% thành công, ngân hàng này sẽ trút hết gánh nặng bấy lâu nay. Bước ngoặt này cũng sẽ giúp Sacombank tăng tốc trên đường đua, thực hiện lời hứa bỏ ngỏ lâu nay là chia cổ tức cho cổ đông.

Ông Dương Công Minh không phải là cổ đông lớn của Sacombank nhưng nhiều năm qua, mối quan hệ giữa Sacombank và Tập đoàn Him Lam (do ông Minh sáng lập) cực kỳ khăng khít, đến nỗi cứ nhắc tới Him Lam là nhà đầu tư thường nghĩ đến Sacombank.

Ông Dương Công Minh sinh năm 1960 tại Quế Võ (tỉnh Bắc Ninh cũ), là doanh nhân có tiếng trong lĩnh vực tài chính, bất động sản. Sau thất bại trong lĩnh vực nông sản, năm 1994, ông Minh thành lập Công ty TNHH Thương mại Him Lam hoạt động chính trong lĩnh vực bất động sản. Nhà sáng lập Dương Công Minh nắm 99% vốn.

Sau này, Tập đoàn Him Lam với vốn điều lệ 10.000 tỷ đồng mở rộng ra các lĩnh vực khác như viễn thông, xây dựng đến sản xuất, thương mại dịch vụ, nhân lực, khai khoáng, tài chính - ngân hàng. Him Lam cũng chính là một trong những doanh nghiệp đầu tiên phát triển dịch vụ sân golf.

Ở lĩnh vực ngân hàng, ông Dương Công Minh từng gắn liền với thương hiệu Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienvietPostBank) - sau này là LPBank.

Tuy nhiên, đầu tháng 6/2017, ông Dương Công Minh có đơn xin từ nhiệm chức danh Chủ tịch, Thành viên HĐQT LienVietPostBank để tham gia tái cơ cấu Sacombank giai đoạn 10 năm 2015 - 2025.

Lúc đó ông Minh đang giữ chức Chủ tịch Him Lam. Để thực hiện theo quy định sửa đổi của Luật các Tổ chức Tín dụng được áp dụng từ tháng 1/2018, vị doanh nhân này đã quyết định chọn ghế nóng tại Sacombank, thôi làm Chủ tịch tại Him Lam. Và sau khi ông Dương Công Minh ngồi ghế quyền lực nhất Sacombank, những "cái bắt tay" giữa ngân hàng và nhóm Him Lam cũng bắt đầu thành hình.

Tháng 7/2023, Thanh tra Chính phủ thông báo kết luận về loạt sai phạm cho vay tại Sacombank. Theo đó, ngày 31/12/2017, tổng dư nợ tín dụng với 16 khách hàng của Sacombank gần 15.400 tỷ đồng. Trong đó, Sacombank đã cho 9 doanh nghiệp vay với dư nợ lên tới 9.262 tỷ đồng, tương đương gần 49% vốn tự có của ngân hàng.

Danh sách 9 doanh nghiệp bao gồm: CTCP Him Lam Thủ đô, CTCP đầu tư Hồng Bàng, CTCP đầu tư xây dựng Bảo Lộc, CTCP đầu tư TMDV Nam Thắng, CTCP thương mại xây dựng Công Phúc, CTCP hạ tầng Bảo Tín, CTCP đầu tư xây dựng Việt Phú Mỹ, CTCP Việt Hà và CTCP Hiệp Ân.

Nhiều doanh trong số này liên quan nhóm Him Lam hoặc cá nhân ông Dương Công Minh như: CTCP Him Lam Thủ đô, CTCP đầu tư Hồng Bàng, CTCP đầu tư xây dựng Bảo Lộc, CTCP thương mại xây dựng Công Phúc.

Theo kết luận của Thanh tra, các doanh nghiệp này vay vốn rồi nhận chuyển nhượng và đầu tư vào cùng một dự án, đó là dự án Khu đô thị Sài Gòn Bình An, khi đó do CTCP Đầu tư và Phát triển Sài Gòn (SDI Corp) làm chủ đầu tư (sau này được Masterise mua lại).

