Sự xuất hiện của các tiêm kích MiG-29 hộ tống máy bay chở linh cữu cố Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei tới thành phố Mashhad được giới quan sát xem là một trong những tín hiệu công khai rõ ràng nhất cho thấy lực lượng không quân Iran vẫn duy trì khả năng hoạt động sau nhiều tháng hứng chịu các đợt không kích do Mỹ dẫn đầu nhằm vào các căn cứ quân sự.
Hình ảnh được truyền thông Iran công bố trong lễ an táng cho thấy các chiến đấu cơ MiG-29 bay sát máy bay vận tải, đồng thời mang theo tên lửa đối không dẫn đường hồng ngoại R-73.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều nguồn tin phương Tây trước đó cho rằng phần lớn lực lượng tiêm kích của Iran đã bị vô hiệu hóa sau các chiến dịch không kích kéo dài.
Màn trình diễn nhằm khẳng định năng lực của không quân Iran
Việc triển khai MiG-29 hộ tống trong nghi lễ cấp quốc gia được đánh giá không chỉ mang ý nghĩa nghi thức mà còn là thông điệp về khả năng duy trì sức mạnh của lực lượng không quân Iran.
Theo bài viết gốc, Bộ Quốc phòng Iran dường như muốn chứng minh rằng các đơn vị tiêm kích chủ lực vẫn đủ khả năng thực hiện nhiệm vụ sau nhiều tháng bị tập kích.
Trước đó, các máy bay chiến đấu đời cũ như F-4 Phantom II và F-5 Tiger II của Iran cũng được cho là đã tham gia nhiều nhiệm vụ tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu trong lãnh thổ các quốc gia vùng Vịnh đồng minh của Mỹ. Những chiến dịch này khiến giới quan sát phải đánh giá lại năng lực tác chiến thực tế của không quân Iran.
Khả năng duy trì hoạt động của lực lượng tiêm kích hiện nay càng được chú ý khi Iran đã xác nhận đặt mua 60 tiêm kích Su-30SM2 và Su-35 của Nga, đồng thời xuất hiện nhiều thông tin cho rằng Tehran còn quan tâm tới tiêm kích tàng hình Su-57.
MiG-29 - di sản từ giai đoạn hợp tác hiếm hoi giữa Iran và Liên Xô
Iran hiện chỉ sở hữu số lượng hạn chế MiG-29.
Những chiếc máy bay này được mua trong giai đoạn ngắn từ năm 1989 đến cuối năm 1991, khi quan hệ quốc phòng giữa Tehran và Liên Xô được cải thiện sau khi Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini qua đời.
Trong khoảng thời gian chưa đầy ba năm đó, Iran ký nhiều hợp đồng mua sắm vũ khí với Moscow. Theo bài viết, Liên Xô khi đó còn giới thiệu một số khí tài hiện đại cho Tehran, trong đó có cả tiêm kích đánh chặn MiG-31.
Tuy nhiên, sau khi Liên Xô tan rã, Nga trong nhiều năm theo đuổi chính sách cải thiện quan hệ với phương Tây và hạn chế bán các loại vũ khí hiện đại cho những quốc gia đối đầu với Mỹ. Điều này khiến hợp tác quân sự giữa hai nước gần như không có thêm bước tiến đáng kể cho tới giữa thập niên 2020.
MiG-29 vẫn còn giá trị nhưng không còn là chiến đấu cơ hiện đại
MiG-29 chính thức được Không quân Liên Xô đưa vào trang bị từ năm 1982 và từng được xuất khẩu cho nhiều quốc gia như Ấn Độ, Iraq, Syria, Nam Tư, Cuba hay Triều Tiên.
Ở thời kỳ đỉnh cao, dòng máy bay này được sản xuất với tốc độ hơn 100 chiếc mỗi năm.
MiG-29 thuộc nhóm tiêm kích hạng trung, có kích thước lớn hơn F-16 nhưng nhỏ hơn F-15 của Mỹ. Khi mới ra đời, loại máy bay này được đánh giá cao nhờ khả năng cơ động và hoạt động từ các sân bay dã chiến.
Tuy nhiên, chương trình phát triển MiG-29 bị ảnh hưởng mạnh sau khi Liên Xô tan rã. Trong khi một số quốc gia như Ấn Độ đã nâng cấp phi đội lên chuẩn MiG-29UPG, Iran được cho là vẫn duy trì phần lớn máy bay ở cấu hình cũ.
Theo bài viết, các MiG-29 của Iran hiện vẫn sử dụng hệ thống cảm biến, liên kết dữ liệu và vũ khí đã lạc hậu. Điều này khiến chúng phù hợp hơn với nhiệm vụ đánh chặn máy bay không người lái hoặc đối phó các dòng tiêm kích đời cũ, nhưng gặp nhiều hạn chế nếu phải đối đầu với các chiến đấu cơ hiện đại.
Defense Blog nhận định việc Iran tiếp nhận các dòng tiêm kích mới như Su-35 trong tương lai có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với cán cân sức mạnh trên không tại Trung Đông.
Theo MW