Theo quy định, một khách hàng chỉ được vay tối đa 15% vốn tự có của một tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ xác định có tình trạng ngân hàng cho vay tập trung một khách hàng, một dự án thông qua các khách hàng độc lập để tránh vi phạm quy định.

Các ngân hàng, trong đó có Sacombank cũng cho vay để góp vốn vào các công ty con, mua lại phần vốn góp của các cổ đông công ty sở hữu dự án. Đồng thời, các ngân hàng có tình trạng cho vay để nhận chuyển nhượng, đầu tư cùng một dự án, nhưng khách hàng vay không trực tiếp thực hiện mà vay để chuyển cho chủ đầu tư qua hình thức ký hợp đồng nguyên tắc về chuyển nhượng phân khu thuộc dự án.

Mặt khác, một số trường hợp chậm trả gốc và lãi, phương án cơ cấu nợ không khả thi nhưng không bị chuyển nợ quá hạn, nợ xấu đúng quy định. Và 9 doanh nghiệp này không có mối quan hệ liên quan theo quy định Luật các Tổ chức tín dụng, không trực tiếp thực hiện dự án, mà vay vốn để chuyển cho bên thứ ba qua hình thức ký hợp đồng nguyên tắc về chuyển nhượng các phân khu thuộc dự án.

Trong khi đó, ngân hàng chỉ thẩm định năng lực tài chính với khách hàng vay vốn thay vì đơn vị thực hiện dự án. Việc này dẫn tới tiềm ẩn rủi ro cho ngân hàng. Khi thanh tra, dự án đang khó khăn về pháp lý đất đai, làm tăng chi phí lãi vay, ảnh hưởng chất lượng tín dụng, kết quả kinh doanh của Sacombank.

Như vậy có thể thấy, sau khi ông Dương Công Minh về đảm trách vai trò Chủ tịch HĐQT vào giữa năm 2017, ngay lập tức Sacombank đã mạnh tay cho các doanh nghiệp liên quan đến ông vay số tiền rất lớn.

Hiện, ông Dương Công Minh đã rời khỏi Him Lam nhiều năm, không còn trực tiếp nắm giữ cổ phần doanh nghiệp, song giới tài chính lâu nay vẫn đồn đoán về mối quan hệ kín đáo giữa ông Minh và sản nghiệp lừng danh của ông với ngân hàng này. Tuy nhiên, dựa trên những tài liệu được công bố công khai, chưa ai có thể đưa ra một bằng chứng xác đáng cho nghi vấn trên.

Tài liệu của VietTimes cho thấy giờ đây chỉ còn Trường Sơn Land và CTCP Đầu tư Hồng Bàng thuộc Tập đoàn Him Lam là 2 pháp nhân có phát sinh hợp đồng thế chấp nhiều tài sản, quyền tài sản tại Sacombank trong năm 2024 (sau khi bị Thanh tra chỉ điểm).

Cụ thể, ngày 28/6/2024, Trường Sơn Land đã thế chấp cho Sacombank quyền tài sản phát sinh từ Hợp đồng mua bán công trình xây dựng và chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại đường Nguyễn Văn Thương, TP.HCM. Giá trị tài sản bảo đảm được xác định khoảng 138 tỷ đồng.

Ngoài ra, Trường Sơn Land dù không phải chủ đầu tư nhưng đứng tên thế chấp nhiều quyền tài sản liên quan dự án Him Lam Thường Tín (Hà Nội) cho Sacombank. Trong khi vai trò thực sự của công ty này chỉ là đơn vị phát triển dự án.

Cụ thể, ngày 11/7/2024, Trường Sơn Land đã đứng tên thế chấp cho Sacombank - Chi Nhánh Trung Tâm (TP.HCM) quyền tài sản phát sinh từ 16 hợp đồng mua bán nhà ở riêng lẻ tại Dự án xây dựng nhà ở thấp tầng để bán tại Thị trấn Thường Tín với tổng trị giá tài sản hơn 122 tỷ đồng.

Đúng 1 tuần sau, tức ngày 18/7, Trường Sơn Land tiếp tục đứng tên thế chấp cho Sacombank - Chi Nhánh Trung Tâm quyền tài sản phát sinh từ 79 hợp đồng mua bán nhà ở riêng lẻ tại chính dự án ở huyện Thường Tín với tổng trị giá tài sản hơn 718 tỷ đồng.

Không lâu sau, vào ngày 13/8/2024, Trường Sơn Land rút bớt giá trị tài sản tại hợp đồng thế chấp đã ký với Sacombank - Chi nhánh Trung tâm ngày 18/7 xuống còn hơn 676 tỷ đồng, đồng thời rút bớt quyền tài sản phát sinh từ 05 Hợp đồng mua bán nhà ở riêng lẻ.

Còn CTCP Đầu tư Hồng Bàng (hay Him Lam Hải Phòng) cũng phát sinh một giao dịch bảo đảm quy mô lớn. Ngày 11/7/2024, doanh nghiệp này đã thế chấp cho Sacombank các khoản lợi thu được từ việc kinh doanh, khai thác giá trị quyền sử dụng đất hình thành trong tương lai trên diện tích 24.167 m² thuộc Dự án Khu nhà ở thương mại tại thôn Phạm Dùng, xã An Hồng, huyện An Dương, TP Hải Phòng. Quyền tài sản này phát sinh từ hợp đồng hợp tác ký ngày 11/6/2024 giữa Công ty Đầu tư Hồng Bàng và CTCP Thương mại - Dịch vụ - Xây dựng Nhân Hòa, với giá trị hơn 350 tỷ đồng.

Có thể thấy sau khi Thanh tra Chính phủ chỉ ra những sai phạm, dường như Sacombank đã hạn chế "bắt tay" với nhóm Him Lam. Tuy nhiên, giới tài chính vẫn tin rằng Sacombank có sự ưu ái với sản nghiệp riêng của Chủ tịch Dương Công Minh.

Đến thời điểm bài viết này xuất bản, Sacombank chưa công bố báo cáo kiểm toán năm 2025. Còn báo cáo mới nhất vào quý IV/2025 không thể hiện chi tiết cơ cấu dư nợ cho vay phân theo ngành nghề kinh doanh.

Tài liệu gần nhất thể hiện cơ cấu này là báo cáo soát xét bán niên 2025, được kiểm toán bởi KPMG. Theo đó tại ngày 30/6/2025, dư nợ cho vay tại Sacomank xấp xỉ 588.000 tỷ đồng, trong đó ngành nghề chiếm tỷ trọng lớn nhất là hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ với hơn 202.000 tỷ đồng, chiếm hơn 1/3 tổng dư nợ.

Đáng nói tỷ trọng mảng này đã tăng tới hơn 9 lần kể từ khi ông Dương Công Minh ngồi ghế nóng tại Sacombank, trong khi tăng trưởng tín dụng của ngân hàng là 164%.

Nhóm ngành nghề hoạt động hành chính và dịch vụ hỗ trợ liên quan đến các hoạt động cho thuê máy móc thiết bị, các dịch vụ cho thuê văn phòng, cho thuê khu công nghiệp, cho thuê kho bãi, cho thuê các thiết bị giải trí và thể thao, thuê đồ dùng cá nhân,…

Him Lam cũng là một tập đoàn có tiếng trong lĩnh vực dịch vụ hỗ trợ, trong đó nổi bật nhất là kinh doanh và cho thuê sân golf. Hiện tập đoàn này đang sở hữu 2 sân golf lớn tại Hà Nội và TP.HCM là sân golf Long Biên và sân golf Tân Sơn Nhất.